چاپ        ارسال به دوست

در وبینار تخصصی بررسی شد؛

سیمای حکومت اسلامی و ولایت فقیه در کتاب های درسی آموزش و پرورش

وبینار تخصصی "سیمای حکومت اسلامی و ولایت فقیه در کتاب های درسی آموزش و پرورش" با ارائه آقای حسن نجفی، پژوهشگر حوزه دین و برنامه درسی برگزار شد.

متن این وبینار علمی که از سوی مرکز تخصصی حکومت اسلامی برگزار گردید، به شرح زیر است:

برنامه های درسی اسنادی، ایدئولوژیک، سیاسی و آمیخته به نظام های ارزشی هستند. حکومت اسلامی و ولایت فقیه يكي از ارزش هایی اساسی است که نظام آموزش و پرورش ایران سیاست های مختلفی را براي ترویج و نهادینه سازی آن در اسناد تحولی و برنامه های درسی رسمی خود ساماندهی کرده است. برای مثال کتاب هاي مختلفی را با عناوین و سرفصل هـاي مشخص و هدفمند تألیف کرده و سعی نموده این کتاب ها پیرو سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی باشند و به گونه اي طراحی، تدوین و تولید شوند که دانش آموزان را با مؤلفه های حکومت اسلامی و شاخص های ولایت فقیه آشنا سازند. کتـاب هـاي درسـی دینی و تعلیمات اجتماعی آموزش و پرورش از جملـه ایـن کتاب ها هستند.

  1. اولین گام برای ارزیابی کتاب های درسی داشتن چارچوب مفهومی و سیاهه ای معتبر است که با مراجعه به منابع تخصصی و مرتبط با حکومت اسلامی و ولایت فقیه آماده شده است. از جمله این منابع می توان به صحیفه و تحریرالوسیله از حضرت امام خمینی(ره)، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی(مد ظله العالی) در دیدار با اقشار مختلف مردم، بحثي کوتاه و ساده پيرامون حکومت اسلامي و ولايت فقيه از آیت الله مصباح یزدی، حکومت اسلامی در چشم انداز ما از آیت الله سبحانی، تبیین نظریه حکومت اسلامی و ولایت فقیه از آیت الله طباطبائی نژاد و اصل ‌صد و نهم قانون اساسى جمهورى اسلامى اشاره نمود.
  2. دومین گامی که بنده داشتم تحلیل محتوای کیفی کتاب های درسی دینی آموزش و پرورش است. منظور کتاب های هدیه های آسمان در دوره ابتدایی، پیام های آسمان در دوره متوسطه اول و دین و زندگی در دوره متوسطه دوم هستند. در مورد نتیجه این تحلیل محتوا می توانم عرض کنم که  حکومت اسلامی و ولایت فقیه در پایه های مختلف و به شیوه های گوناگون به تصویر کشیده شده و می توان از وضعیت آن ابراز رضایت و از سیاست گذاران بالادستی و مؤلفان آن تشکر نمود. در دوره ابتدایی کتاب پایه های پنجم و ششم، در دوره متوسطه اول کتاب های پایه های هشتم و نهم و در دوره متوسطه دوم کتاب پابه یازدهم توجه ویژه ای به حکومت اسلامی و ولایت فقیه دارند. 
  3. سومین گام تحلیل محتوای کیفی کتاب های درسی تعلیمات اجتماعی(مطالعات اجتماعی و جامعه شناسی) است. ماهیت پرداختن این کتاب ها به حکومت اسلامی و ولایت فقیه از نوع سیاسی و اجرایی است و کتابی که تمرکز بیشتری دارد مطالعات اجتماعی پایه نهم می باشد. در این کتاب نحوه شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی، نهادهای اسلامی، حکومت اسلامی، حق حاکمیت الهی، ارکان حکومت در جمهوری اسلامی ایران، رهبری مدبرانه امام خمینی(ره)، انتخاب خلف صالح و شایسته ایشان یعنی مقام معظم رهبری(مد ظله العالی)، اختیارات و وظایف رهبر انعکاس یافته است.

 

جمع بندی و برداشت های بنده از کلیت و کیفیت محتوای کتب مورد بررسی نشان می دهد که:

  • رویکرد مبنایی و مشخصی در دروس دینی و تعلیمات اجتماعی برای پرداختن به حکومت اسلامی و ولایت فقیه وجود ندارد. به طوری که از یک پایه ای به پایه دیگر متفاوت است و این می تواند بر ساخت شناختی(دانش ها و تجارب پیشین) دانش آموزان تأثیرگذار باشد و در نظم ذهنی و پیوند میان مفاهیم جدید با مفاهیم پیشین کارساز نباشد. 
  • حکومت اسلامی معرفی شده اغلب مربوط به عصر ظهور اسلام است و البته با رویکرد مستقیم و سازماندهی خطی کمتر می تواند در دانش آموزان امروزی انگیزه پیگیری و جستجوی عمیق داشته باشد. 
  • عدم معرفی شناسنامه ای امامین انقلاب و تحصیلات و آثار فاخر علمی و پژوهشی ایشان در زمینه های مختلف نکته دیگری است که باید نسبت به آن حساس بود. 
  • درس تعلیمات اجتماعی به وقایع حساس و مهم بعد از انقلاب اسلامی کمتر توجه کرده است. به نظر می رسد که ذکر اقدامات و خدمات چهل ساله انقلاب اسلامی در عرصه داخلی و بین المللی و علی الخصوص نقش پر رنگ امام خامنه ای(مد ظله العالی) در پیشبرد فکری و عملی آن می تواند هیجان پیوند با متن را بیشتر نموده و ارتباط با نمونه های ملموس را فراهم سازد.
  • نکته دیگری که از آن غفلت شده مربوط به رهبری امام خامنه ای(مد ظله العالی) در بزنگاه های حساس و سرازیر شدن حقه ها و سیاست های ضد اسلامی دنیای استکبار است. عدم تبیین این مطلب و آثار حضور نهمت فقیه مدبر در حکومت اسلامی می¬تواند در تعلق خاطر به ارزش های دینی و انقلابی اثر سوء داشته باشد. 
  • حضور دغدغه ها، انتظارات و توصیه های مقام معظم رهبری(مد ظله العالی) به نوجوانان و جوانان در محتوای کتاب ها، می توانست هدایت سیاسی و اجتماعی دانش آموزان را سامان داده و به بصیرت افزایی آن ها کمک کند که متأسفانه نادیده انگاشته شده است. 
  • بیشتر موارد مرتبط در قالب متن و تصویر ارائه شده و از ظرفیت های مشارکتی و تمرینی در قالب پژوهش های فردی و به ویژه گروهی غفلت شده است. دادن خوراک علمی مستقیم آن هم به صورت متن در دوره ابتدایی و متوسطه اول می تواند عناصری مانند تأمل و درگیری فکری را کاهش دهد.
  • غفلت از جنسیت و احکام شرعی متناسب با آن در کتاب های دینی دانش آموزان دختر مسئله دیگری است که بحث تقلید و مراجعه به فقیه جامع الشرایط را به تأخیر انداخته است. به معرفت احکامی دانش آموزان دختر می توانست در توضیحاتی متمایزتر ارائه گردد. 
  • از ظرفیت های والدین برای تعامل با متن دروس استفاده نشده است. این در حالی است که اگر فعالیت هایی تنظیم شود که والدین بتوانند در معرفی حکومت اسلامی و ولایت فقیه به فرزندان خود کمک کنند، تأثیرات مطلوبی در یادگیری دانش آموزان قابل پیش بینی است.

از علاقه مندان دعوت می کنم تا برای مشاهده جزئیات تحقیق به مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مراجعه فرمایند.


١٢:٤٨ - شنبه ٤ مرداد ١٣٩٩    /    شماره : ٣٦٩    /    تعداد نمایش : ٣٤٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





اخبار > سیمای حکومت اسلامی و ولایت فقیه در کتاب های درسی آموزش و پرورش

 

 

 

 

نسخه چاپی ©2019 rcipt.ir
آموزش

سامانه آموزش

پژوهش

سامانه پژوهش

کتابخانه

کتابخانه دیجیتال

نشریه

فصلنامه حکومت اسلامی