صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
عضویت
راز بالندگی
راز بالندگی تاریخ ثبت : 2012/02/01
طبقه بندي : ,12,
عنوان : راز بالندگی
مولف : <#f:72/>
دریافت فایلpdf : http://www.rcipt.ir/pdfmagazines/001/01.pdf
متن :

|2|

همتم بدرقه‏ء راه كن اى طائر قدس كه دراز است ره مقصد و من نو سفرم

راز بالندگى

 

إنّ الإمامة اُسّ الاٍسلام النامى[1]
1. از آن روز كه آدمى پاى بر زمين نهاد، همنوع طلبى را در نهاد داشت.
اين سرشت انسانى، فرزندان آدم را به هم پيوند داد و بدين سان همگرايى
و جمع زيستى پايه‏گذارى شد. از ديگر سو، نيروى استخدام يا ميل به حفظ
منافع او را به تفرق و تك‏گرايى سوق مى‏داد و تا اندازه از جمع جدا
مى‏ساخت. ضرورت سازمان و نهادى كه بر جمع انسانى نظارت كند تا اين
دو را به هم آميزد و زمينه رشد و بالندگى را فراهم سازد، از همين رهگذر
نشات مى‏گيرد.

 

تاريخ چندين هزار ساله‏ء زندگى بشر، رويكرد انسان را به اين ضرورت

 

گواهى مى‏كند. و روشن است كه تنوع مديريتها و تفاوت اهداف،
اين تئورى را آسيب‏پذير نمى‏سازد چرا كه: انه لابد للناس من امير بر
او فاجر.
[2]

 

انديشه‏ورزى در چگونگى مديريت جامعه از ديرباز نخبگان را به خود

 

مشغول داشته است و جمهوريت و سياست، كهن ترين نمونه آن است.
مورخان انديشه سياسى بر اين نكته پا مى‏فشارند كه پيشينه تفكر سياسى به
آغاز زندگى جمعى انسانها بر مى‏گردد. در اين دوران دراز مكتب‏هاى
سياسى گونه گونى به وجود آمده و امروزه رشته‏هاى فراوانى در علوم سياسى

 


|3|

پديدار گشته است. نگاهى به آنچه با پسوند سياسى به كار مى‏رود، اين
تنوع و گستردگى را مى‏نماياند: فلسفه سياسى، انديشه سياسى، نظام
سياسى، فرهنگ سياسى، فقه سياسى، حقوق سياسى، جامعه شناسى
سياسى، اقتصاد سياسى، جغرافياى سياسى، تاريخ سياسى و ... .
2. فراتر از همه مكتبها و انديشه‏هاى سياسى، انديشه‏اى فرا بشرى در
همه ادوار زندگى آدمى به چشم مى‏خورد كه مى‏توان ازآن به سياست دينى
و آسمانى تعبير كرد. شايد بتوان تاريخ اين" سياست برين "را كه همزاد
آدمى به نظر مى‏رسد، همان تاريخ انسان دانست.

 

قرآن كريم از" خلافت "آدم و داوود،" امامت "ابراهيم و" وزارت "هارون

 

سخن مى‏راند، و جايگاه اين مفاهيم در انديشه سياسى بر آگاهان پوشيده
نيست. بگذريم از مفاهيمى چون، قوم، طاغوت، استضعاف، استكبار،
قتال و... كه قرآن كريم در شرح حال پيامبران پيشين آورده و همه در حوزه
دانش سياسى قرار دارد. اما قرآن كريم، خود دايره‏اى فراختر از اين مفاهيم
را براى رسالت پيامبر خدا(ص) و امت اسلامى ترسيم كرده است: هجرت،
جهاد، صلح، بيعت، امر به معروف، نهى از منكر و ...

 

اين مطالب را مى‏توان به گونه‏اى ديگر گزارش كرد كه شريعت‏هاى

 

آسمانى _ كه به انگيزه مدد رساندن به آدمى فرود آمده‏اند _ تنها به پندهاى
اخلاقى بسنده نكرده‏اند، بلكه با تعليم توده ها رسالت خود را آغازيده
و سپس با نهادهاى حكمرانى در افتاده و پايان كارشان، برپايى حاكميتى نو
بوده است.

 

تحليل كلامى اين نظريه اين است كه نمى‏توان پذيرفت كه تئورى‏ها و

 

مكتب‏هايى كه به زندگى انسان نظر دارد، بعد جمع زيستى وى را نديده
انگارد. حتى نظريه پردازان اخلاقى محض هم در باب حكومت و سياست
جامعه، داورى مى‏كنند.

 

اين امر در شريعت اسلامى به گونه اى آشكار خود نموده است.پيشينه فرهنگ

 

سياسى مسلمانان و دستاوردهاى علمى آنان در باب آيين شهريارى، سياست
نامه نويسى وفقه سياسى اين گفته را به خوبى گواهى مى‏كند. ترديدى نيست
كه مصدر اين تلقى و بينش، متون دينى، يعنى قرآن و سنت، بوده است.

 


|4|

3. جهان اسلام در دوران معاصر، شاهد دو پديده در خور درنگ در حوزه
سياست است: يكى نگرش منفى نسبت به سياست دينى است. اين نگرش
كه سابقه بلندى دارد و دربرخى جامعه ها دوران بلوغ خود را مى‏گذراند - با
تمامى اديان، به ويژه اسلام، رو در رو است. اين نگرش كه انزواى سياسى
براى تفكر دينى و كاهش تحرك ايمان مذهبى را در پى دارد، تهاجمى برون
دينى است و فرزانگان مسلمان را به پژوهشهاى عميق وجدى فرا مى‏خواند
تا به تبيين و استحكام باورهاى خويش پرداخته و توان دفاع معقول را بيابند.
دومين پديده، حضور انديشه‏ء سياسى مبتنى بر ولايت فقيه است. اين پديده
گرچه از بعد نظرى سابقه‏اى طولانى دارد و البته تطوراتى را پشت سر گذارده
كه نشان نوپايى و بى ريشه‏گى نيست، اما حضور عينى و خارجى آن به
پيروزى انقلاب اسلامى در ايران باز مى‏گردد.

 

اين امر نيز دانشوران شيعى را به تفكر و تامل فرا مى‏خواند تا بتوانند آن را

 

فراتر از حوزه فقاهت شيعى و در مواجهه با ساير تئورى‏هاى سياسى اسلامى
و غير اسلامى عرضه كنند.

 

اين دو پديده تنها دو مسئله علمى _ سياسى نيست ، بلكه دو عرصه كلان

 

تفكر است كه به بسترى فراخ از ميراث دينى و مذهبى بر مى‏خورد و نفى و
اثبات آن بر اين دامنه‏ء گسترده اثر مى‏گذارد.
گرچه بيش و كم، در كتابها و مطبوعات، به گونه‏اى سطحى و عميق و

 

به اجمال و تفصيل، از اين قضايا ياد مى‏شود، اما مطالعه ويژه، كارشناسانه
و روزآمد آن، بارى بر زمين مانده است.

 

تصميم حكيمانه دبيرخانه مجلس خبرگان بر انتشار فصل‏نامه حكومت

 

اسلامى در پى برداشتن اين بار سنگين است.

 

" حكومت اسلامى"، كه سمبل انديشه و فقه سياسى اسلام و تداعى كننده نهضت

 

علمى و عملى امام خمينى(قده) در جهان معاصر است، مى‏كوشد تا بسترى علمى
و سالم براى طرح اين گونه مباحث و تفكر و تامل درباره آن را فراهم سازد.
اين نشريه با الهام از رهنمودهاى مقام معظم رهبرى، حضرت آيه اللّه
خامنه‏اى (مدظله) در ديدار با مسئولان فصل‏نامه، اهداف زير را فرا روى
خود قرار داده است:

 



|5|

1. تبيين انديشه سياسى اسلام

 

2. معرفى فقه سياسى

 

3. تبيين انديشه سياسى مبتنى بر"ولايت فقيه "

 

4. فراهم سازى بستر گفت و گوهاى علمى در عرصه‏ء سياست دينى

 

5. پرداختن به تاريخ سياسى مسلمين .

 

در پرتو اين هدفها، انديشه‏وران عرصه‏ء سياست و سياست دينى را
در مسائل ذيل به همكارى فرا مى‏خوانيم:

 

يك: فلسفه سياسى در اسلام. فلسفه سياسى كه گاه با تعبيرات ديگرى چون
انديشه سياسى، تئورى سياسى و...از آن ياد مى‏شود، به مباحث نظرى و
اساسى در سياست، مانند پديده دولت، مشروعيت، قدرت، عدالت،
ارتباط فرد و جامعه و...نظر دارد.

 

تحقيق در اين مفاهيم در حوزه تفكر اسلامى و شيعى، يكى از ضرورت‏هايى

 

است كه فصل‏نامه، دانش‏وران را به مطالعه در آن دعوت مى‏كند.
دو: نظام سياسى در اسلام. تحقيق در الگوى پايدار روابط انسانى كه
مبتنى بر قانون و قدرت مجاز با نگرش دينى است ضرورتى ديگر است. به
تعبير ديگر تحقيق در ساختار سياسى جامعه‏ء اسلامى، نهادهاى سياسى
وابسته و دولت، دومين عرصه‏اى است كه نشريه در پى آن است.
سه: فرهنگ سياسى در اسلام. فرهنگ سياسى كه گاه به احساسات،
تلقيات، باورها، آرمان‏ها، هنجارها و ارزش‏هاى فرهنگى يك جامعه يا
نظام سياسى اطلاق مى‏شود و گاه به سطح دانش و ادراك طبقات گوناگون و
اقشار اجتماعى از قدرت و سياست گفته مى‏شود، بسترى ديگر براى
پژوهش است.

 

دراين باره مى‏توان نگاه توصيفى داشت و فرهنگ سياسى را در گذشته و

 

حال جامعه هاى اسلامى بيان كرد، و نيز مى‏توان گرايش توصيه را در پيش
گرفت بدين معنا كه آيين اسلام چه ارزش‏هاى فرهنگى را براى جامعه
مى‏پسندد و به چه سطحى از دانش سياسى فرا مى‏خواند.
چهار: فقه سياسى در اسلام. نگاه فقهى و حقوقى به مباحث درونى
سياست، چه روابط داخلى حاكميتها و چه روابط خارجى، بسترى ديگر


|6|

براى انديشه كردن است. به ويژه اينكه فقه سياسى در فرهنگ فقهى
حوزه‏هاى علوم دينى، هنوز حد و رسم روشنى نيافته و روش تدوين آن، و
نيز ارتباطش با فلسفه سياسى، نظام سياسى و فرهنگ سياسى آشكار
نيست.

 

پنج: قانون و قانون‏گذارى در اسلام. پرداختن به مباحث حقوق اساسى
گرچه با فقه سياسى قرابت، بلكه تا اندازه‏اى تداخل دارد، ولى توجه
ويژه‏اى طلب مى‏كند. از اين رو، غور در مباحث قانون، چگونگى
قانون‏گذارى در اسلام و قانون اساسى فصلى ممتاز است.
شش: نظريه‏ء ولايت فقيه. همان‏گونه كه پيش از اين گفته شد، حضور انديشه سياسى شيعى يكى از پديده‏هاى نو در جهان معاصر است. در اين انديشه
ولايت فقيه عنصر اصلى است. تحقيق درباره آن و كاوش از مسائل تازه‏ياب و
نيز تبيين روشن از مبانى و نتايج و تطورات اين تئورى، مورد تاكيد نشريه است.
هفت: تاريخ انديشه و فقه سياسى در اسلام. گذشته، چراغ راه آينده است.
حفظ ميراث گذشته، فخر فرهنگى براى آيندگان است، همان‏گونه كه
دريافت ضعف‏ها و سستى‏هاى پيشين، مايه عبرت.

 

پيشينه فرهنگى مسلمانان را نظاره كردن و انديشه‏هاى سياسى، فلسفه‏ها و

 

نظام‏هايش را به مطالعه نشستن، و تحولات سياسى و فراز و فرودهاى آن را
به بحث گذاردن، از آن رو كه فوايد ياد شده را داراست، از اهداف ديگر
نشريه است.

 

هشت: پژوهش‏هاى تطبيقى در حوزه سياست. ارزش پژوهش‏هاى تطبيقى
در عرصه‏هاى مختلف علوم انسانى بر كسى پوشيده نيست. نظريات ارباب
معرفت را كنار هم نهادن از مهم‏ترين اركان بالندگى دانش و بهترين شيوه در
نشان دادن سستى‏ها و قوت‏ها است. تطبيق ميان انديشه‏هاى متفكران
اسلامى مذاهب مختلف، مقارنه و سنجش آرا و نظريه‏هاى دينى و ديگر
مكتب‏ها در قلمروهاى ياد شده، ضرورتى است كه اين فصل‏نامه،
دانشوران را به آن دعوت مى‏كند.

 

نه: نهادهاى عالى در جمهورى اسلامى ايران. پژوهش در مبانى فقهى و
حقوقى عالى‏ترين نهادهاى مرتبط با حوزه رهبرى، چون مجلس خبرگان،


|7|

شوراى نگهبان و مجمع تشخيص مصلحت، و نيز ضرورت و چگونگى
شكل‏گيرى اين نهادها از ديگر بخش‏هاى فصل‏نامه است.
ده: نظريه پردازان انديشه سياسى اسلام. پرداختن به شرح حال. انديشه‏ها
و آثار متفكران اسلامى در حوزه سياست، به ويژه آنان كه صاحب مكتب و
نظريه بوده‏اند، پيوند نسل نو را با گذشته تثبيت مى‏كند. از اين رو نشريه
فضايى را براى آن در نظر گرفته است.

 

يازده: نقد و معرفى كتاب. نقد و معرفى كتاب در عرصه هاى ياد شده،
فصلى از فصول مجله است. معرفى سياست‏نامه‏هايى كه به خامه دانشوران
اسلامى نوشته شده و نيز پايان نامه‏ها، رساله‏ها و مقاله‏ها به تنوع و غناى
نشريه خواهد افزود.

 

دوازده: كتاب‏شناسى. كتاب‏شناسى‏هاى اجمالى و توصيفى در زمينه‏هاى
فوق و نيز كتاب‏شناسى متفكران اسلامى كه در عرصه سياست، صاحب
مكتب و فكر بوده‏اند بخشى ديگر از مجله است.

 

سيزده: مكتوبات سياسى. نامه هاى سياسى كه ميان عالمان اسلامى و
رجال سياسى مبادله شده، و نيز اعلاميه‏ها و فتاواى سياسى كه نشانگر
حضور سياسى آنان است و از ديدگاه وراى آنان پرده بر مى‏دارد، در مجله
جاى مى‏گيرد، و آشنايان با چنين آثارى به همكارى دعوت مى‏شوند.
چهارده: معرفى و احياى متون كهن سياسى. معرفى نسخه‏هاى كهن در
عرصه سياست و نيز احياى آثارى كه از حجم كم برخوردار است، مورد
توجه مجله است.

 

در پايان از دل مى‏گوييم كه پس از اميد به عنايت حضرت احديت، دوام،

 

غنا و نشاط مجله را در گرو نقد و نظر و همكارى علمى فرزانگان و ارباب
معرفت مى‏دانيم.

 

سردبير

پى‏نوشت‏ها:

[1]. الكافى، ج‏1، ص‏200.

[2]. نهج البلاغه، خطبه 40.

 


تعداد نمایش : 3205 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما