صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
شرايط و احراز صلاحيت خبرگان
شرايط و احراز صلاحيت خبرگان تاریخ ثبت : 1390/12/06
طبقه بندي : مجلس خبرگان رهبرى جايگاه, عملكرد و شرايط اعضاء ,
عنوان : شرايط و احراز صلاحيت خبرگان
آدرس فایل PDF : <#f:86/>
مولف : <#f:89/>
نوبت چاپ : <#f:90/>
متن :
فصل سوم‏
شرايط و احراز صلاحيت خبرگان‏

روندشكل‏ گيرى‏ نخستين‏ دوره‏
مجلس‏ خبرگان ‏رهبرى‏

خاطرات‏
آيت‏ اللّه هاشمى رفسنجانى‏

 

«نگاهى به خاطرات آيت‏ اللّه هاشمى رفسنجانى،
به مناسبت بيستمين سالگرد تشكيل مجلس خبرگان رهبرى»

اشاره

نخستين دوره مجلس خبرگان رهبرى، بيست و سوم تير ماه 1362، رسماً فعاليت خود راآغاز كرد. مجلس خبرگان رهبرى، از نهادهاى اساسى و حساس نظام جمهورى اسلامى‏ ايران است كه بر مبناى قانون‏اساسى، مسؤوليت هاى خطيرى را بر عهده دارد. نخستين‏ دوره‏اين مجلس، در حالى شكل گرفت كه انقلاب اسلامى، بحران‏ها و ناملايمات شديدى‏ راپشت سر گذاشته بود; اما هنوز درگير جنگى ناخواسته و توطئه‏هاى رنگارنگ، از سوى‏استكبار جهانى بود. در آن شرايط، تشكيل مجلس خبرگان، با جايگاه بلندى كه‏ درتداوم انقلاب دارد، با پشتوانه بيش از هيجده ميليون رأى، يكى از موفقيت‏هاى‏ نظام‏جمهورى اسلامى به شمار مى‏رفت، به گونه‏اى كه رهبر كبير انقلاب‏1 پس از برگزارى‏ انتخابات مجلس خبرگان فرمود: «انقلاب تثبيت شد. مى‏توانم راحت بميرم و از آينده‏ مطمئن‏باشم».

مطلبى كه پيش رو داريد، خاطرات آيت‏اللّه هاشمى رفسنجانى (نايب رئيس مجلس‏ خبرگان) از روند شكل‏گيرى مجلس خبرگان و موضع‏گيرى‏هاى حضرت امام‏(قدس سره)، شخصيت‏ها و گروه هاى سياسى است كه از لا به لاى خاطرات ايشان گردآورى و تدوين شده است. اين‏ مجموعه، با وجود اختصار، حاوى نكات بسيارى از آن مقطع از تاريخ انقلاب اسلامى است‏ كه به مناسبت بيستمين سال تشكيل مجلس خبرگان، تقديم خوانندگان گرامى مى‏شود:

سه شنبه 14/2/61

 جلسه [جامعه] روحانيت مبارز، امشب در دفتر من تشكيل گرديد و راجع به كانديداهاى‏‏ [مجلس]‏ خبرگان بحث و اتخاذ تصميم شد. جامعه مدرسين [حوزه علميه] قم در بيست مورد، با‏ ليست مخالفت كرده‏اند. جلسه تا ساعت دوازده طول كشيد و شب را در مجلس خوابيدم.

چهارشنبه 22/2/61

ساعت نه، با آقايان خامنه‏اى و ناطق نورى خدمت امام رفتيم و راجع به انتخابات‏ [مجلس] خبرگان بحث كرديم. امام موافقت كردند. ‏

شنبه 25/2/61

عصر ... احمد آقا هم آمد و راجع به كانديداهاى مجلس خبرگان، نظر امام را گفت.
سه شنبه 23/6/61
عصر به ملاقات آقاى خامنه‏اى رفتم. جلسه‏اى براى بررسى مجدد نامزدهاى مجلس‏ خبرگان داشتيم. قرار شد كه من و ايشان هم باشيم.

سه شنبه 27/7/61

شب، جلسه شوراى مركزى روحانيت مبارز داشتيم و در باره مجلس خبرگان بحث شد.  ‏پيشنهاد شده بود كه ما و جامعه مدرسين [حوزه علميه قم] كانديدا ندهيم; ولى تصويب نشد.

شنبه 8/8/61

شب، جلسه روحانيت مبارز، در دفترم برگزار شد. براى مجلس خبرگان و كانديداها مذاكره صورت گرفت. ليست مدرسين قم خوانده شد كه مورد قبول ما هم قرار گرفت و كانديداهاى تهران را به عهده روحانيت مبارز تهران گذارده بودند، كه ما هم رأى‏گيرى كرديم‏ و دوازده نفر را انتخاب كرديم.

چهارشنبه 12/8/61

به زيارت امام رفتم. مدرسين قم و روحانيت مبارز تهران احضار شده بودند. امام نگران‏ پايين آمدن سطح مجلس خبرگان بودند و توصيه كردند كه افراد عالم عنوان‏دار را هم كانديدا كنيم. سپس جلسه‏اى تشكيل داديم و تغييراتى در ليست كانديداها داده شد.

پنج شنبه 13/8/61

 شب جامعه  روحانيت مبارز ‏[ تهران] در دفترم جلسه داشت. هم ليست كانديداهاى‏  مجلس خبرگان اصلاح شد و هم عدد اعضا زياد و قرار شد كه آيين‏نامه عوض شود.

سه شنبه 18/8/61

عصر هم گروهى از علماى قزوين آمده بودند و راجع به خبرگان و ضرورت كانديدا شدن آقاى[سيد محمد موسوى]‏خويينى‏ها از قزوين گفتند.[جامعه] مدرسين  [حوزه علميه قم]  و جامعه ‏روحانيت مبارز  ‏تهران‏ مخالف كانديدا كردن ايشانند.

چهارشنبه 19/8/61

احمد آقا آمد و راجع به اين‏كه عليه چهره‏هايى مثل آقايان موسوى خويينى‏ها و...تلاش‏ مى‏شود، نگران بود. ديشب آقاى موسوى خويينى‏ها هم همين مطلب را به من گفت.

پنج‏شنبه 20/8/61

[آقاى جلال الدين طاهرى]‏امام جمعه اصفهان تلفن كرد و از عدم نياز به خبرگان، به‏ خاطر مشخص بودن رهبرى آيت‏اللّه منتظرى گفت.

شنبه 22/8/61

در دفتر رئيس جمهورى، جلسه شوراى مركزى روحانيت مبارز بود. براى تصميم نهايى‏ در باره كانديداهاى خبرگان، تا دير وقت بحث شد و بالاخره تصميم‏گيرى به عمل آمد.

يك‏شنبه 23/8/61

شب با تأخير، در شوراى مركزى حزب شركت كردم كه بحث در باره انتخابات و كانديداها بود.

جمعه 28/8/61

بعد از ظهر، آقاى ‏[سيد جلال الدين‏]طاهرى، امام جمعه اصفهان به منزل آمد و راجع به استاندار جديد براى اصفهان و مجلس خبرگان مذاكره كرديم.

يك‏شنبه 30/8/61

شب، جلسه شوراى مركزى حزب بود و بحث در نامزدهاى مجلس شورا و خبرگان بود.

دوشنبه 1/9/61

مصاحبه مطبوعاتى در باره مجلس خبرگان داشتم.(پيوست يك)

پنج‏شنبه 4/9/61

سپس جلسه [جامعه]‏ روحانيت مبارز، در دفتر آقاى [سيد عبدالكريم موسوى] اردبيلى‏ تشكيل شد كه راجع به كانديداهاى خبرگان، تصميم نهايى اتخاذ شد.(پيوست دوم)

پنج‏شنبه 11/9/61

شب، جلسه روحانيت مبارز [‏تهران] در دفتر من تشكيل شد و تصميم گرفتيم كه با حزب‏ جمهورى[ اسلامى] در معرفى كانديداهاى تهران ائتلاف شود و در مورد شهرستان ها‏ روحانيت [مبارز] در معرفى كانديدا شركت نكند...آقاى خامنه ‏اى [رئيس جمهور] هم تلفنى از من خواستند براى رفع مشكل آقاى محمد خامنه‏اى، كه از طرف شوراى نگهبان به خاطر نقص مدارك، اسمش در خبرگان اعلام نشده، كمك كنم.

جمعه 19/9/61

براى رأى دادن به[ انتخابات مجلس] خبرگان و ميان دوره‏اى مجلس، به حسينيه جماران‏ - كه صندوق مخصوصى آورده بودند - رفتم و رأى دادم. امام هم قبل از من، رأى داده بودند.مقدارى از وقت را صرف ديدن گزارش برگزارى انتخابات كردم. مردم خيلى خوب استقبال‏ كرده‏اند. صف هاى طولانى همه جا بوده. خيلى از جاها تعرفه رأى كم آمده. دشمنان خيلى تلاش‏ كردند كه مردم را از شركت در انتخابات دل‏سرد كنند. شركت وسيع مردم، دشمنان را مأيوس و دل‏سرد مى‏كند. بعضى از علما هم، كه بى تفاوت بودند، بالاخره در آخرين ساعات اطلاعيه دادند.

شنبه 20/9/61

تا ساعت نه صبح مطالعه كردم. سپس به زيارت امام رفتم. امام از كيفيت برگزارى‏ انتخابات و اوضاع مملكت راضى بودند و فرمودند: «انقلاب تثبيت شد و مى‏توانم راحت‏ بميرم و از آينده مطمئن باشم». گفتم: ايران و انقلاب، خيلى مديون و محتاج شماست و اميدواريم كه سال هاى سال، سايه شما بر سر ما باقى باشد...احمد آقا تلفن كرد و از اين‏كه در بسيارى از جاها انتخابات احتياج به مرحله دوم دارد و اين كار مشكلى است، نگران بود; ولى‏ با قانون فعلى چاره‏اى نداريم.

يك‏شنبه 21/9/61

اول شب، احمد آقا آمد و راجع به خوب برگزار شدن انتخابات صحبت كرديم. مجموعاً بسيار خوب شده. در بسيارى از موارد، حتى تعداد شركت كنندگان، بيش از رفراندم‏ [12فروردين 1358]  است، با اين‏كه دشمنان خيلى تلاش كردند كه تعداد كم شود.

دوشنبه 22/9/61

آخر شب، به خانه آمدم. مقدارى با بچه‏ها، كه مادرشان در سفر است، صحبت كرديم. اخبار مى‏گويد: در انتخابات خبرگان تهران، آقاى خامنه‏اى اول و من دوم هستم و ديگران‏ عقب‏تر، (پيوست سوم). تازه مهمى نداشتيم. بحث روز، استقبال وسيع مردم از انتخابات‏ است كه نشان تثبيت انقلاب و باعث يأس دشمنان است.

چهارشنبه 24/9/61

ساعت دوازده، اخبار را گرفتم. پيام مهمى از امام صادر شده، كه از افراط كارى‏ها، ايذاى‏ مردم و تجسس و شنود و تصفيه‏هاى بى‏جا منع كرده‏اند. خيلى پيام مؤثرى است. تحت تأثير شركت وسيع مردم درانتخابات صادر شده است.

چهارشنبه 1/4/62

آقاى جنتى آمدند. راجع به شوراى نگهبان و شوراى عالى قضايى بحث شد. اطلاع دادند ‏كه مجلس خبرگان، روز سوم شوال افتتاح مى‏شود و محل برگزارى آن، مجلس [شوراى اسلامى] ا‏ست.

يك‏شنبه 19/4/62

مقدارى از وقتم را صرف مسأله تعيين محل برگزارى نخستين اجلاسيه خبرگان كردم. قمى‏ها اصرار دارند كه در قم باشد. شوراى نگهبان به خاطر ملاحظات امنيتى، مخالف‏ برگزارى آن در قم است و اعلان كرده در تهران باشد. سپاه هم امنيت را تضمين نمى‏كند. امام‏ هم گفته‏اند: اگر امنيت در قم نيست، در تهران برگزار شود. خطر بمب‏باران است.

پنج شنبه 23/4/62

صبح زود به مجلس رفتم. تا ساعت نه صبح، گزارش ها را خواندم و نظارتى بر كارهاى‏ مقدماتى مجلس خبرگان نمودم. ساعت نه، مجلس خبرگان شروع شد. قرآن و پيام امام‏[1] و سخنرانى آقاى مهدوى كنى‏رئيس [هيأت مركزى نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان] و  جلوس هيأت رئيسه سنى و تحليف و انتخابات براى هيأت رئيسه دائم. آقاى مشكينى رئيس‏ و من نايب رئيس و آقايان مؤمن و طاهرى خرم آبادى، منشى انتخاب شدند [جامعه مدرسين قم، آقاى آذرى قمى‏] را براى رياست و آقاى ربانى [‏‏املشى]‏ را براى نيابت كانديدا كردند كه رأى نياوردند.آقايان خزعلى و[ يوسف] صانعى هم رأى خيلى كم داشتند.[2]

براى عصر، جلسه اعلام كرديم. قمى‏ها مخالفت كردند و گفتند: بايد در قم باشد. هيأت‏ رئيسه جلسه گرفت و براى برخورد با اين مشكل، تصميماتى اتخاذ شد. جلسه را غير رسمى‏ كرديم و بحث كرديم. براى احتراز از اختلاف، قرار شد اولين جلسه را روز شنبه در شهر قم‏ تشكيل دهيم. با اين‏كه اكثريت موافق نبودند، اما سرسختى آن‏ها ممكن بود مشكلى درست‏ كند.چند نفر هم به عنوان اعتراض، نيامده بودند;مثل آقاى [‏يوسف] ‏صانعى و آقاى طاهرى ‏اصفهانى. سپس در دفتر من، هيأت رئيسه [مجلس خبرگا ن‏] جلسه داشت، برنامه اولين جلسه [مجلس خبرگان در شهر] قم را تنظيم كرديم.

شنبه 25/4/62

بعد از نماز، براى شركت در جلسه خبرگان، به طرف قم حركت كردم. ساعت هفت و نيم‏ صبح، به مدرسه فيضيه رسيدم. قبل از جلسه، در اتاق مرحوم صاحب الدارى - دفتر مدرسه - با جمعى از مدرسين، مذاكره كرديم.[ آقاى محى الدين‏] حائرى شيرازى، بخشى از مطالب‏  پيام امام را ناظر به بيت آيت اللّه منتظرى مى‏دانست و مى‏گفت: به اين تذكر اهميت بدهيم.[3] بعضى‏ها كلى مى‏دانستند. به هر حال متفق بودند كه براى اجراى اصل 111 قانون اساسى‏ (پيوست چهارم) خبرگان، بايد بيت رهبر را تحت نظارت بگيرد.

با كمى تأخير، جلسه خبرگان شروع شد. اداره مجلس مشكل بود. آيين‏نامه ندارد و اعضا هم از علماى بزرگند و پر توقع. من به آقاى مشكينى، براى اداره كمك كردم. وقت‏ زيادى‏صرف اصلاح ماده مربوط به محل تشكيل جلسات شد كه بالاخره تعديل شد: مركز اصلى، قم و قابل تغيير با تصويب اكثريت. دو كميسيون هم تشكيل داديم. ظهر هم بعد از نماز، در همان محل كتابخانه فيضيه ناهار خورديم و با رأى‏گيرى و جلسه بعد در تهران‏خواهد بود...به تهران برگشتم...تا ساعت نه، در مجلس كارها را انجام دادم. سرى‏ به‏ محل استراحت مهمانان [مجلس] ‏خبرگان زدم و آخر شب به خانه آمدم.

يك‏شنبه 26/4/62

ساعت سه و نيم به مجلس رفتم. آقاى طاهرى خرم آبادى به دفتر آمدند، در باره كيفيت‏ برگزارى جلسه خبرگان... صحبت شد.... ساعت چهار، جلسه [مجلس‏] خبرگان شروع شد. مايل بودم آقاى مشكينى، خودشان اداره كنند. مقدور نشد. ناچار كمك كردم. هشت ماده از آيين‏نامه را تصويب كرديم. شب در مجلس ماندم...با دفتر امام تماس گرفتم، وقت ملاقات‏ خبرگان با امام را تنظيم كردم.

دوشنبه 27/4/62

ساعت هشت، جلسه خبرگان تشكيل شد و پيش‏رفت خوبى داشتيم.... عصر هم از ‏ساعت چهار تا غروب، جلسه خبرگان داشتيم. قسمت اول[ آيين نامه] تمام شد. آقاى ربانى‏  املشى به عنوان نايب رئيس دوم انتخاب گرديد. گزارش كميسيون طرح اجرايى اصل 111 قانون‏اساسى مطرح شد. كليات تصويب گرديد و اصلاحاتى در اولين ماده انجام شد.

سه شنبه 28/4/62

اداره مجلس را به عهده آقاى يزدى گذاشتم و همراه اعضاى خبرگان، به زيارت امام‏ رفتم.خبرگان و محافظانشان بودند. آيت‏اللّه مشكينى كمى صحبت كردند و سپس‏ امام،نصايحى فرمودند...عصر به مجلس رفتم، جلسه خبرگان داشتيم. كيفيت اجراى‏ اصل‏111 مطرح بود.

چهارشنبه 29/4/62

عصر هم جلسه خبرگان داشتيم، كار تمام نشد. عده‏اى مى‏خواستند كه به مشهد برويم. مخالفت شد. قرار شد از روز دوشنبه آينده، مجدداً كار را ادامه دهيم.

دوشنبه 3/5/62

جلسه خبرگان داشتيم. ظهر چند ملاقات انجام دادم. عصر هم جلسه خبرگان داشتيم.

چهارشنبه 5/5/62

تا ظهر، جلسه رسمى خبرگان داشتيم.... ساعت چهار بعد ازظهر، مجدداً جلسه خبرگان‏ داشتيم. چون بحث در محدوده وظايف گروه تحقيق بود، كمى داغ و همراه با موضع‏گيرى‏هاى سياسى بود.

پنج‏شنبه 6/5/62

نزديك ساعت هشت صبح، جلسه رسمى مجلس شوراى اسلامى را شروع كردم و سپس‏ به آقاى موسوى خوئينى‏ها سپردم و به محل كتابخانه سابق مجلس، براى شركت در جلسه‏ خبرگان رفتم. عدد حضار به اندازه رسمى شدن، نرسيده بود. بحث انتخاب اعضاى گروه‏ تحقيق بود. قبل از رسمى شدن جلسه، به عنوان پيش از دستور، در همين مورد سخنرانى‏هايى شد و بالاخره رأى‏گيرى كرديم و هيأت تحقيق‏[4] انتخاب شدند; اما با تبصره‏اى‏ تصويب كرديم كه قسمتى از وظايفش را، كه فعلاً ممكن است در بيت امام، لازم‏الاجرا و يا ممكن الاجرا نباشد، مشروط به دستور مجلس خبرگان كنند، كه بعداً اتخاذ تصميم خواهد شد. ناهار را با مهمان هاى مجلس خبرگان خورديم.

دوشنبه 10/5/62

سؤالى هم از شوراى نگهبان كردم، راجع به تفسير اصل 111، كه آيا خبرگان مى‏توانند در ‏دوره‏هاى بعد، آيين‏ نامه [داخلى] بنويسند، يا فقط در همين اجلاس ممكن است؟ ترديد به‏ وجود آمده است.(پيوست پنجم)

يك‏شنبه 16/5/62

مقدارى وقت، صرف نوشتن بيانيه پايان كار اجلاسيه خبرگان كردم. به عهده دو سه نفر ديگر گذاشته بوديم. چيز خوبى ننوشته بودند.

بخشى از پيش ‏نويس بيانيه مجلس خبرگان رهبرى

پنج شنبه 20/5/62

شب در دفترم جلسه هيأت رئيسه مجلس خبرگان داشتيم. براى محل برگزارى و اطلاعيه‏ و بخش مذاكرات، تصميماتى گرفتيم. شام را ميهمان مجلس بودند.

شنبه 22/5/62

‏قسمتى از وقتم صرف نوشتن بقيه مقاله شهداى هفتم تير ‏[روايت هجران] و قسمتى صرف اصلاح بيانيه پايانى اجلاسيه خبرگان شد.

يك‏شنبه 23/5/62

به مجلس رفتم. با آقاى ربانى املشى، قبل از جلسه ملاقات داشتيم. در حاشيه وزارت‏ ‏اطلاعات و نظر امام در باره وزير و موارد ديگر، مطالبى داشت. مرورى هم بر بيانيه [پايانى  مجلس] خبرگان كرديم.(پيوست ششم)‏

پيوست‏ها

موارد ذيل، براى تكميل بحث و توضيحات بيش‏تر، از سوى مجله حكومت اسلامى اضافه‏ شده است:

پيوست يكم‏

آيت‏اللّه هاشمى، در اين مصاحبه، در پاسخ خبرنگارى كه از ضرورت تشكيل مجلس‏ خبرگان پرسيد، گفت: «اولاً ضرورت تشكيل مجلس خبرگان، در اصول مختلف‏ قانون‏اساسى آمده است و مربوط به رهبرى مى‏باشد. در نظام ما ولايت فقيه، محور نظام است‏ و حاكميت واقعى، بر عهده ولايت فقيه است و همه ارگان‏ها مشروعيت حكومت خودشان‏ را از رهبرى مى‏گيرند... [خبرگان] حق و وظيفه تعيين رهبر را دارد; يعنى تعيين محور‏ حكومت و نظام... گرچه از نظر كمّى، خيلى كم است و شغل بزرگى هم نيست، اما يك كارى‏ است كه از نظر كيفى بسيار مهم است. بنابراين، به همين دليل، مجلس خبرگان اهميت خاصى‏ دارد و براى افراد آن هم صلاحيت‏هاى عميقى را در نظر گرفته‏اند كه شرايط مهمى است». خبرنگار ديگرى در باره حق تعيين جانشينى براى رهبر پرسيد كه چه مانعى دارد امام‏ جانشين خود را تعيين كنند؟

ايشان در پاسخ اظهار داشت: «البته قانون‏اساسى، چنين چيزى را پيش بينى نكرده است و امام هم همين قانون را امضا فرموده‏اند و فعلاً اين قانون معتبر است. ثانياً، امام تمايل دارند مردم را از انتخاب رهبرى محروم نكنند و مردم، خودشان در انتخاب رهبرشان شريك‏ باشند. يا مستقيم يا غير مستقيم، وجودشان را ذى سهم بدانند و علاقه‏مند باشند. اين مسأله، خيلى اهميت دارد. خصوصاً با اين وضع كه اگر توده مردم، فردى را پذيرفت، خبرگان هم‏ نمى‏توانند دخالت كنند. اعتمادى است كه به مردم شده است و احترامى است كه به افكار عمومى گذاشته شده است و اين، چيز بسيار خوبى است».

يكى ديگر از خبرنگاران پرسيد: آيا مصوبات مجلس خبرگان، من جمله، تعيين رهبر، از نظر انطباق با موازين شرعى و مفاد قانون‏اساسى بايد به تأييد شوراى نگهبان برسد يا خير؟

رئيس مجلس شوراى اسلامى پاسخ داد: «در قانون‏اساسى، چنين چيزى نيست. آن چيزى‏ كه هست، مربوط به مجلس شوراى اسلامى است و در حدود وظايف شوراى نگهبان هم‏ چنين چيزى نيامده است. رويه‏اى كه خود شوراى نگهبان در تفسير قانون‏اساسى دارد و معمولاً اين طور جاها را انحصار مى‏فهمند، اگر با آن رويه بفهميم، چنين چيزى نخواهد شد و اگر هم چنين چيزى جايز باشد، بايد قانونش را خود خبرگان تعيين كند».

آقاى هاشمى رفسنجانى در اين مصاحبه افزود: «در هر صورت، مجلس خبرگان بايد باشد و يك قوّت قلبى براى مردم است و يك لنگرى است براى حفظ جامعه و انسان مطمئن‏ است كه هيچ وقت در رابطه با رهبرى، هيچ خلأى پيش نمى‏آيد. مى‏دانيد در جامعه‏اى كه‏ متكى بر ولايت فقيه باشد و خلأ رهبرى پيش بيايد، ما بسيار دشوارى خواهيم داشت. وقتى‏ كه ما مجلس خبرگان داشته باشيم، هيچ وقت اين نگرانى پيش نخواهد آمد. به محض آن‏كه‏ حادثه‏اى پيش آمد و مردم سرگردان بودند، مجلس خبرگان زود تشكيل جلسه مى‏دهد و ظرف دو سه روز، مسأله را روشن مى‏كند».

پيوست دوم‏

سرانجام فهرست نامزدهاى مشترك جامعه مدرسين حوزه علميه قم و جامعه روحانيت‏ مبارز تهران، بدين شرح اعلام شد:

حضرات آيات: 1. على مشكينى 2. عبدالكريم موسوى اردبيلى 3. سيد على خامنه‏اى 4. اكبر هاشمى رفسنجانى 5. محمد امامى كاشانى 6. محمد محمدى گيلانى 7. محمد باقر باقرى‏ كنى 8. حسين راستى كاشانى 9. غلامرضا رضوانى 10. يوسف صانعى 11. احمد آذرى قمى‏ 12. سيد محمد باقر اسدى خوانسارى 13. سيد هادى خسروشاهى.

آقاى سيد مجيد مهاجرى (ايروانى) فقط از سوى جامعه روحانيت مبارز تهران معرفى‏ شده بود. حزب جمهورى اسلامى نيز به همين فهرست اكتفا كرده، نامزدى معرفى نكرد.

پيوست سوم‏
در مرحله اول اين انتخابات، به ترتيب، حضرات آيات:

1. سيدعلى خامنه‏اى 2. اكبر هاشمى‏رفسنجانى 3. عبدالكريم موسوى‏اردبيلى 4. على‏ مشكينى 5. محمد امامى‏كاشانى 6. محمد محمدى‏گيلانى 7. يوسف صانعى 8. محمدباقر باقرى‏كنى 9. سيدمحمدباقر اسدى خوانسارى 10. غلامرضا رضوانى 11. احمد آذرى‏قمى‏ 12. سيد هادى خسروشاهى 13. حسين راستى‏كاشانى داراى اكثريت آرا شدند و تعيين نفر چهاردهم، به انتخابات ميان دوره‏اى موكول شد.

پيوست چهارم‏

اصل يكصد و يازدهم پيش از بازنگرى سال 68: «هرگاه رهبر يا يكى از اعضاى شوراى‏ رهبرى، از انجام وظايف قانونى رهبرى ناتوان شود يا فاقد يكى از شرايط مذكور در اصل‏ يكصد و نهم گردد، از مقام خود بر كنار خواهد شد. تشخيص اين امر، به عهده خبرگان مذكور در اصل يكصد و هشتم است.

مقررات تشكيل خبرگان، براى رسيدگى و عمل به اين اصل، در اولين اجلاسيه خبرگان‏ تعيين مى‏شود».

اصل يكصد و يازدهم، پس از بازنگرى: «هرگاه رهبر از انجام وظايف قانونى خود ناتوان‏ شود يا فاقد يكى از شرايط مذكور در اصل پنجم و يكصد و نهم گردد و يا معلوم شود از آغاز، فاقد بعضى از شرايط بوده است، از مقام خود بر كنار خواهد شد. تشخيص اين امر، به عهده‏ خبرگان مذكور در اصل يكصدوهشتم مى‏باشد...».

پيوست پنجم‏

وراى محترم نگهبان‏

لطفاً در تفسير اصل يكصد و يازدهم قانون اساسى نظر بدهيد كه:

آيا مجلس خبرگان، آيين‏نامه اجرايى آن اصل را فقط مى تواند در اجلاسيه اوّل تنظيم كند يا ممكن است در اجلاسيه هاى بعد هم اصلاحاتى به عمل آورد؟

نايب رئيس مجلس خبرگان‏
اكبر هاشمى رفسنجانى‏
18/5/1362

نايب رئيس محترم مجلس ‏خبرگان

عطف به نامه شماره 25/4963/د.ه مورخ 11/5/1362، موضوع سؤال، در جلسه‏ شوراى نگهبان مطرح و مفصلاً مورد بحث و بررسى قرار گرفت و نظريه تفسيرى شوراى‏ نگهبان به شرح ذيل مى‏باشد:

مستفاد از اصل 111 قانون اساسى، اين است كه مقررات تشكيل خبرگان، براى رسيدگى‏ و عمل به اين اصل، به عهده مجلس خبرگان است و تعيين آن، در اولين اجلاسيه، مربوط به‏ دستور اولين اجلاسيه مى باشد. بنابراين، تغيير و هرگونه اصلاح لازم از طرف مجلس‏ خبرگان، در مقررات مذكور، از لحاظ قانون اساسى بلا مانع است.

دبير شوراى نگهبان‏
لطف اللّه صافى‏

پيوست ششم‏

متن بيانيه پايانى نخستين اجلاس مجلس خبرگان‏

بسم اللّه الرحمن الرحيم‏

جلوه‏اى ديگر از الطاف الهى، كه در پنج سال گذشته، ملت عظيم اسلامى، از آن برخوردار بود، تشكيل مجلس خبرگان است. با توجه خاص امام امت و با تلاش‏هاى خالصانه شوراى نگهبان و با استقبال كم نظير امت شهيد پرور، خبرگان انتخاب و انقلاب اسلامى به يكى از مهم‏ترين‏ نهادهاى خود، كه در قانون‏اساسى طراحى شده است، دست يافت.

قانون‏اساسى پيش‏بينى كرده كه جمعى از علما و دانشمندان صالح و آگاه به مقتضيات زمان، به‏ منظور تحكيم وضع و موقعيت و حفظ و حراست اين پايه و مايه اصلى نظام اسلامى، از طرف‏ مردم انتخاب و آماده انجام وظيفه قانونى براى تقويت و تداوم صلاحيت رهبرى‏باشند.

طبيعى است با حضور چنين نهادى، مركّب از ده‏ها دانشمند و فقيه عادل و مورد اعتماد خلق، هم رهبر و هم مردم، آرامش خاطر و اعتماد به حال و آينده دارند و هم دشمنان اسلام از تلاش‏هاى خود در جهت تضعيف روحيه مردم و ايجاد تزلزل در بنياد انقلاب، از طريق تضعيف‏ رهبرى، مأيوس خواهند گرديد.

با شركت بيش از هيجده ميليون از مردم روشن ضمير در انتخابات و حمايت و تشويق‏ بنيان‏گذار جمهورى اسلامى، 69 عضو از 83 عضو پيش بينى شده در مصوبه شوراى نگهبان‏ انتخاب گرديدند و پس از تهيه مقدمات لازم، دعوت به تشكيل اجلاسيه اول شدند. جلسه‏ افتتاحيه با حضور شخصيت‏هاى اسلامى و سياسى، اجتماعى، داخلى و خارجى، در تالار عمومى مجلس شوراى اسلامى، با ابهت و شكوهى در خور شأن خبرگان برگزار شد. پيام‏ سازنده و راه‏گشاى حضرت امام، به اجلاسيه، اعتبار و عظمت و روح و نشاط بخشيد و خبرگان‏ منتخب امت را مفتخر و منور ساخت.

وصيت نامه سياسى سى صفحه‏اى معظم‏له، كه افتخار امانتدارى اين گنجينه پر بها را به دست‏ آورديم، هم مايه اميد و قرار مسلمانان انقلابى جهان گرديد و هم بر اعتبار و ارج خبرگان افزود و هم به عنوان هديه و قدرشناسى رهبر از مردم هميشه در صحنه، تأييدى بر حسن انتخابشان و ارج گزارى بر تلاش‏ها و مجاهدت‏هايشان، در تاريخ انقلاب خون‏بارمان جاى گرفت.

خبرگان به موجب وظيفه قانونى، طبق مصوبه شوراى نگهبان و به منظور ايفاى وظيفه‏شناسى در مقابل حوزه مباركه علميه قم، كه منبع اصلى همه اين خيرات و بركات است و تجليل و استضائه از صديقه صغرى، حضرت معصومه - سلام اللّه عليها - پس از افتتاح و انتصاب هيأت رئيسه، نخستين جلسه رسمى خود را در شهر مقدس قم و در سالن كتابخانه مدرسه فيضيه، كه مركز نور وآشيانه انقلاب ما و مأوى‏ و ملجأ و مرجع روحانيت مبارز بوده و خواهد بود، تشكيل دادند.

با استعانت از معنويت و روحانيت فضاى ملكوتى آن مكان مقدس، كار خود را آغاز كردند و با اكثريت آرا، در آيين‏نامه داخلى مجلس خبرگان، تجديد نظر به عمل آورده و استفاده از اماكن‏ ديگر را در شرايط خاص و موارد ضرورى، با حفظ شهر مقدس قم به عنوان مركز اصلى خبرگان، تجويز نمودند و اعضاى كميسيون براى تهيه آيين‏نامه داخلى و مقررات اجراى اصل 111 انتخاب شدند. به خاطر ضرورت‏هاى امنيتى و تداركاتى، ادامه كار اجلاسيه اول، به تهران افتاد و در طى دوازده جلسه، كارهاى لازم اجلاسيه اول انجام يافت. طى اين مدت، كميسيون‏هاى‏ آيين‏نامه داخلى و تدوين مقررات اجراى اصل 111 قانون‏اساسى، گزارش خود را به جلسه‏ عمومى خبرگان تقديم داشته و مورد بحث و بررسى قرار گرفت.

در اين اجلاسيه، آيين‏نامه داخلى و مقررات اجراى اصل 111 تصويب شد و هيئتى طبق‏ مقررات اجراى اصل 111 مصوب خبرگان، براى بررسى و مشورت مقام رهبرى، در صورت نياز، در امور مربوطه انتخاب گرديد. مذاكرات سازنده و بحث‏هاى متنوع و تبادل افكار و نظرات‏ اعضاى مجلس خبرگان، چه در جلسات رسمى، كه ضبط و ثبت شده و چه در حاشيه جلسات‏ مى‏تواند در سرنوشت كل انقلاب و به‏خصوص روحانيت و سازمان‏هاى دينى، آثار مطلوب و مثبتى بر جاى گذارد.

فضاى روحانى و روابط دوستانه و روحيه تفاهم و هم‏كارى و هم‏دلى، كه بر تمام دوره اجلاسيه، بين اعضا حاكم بود، اميد تداوم، اتحاد و انسجام روحانيت اسلام را در دل‏هايمان ايجاد كرد و زيارت رهبر عظيم‏الشأن و استضائه از انوار تابناك افكار و مواعظ معظم‏له، كه از طريق‏ رسانه‏هاى خبرى، در اختيار عموم قرار گرفت، نيز از ثمرات اين اجتماع مبارك بود. لذا تصميم‏ به ايجاد مركزى در شهر قم، با تلفيق امكانات مردمى و دو آستانه مقدس مشهد و قم، در كنار حوزه علميه قم، كه با شدت نياز، از نعمت يك سالن و مركز اجتماعات مجهز تاكنون محروم‏ مانده است، از دستاوردهاى ديگر اين اجلاسيه است.

بر اساس قانون موجود، مجلس خبرگان بايد در سال، حداقل يك اجلاسيه داشته باشد و اعضاى مجلس خبرگان بايد آماده شركت در جلسات فوق العاده باشند كه در صورت لزوم، تشكيل خواهد گرديد. ما كه در متن اين نهاد مقدس، عهده‏دار مسؤوليت حساس و مهم‏ حفاظت از تقدس و كرامت و مقام رهبرى كشور و جامعه اسلامى هستيم، احساس مى‏كنيم‏ كه آن‏را در حسن انجام وظيفه‏است‏فكر و طرح و تحقق مجلس خبرگان، از نعمت عظيم الهى‏ و پاسدارى شايسته از حراست رهبرى، كه پاسدارى از اسلام و انقلاب و حق‏شناسى نسبت به‏ مجاهدات امت و خون شهدا و ايثارهاى جانبازان انقلاب و تأمين آرامش خانواده‏هاى مصيبت‏ زده و قربانى داده انقلاب است، مى‏دانيم، بار خدمات و قدردانى از زحمات خبرگان تدوين‏ قانون‏اساسى و به خصوص، شهداى خبرگان و بالاخص شهيد مظلومشان را، كه به اين نياز اساسى‏ توجه نموده و براى تأمين آن، هفت اصل مهم را در قانون‏اساسى گنجاندند، از وظايف خود و مسلمانان قهرمان ايران و جهان مى‏دانيم و نشان حق‏شناسى و شكر مخلوق در كنار شكر خالق، تلاش‏هاى پى‏گير شوراى محترم نگهبان در تدوين مقررات انتخابات و نظارت بر حسن اجراى آن و كاركنان وزارت كشور و ساير دست اندركاران را ارج مى‏نهيم و سپاس مى‏گزاريم.

در خاتمه، با تشكر مجدد از امام امت و ملت مسلمان و روحانيت مجاهد، انتظار داريم كما فى‏ السابق، خبرگان خود را مورد توجه و راهنمايى و حمايت قرار داده و از خداوند بزرگ، توفيقات‏ بيش‏تر براى همه و طول عمر و سلامت براى رهبر عظيم و عزيز و پيروزى براى رزمندگان جان‏ بر كفمان خواهانيم.

والسلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته‏
هيأت رئيسه مجلس خبرگان



[1] امام خمينى‏(قدس سره) در اين پيام مى‏فرمايد: «شما اى فقهاى شوراى خبرگان و اى برگزيدگان ملت ستم‏ديده، در طول تاريخ‏ شاهنشاهى و ستم شاهى! مسؤوليتى را قبول فرموده‏ايد كه در رأس همه مسؤوليت‏ها است. مجلس خبرگان به هيچ چيز الا مصالح اسلام و مسلمين فكر نكند، كه كوچك‏ترين سهل‏انگارى، بزرگ‏ترين فاجعه تاريخ را به وجود خواهد آورد» (صحيفه‏ نور، ج‏18، ص‏39).
[2]
آيت‏اللّه مشكينى با 45 رأى از 64 رأى، به رياست مجلس خبرگان انتخاب شد. ديگر نامزدهاى رياست، آيت‏اللّه آذرى‏ قمى، 13 رأى و آيت‏اللّه خزعلى شش رأى آوردند. آيت‏اللّه هاشمى رفسنجانى با 38 رأى، نايب رئيس مجلس خبرگان شد. ديگر نامزدهاى نيابت رياست، آيت‏اللّه ربانى املشى 21 رأى و آيت‏اللّه يوسف صانعى پنج رأى آوردند. آيت‏اللّه مؤمن با 45رأى، منشى اول و آيت‏اللّه طاهرى خرم آبادى با 37 رأى منشى دوم شدند. ديگر نامزدهاى منشى هيأت رئيسه مجلس‏ خبرگان، حجج اسلام محمد موسوى خويينى‏ها نوزده رأى، طاهر شمس پانزده رأى، دستغيب ده رأى و فهيم كرمانى سه رأى‏ به دست آوردند.
[3]
اشاره به اين فرمايش امام خمينى‏(قدس سره): «شما كه خود را پيروان اصحاب وحى و اوليأ عظيم الشأن مى‏دانيد و بحمد اللّه‏ هستيد، خود را جز خدمت‏گزار به ملت‏هاى ستم‏ديده ندانيد و بايد بدانيد كه تبهكاران و جنايت‏پيشگان، بيش از هر كس، چشم‏ طمع به شما دوخته‏اند و با اشخاص منحرف نفوذى در بيوت شما با چهره‏هاى صد در صد اسلامى و انقلابى، ممكن است‏ خداى نخواسته، فاجعه به بار آورند و با يك عمل انحرافى، نظام را به انحراف كشانند و با دست شما به اسلام و جمهورى‏ اسلامى سيلى زنند. اللّه اللّه در انتخاب اصحاب خود، اللّه اللّه در تعجيل تصميم‏گيرى، خصوصاً در امور مهم و بايد بدانيد و مى‏دانيد كه انسان از اشتباه و خطا مأمون نيست و به مجرد احراز اشتباه و خطا از آن برگرديد و اقرار به خطا كنيد كه آن، كمال‏ انسانى است و توجيه و پافشارى در امر خطا نقص و از شيطان است» (صحيفه نور، ج‏15، ص‏44).
[4]
هيأت تحقيق مجلس خبرگان، در واقع، وظيفه نظارت بر عملكرد رهبرى و تهيه گزارش‏هاى لازم براى اعضاى مجلس‏ خبرگان را بر عهده دارد.

تعداد نمایش : 1632 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما