صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
پيش گفتار
پيش گفتار تاریخ ثبت : 1390/11/26
طبقه بندي : دين و دولت در انديشه اسلامى ,
عنوان : پيش گفتار
آدرس فایل PDF : <#f:86/>
مولف : <#f:89/>
نوبت چاپ : <#f:90/>
متن :

|19|

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

پيش گفتار

نهضت و قيام مردم ديندار و شريف ايران بر ضد رژيم پهلوى از سال 1342 به رهبرىِ
روحانيت و در راس آن، امام خمينى (قدّس سرّه) و ايثار و فداكارىِ اقشار مختلف مردم،
و در نهايت، پيروزىِ آن در بهمن ماه 1357 بدون شك يك حركت دينى و براى دفاع از حريم
مقدس اسلام بود. با آن پيروزىِ شگفت‏آور، اين انديشه نوين، در ايران و جهان اسلام به وجود
آمد كه با رهبرى‏هاى يك فقيه جامع الشرائط و با بهره‏گيرى از ايمان و احساسات دينىِ مردم
مى‏توان حتى بدون سلاح با طاغوتيان و صاحبان زر و زور و سلاح پيكار كرد و پيروز شد. با آن
پيروزىِ معجزه‏آسا و شگفت‏آور، قدرت اسلام و ايمان و نقش حساس رهبرىِ دينى و نفوذ
معنوىِ روحانيت، براى همگان آشكار شد. آن چنان كه اكثريت قاطع اقشار مختلف مردم،
دانشگاهى، فرهنگى، بازارى، ادارى، كارگر، كشاورز، شهرى و روستايى، كه دين‏خواهى
در جانشان سابقه ديرينه داشت، با شوق فراوان خواستار حاكميت اسلام و اجراى احكام و
قوانين نورانىِ آن شدند.

امام خمينى (قدّس سرّه) كه در آن زمان، عملاً در جايگاه ولايت فقيه واقع شده بود و
اكثريت قاطع مردم، رهبرىِ او را پذيرفته بودند، انتخاب نوع حكومت را برعهده مردم گذارد و
جمهورى اسلامى را به عنوان پيشنهاد مطرح ساخت. در تاريخ 11/1/1358 همه پرسى

|20|

به عمل آمد و اكثريت قاطع مردم (32/98%) به جمهورى اسلامى راى مثبت دادند.

بعد از آن، تهيه قانون اساسى، يك ضرورت محسوب مى‏شد و تدوين آن، نياز به
كارشناسانى داشت كه در مسائل قانونى و اسلامى متخصص باشند. انتخاب آنان نيز بر عهده
مردم گذاشته شد. در تاريخ 12/5/58 مردم در يك انتخابات عمومى شركت كردند و با
اكثريت آرا 72 نفر از قانون دانان و اسلام شناسان را بدين منظور برگزيدند. مجلس خبرگان
قانون اساسى تشكيل شد و اعضاى آن با جديت تمام، مشغول به كار شدند. از رهنمودهاى
امام خمينى (قدّس سرّه) و صدها طرح و پيشنهادى كه از صاحب نظران مى‏رسيد استفاده كردند
و در مدتى در حدود سه‏ماه، متن قانون اساسى را تدوين كردند. سپس تصويب آن نيز به آراى
مردم واگذار شد و در تاريخ 12/9/58 در يك همه پرسى، با اكثريت چشمگيرى (حدود
75%) تصويب شد و به تاييد امام خمينى رسيد. بدين ترتيب، خط مشى نظام جمهورى اسلامى
ايران بر پايه قانون اساسى، كه از قرآن و سنت پيامبر اكرم(ص) و مكتب اهل بيت(ع) الهام
گرفته، مشخص و استوار گشت.

با تصويب قانون اساسى، نوع حكومت و اهداف و اركان آن، جنبه قانونى به خود گرفت،
ولايت و زعامت ولى فقيه و مجتهد جامع‏الشرائط، قانونى شد و رسميت يافت.

مراحل مختلف تهيه، تدوين و تصويب قانون اساسى با سرعت سپرى شد؛ چرا كه
ضرورت استقرار هر چه سريع‏تر نهادهاى نظام جمهورى اسلامى ايران، چنين سرعتى را
مى‏طلبيد، به ويژه آن كه رهبرى‏هاى ژرف بينانه و قاطعانه امام، بر اين سرعت تاكيد مى‏ورزيد.

اما با توجه به اين كه بعد از حكومت پيامبر اسلام و على بن ابى‏طالب (صلوات اللّه عليهما)
نخستين بار بود كه حكومتى قانونى، بر طبق مبانىِ شيعه تاسيس مى‏شد و زعامت گسترده
ولى فقيه و اجراى احكام و قوانين سياسى، اجتماعىِ اسلام، سابقه عملى نداشت و تجربه
نشده بود، مسائل مربوط به نظام دينى و فلسفه سياسىِ اسلام، به ويژه ولايت فقيه نيز به طور
دقيق تحقيق و تدوين نشده بود. بنابر اين، لازم بود بعد از استقرار حكومت اسلامى، مسائل
مربوط به فلسفه سياسىِ اسلام، به‏طور گسترده و عميق به وسيله محققان و كارشناسان
مربوطه، مورد تحقيق و بررسى قرار گيرد.

اين مسئوليت سنگين، كه استحكام نظام اسلامى بر آن مبتنى است، بر عهده همه
دانشمندان متعهد و فقها و اسلام شناسان نهاده شده است. بسيار به جا بود كه حوزه‏هاى علميه،

|21|

به ويژه حوزه علميه قم در اين كار مهم پيشقدم مى‏شد و با دعوت از اساتيد و دانشمندان متعهد
دانشگاه، وسيله يك سرى تحقيقات عميق و گسترده جمعى را در همه موضوعات و مسائل
مربوط به فلسفه سياسى و نظام اسلامى را فراهم مى‏ساخت؛ ولى متاسفانه در اين جهت
كوتاهى شد. البته از آن زمان تاكنون در اين رابطه، كارهايى انجام گرفته، كتاب‏ها و مقالات
سودمندى تهيه و انتشار يافته‏است؛ ولى باتوجه به اين كه تحقيقات انجام شده، غالباً انفرادى
بوده، جاى يك سلسله تحقيقات عميق‏تر و فراگيرتر جمعى هنوز خالى است.

باتوجه به اين نياز و تاكيدهاى مكرر مقام معظم رهبرى، حضرت آيةاللّه خامنه‏اى
(مدظله العالى) بود كه مجلس خبرگان رهبرى در اجلاسيه 28/11/1371 مسئوليت انجام اين
تحقيقات را بر عهده دبيرخانه مجلس خبرگان گذاشت. در شرح وظايف دبيرخانه چنين
آمده است: تحقيق و پژوهش در موضوع حكومت اسلامى، بالاخص ولايت فقيه، تاليف و
نشر آن به صورت‏هاى مناسب. دبيرخانه بعد از تهيه مقدمات، شروع به كار كرد. در انجام اين
مسئوليت بزرگ، كارهايى را شروع كرده و انجام مى‏دهد كه مهم‏ترين آن‏ها عبارت است از:

تحقيق در موضوعات و مسائل مختلف فلسفه سياسىِ اسلام، به ويژه ولايت فقيه. در آغاز،
فهرستى از موضوعات نيازمند به بررسى و تحقيق تهيه شد و از محققان و دانشمندان براى
همكارى دعوت به عمل آمد. تعدادى از آنان دعوت ما را پذيرفتند و پس از تهيه و تصويب طرح
تحقيقاتى، مشغول به كار شدند.

گرچه مسئوليت مستقيم انجام هر يك از موضوعات، بر عهده يك نفر از محققان
مى‏باشد؛ اما با توجه به اين كه از افكار و اظهار نظر ديگر صاحب نظران نيز استفاده مى‏كند،
مى‏توان آن را يك تحقيق جمعى به شمار آورد. تحقيقات بدين صورت انجام مى‏گيرد:

1. محقق در همه مراحل، از نظر اساتيد مشاور و راهنما استفاده مى‏كند.

2. مطالبى كه توسط محقق نگاشته شده، در اختيار تعدادى از دانشمندان صاحب نظر
براى مطالعه و اظهارنظر قرار مى‏گيرد. سپس در جمع آنان و با حضور نويسنده، مورد بحث و
نقد قرار مى‏گيرد.

3. رياست دبيرخانه و مسئول مركز تحقيقات علمىِ دبيرخانه نيز در همه مراحل تحقيق،
از نزديك بر كارها نظارت دارند.

4. محقق از نتايج بحث‏ها و تحقيقاتى كه قبلاً توسط دبيرخانه انجام گرفته و نيز از

|22|

فيش‏هاى موجود استفاده مى‏كند.

ولى با توجه به اين كه محقق در تحقيقات خود از آزادىِ كامل برخوردار است و الزامى
در جهت اعمال همه ديدگاه‏هاى پيشنهادى ندارد، مسئوليت صحت و سقم مطالب نيز بر عهده
خود او خواهد بود.

در اين زمان، چندين طرح تحقيقاتى در دستور كار مركز تحقيقات علمىِ دبيرخانه است كه
تحقيق حاضر، يكى از آن‏ها است.

در اين تحقيق، كه با كوشش حجة الاسلام و المسلمين آقاى سروش، يكى از فضلاى
سخت‏كوش حوزه علميه قم انجام گرفته، نگرشى جامع به نظام حكومتى اسلام و تبيين مبانى
ِ حكومت اسلامى، از اهداف اساسى است. محقق محترم، در اين اثر، به مبانىِ انديشه
حكومت اسلامى توجه خاصى داشته‏است و ضمن تبيين رابطه دين و دولت، به ويژه، رابطه
اسلام و حكومت، زمينه‏هاى تاريخىِ جدا انگارىِ آن دو را در نزد مسلمانان تحليل نموده‏است.

در ادامه مباحث كتاب، سه بحث عمده منشا مشروعيت دولت اسلامى، شرايط رئيس دولت
اسلامى و اختيارات وى، تبيين گرديده‏است.

محقق محترم، در اين اثر، ديدگاه‏هاى مختلف و آثار علمىِ منتشر شده در اين موضوع را
مورد نقد و بررسى قرار داده و در پاسخ گويى به پرسش‏هاى اساسى در حوزه مباحث نظام
سياسىِ اسلام، تلاش وافر كرده است. ايشان حدود چهار سال (زمستان 73 تا پاييز 77)
در انجام اين تحقيق تلاش نموده است.

در خاتمه، از زحمات و تلاش‏هاى محقق محترم و از همكارى همه اساتيدى كه در انجام
اين مسئوليت، دبيرخانه را يارى كردند و هم چنين از سعى و تلاش مسئول محترم مركز
تحقيقات علمىِ دبيرخانه و ساير همكاران تشكر مى‏كنم.

از انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم نيز، كه مسئوليت چاپ و نشر اين كتاب را بر عهده گرفته، سپاس‏گزارم.

دبيرخانه اكنون اين كتاب را تقديم علاقه مندان مى‏كند و اميدوار است ساير طرح‏هاى
تحقيقاتى نيز به اتمام رسيده و در اختيار علاقه مندان قرار گيرد.

ابراهيم امينى
بهمن 1377
تعداد نمایش : 1599 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما