صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
فصل پنجم خاستگاه دولت اسلامى
فصل پنجم خاستگاه دولت اسلامى تاریخ ثبت : 1390/12/20
طبقه بندي : دين و دولت در انديشه اسلامى ,
عنوان : فصل پنجم خاستگاه دولت اسلامى
آدرس فایل PDF : <#f:86/>
مولف : <#f:89/>
نوبت چاپ : <#f:90/>
متن :

|363|

فصل پنجم خاستگاه دولت اسلامى




خاستگاه دولت اسلامى

منشا و خاستگاه دولت، از اساسى‏ترين مباحث حقوق اساسى است. اين كه دولت
چگونه تشكيل مى‏شود و ريشه و منشا آن چيست، از دو زاويه تاريخى و حقوقى، قابل
بررسى است:


الف) ديدگاه تاريخى

از اين ديدگاه بايد بررسى كرد كه دولت در زندگىِ اجتماعىِ بشر چگونه پديد آمده و
چه عامل يا عواملى در پيدايش آن دخالت داشته است؟

پاسخ‏هاى ارائه شده به اين سوال، با ابهامات فراوانى همراه است و آن چه در اين
باره، توسط پژوهشگران مطرح گرديده است، بيش از آن كه به اسناد و مدارك تاريخى
مستند باشد، فرضيه‏ها و تئورى‏هايى است كه اثبات آن با معيارها و روش‏هاى متقن
علمى، دشوار است. از اين رو، گفته‏اند:

اين گونه تحقيقات، به آن حد به ما كمك نمى‏كند كه بتوانيم يك توضيح صد در صد مستند از
ريشه و منشا دولت به دست بدهيم.[1]

(1). محمد عليخانى، حقوق اساسى، ص‏72؛ ر.ك: تى‏بى، باكومور، جامعه‏شناسى، ترجمه سيدحسن
منصور، ص‏170.

|364|

اگر بخواهيم از ديد تاريخى، قضاوت كنيم، چاره‏اى نداريم جز آن كه بگوييم:

خاستگاه دولت در غبار ابهام پوشيده مانده است[1].

به هر حال، نظريه خاستگاه الهى، زور، پدر سالارى و مادر سالارى، و قرار داد
اجتماعى، از معروف ترين تفسيرهايى است كه عرضه شده است. البته برخى از
جامعه شناسان هم به طور كلى تفكيك جامعه به دو بخش فرمانروا و فرمانبردار را از نظر
تاريخى رد كرده‏اند و جامعه اوليه بشرى را يك پارچه دانسته‏اند.


ب) ديدگاه حقوقى

از اين ديدگاه بايد بررسى كرد كه دولت چگونه بايد شكل گرفته و به چه منشا و
منبعى بايد استناد داشته باشد؟

از اين بُعد، مسئله جنبه توصيفى نداشته و بر اساس مبانىِ فكرىِ گوناگون، و در
مكتب‏هاى سياسىِ مختلف، پاسخ‏هاى متفاوت پيدا مى‏كند.

از سوى ديگر، اين مسئله با موضوع مهم مشروعيت حكومت‏ها پيوند
مى‏خورد. ديدگاه ماكس‏وبر[2] در باره اقسام سه گانه مشروعيت، كه انواع مختلف
اقتدار (عقلايى، سنتى و فرهمندى) را مشخص مى‏كند، از مباحث قابل توجه در اين
باب است كه بايد به شكل مستقل و جداگانه مورد بررسى قرارگيرد.


(1). عبدالرحمن عالم، بنيادهاى علم سياست، ص‏163؛ ر.ك: ر. م، مك‏آيور، جامعه و حكومت، ترجمه
ابراهيم على كنى، بخش اول، پيدايش حكومت.
(2). ر.ك: ماكس وبر، مفاهيم اساسى جامعه‏شناسى، ترجمه احمد صدارتى، ص‏99؛ بروس كوئن، مبانى
جامعه‏شناسى، ترجمه رضا فاضل و غلامعباس توسلى، ص‏398.
تعداد نمایش : 1556 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما