صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
مقدمه
مقدمه تاریخ ثبت : 1390/11/29
طبقه بندي : مفاهيم اساسى نظريه ولايت فقيه ,
عنوان : مقدمه
آدرس فایل PDF : <#f:86/>
مولف : <#f:89/>
نوبت چاپ : <#f:90/>
متن :

|11|

مقدمه

پس از پيروزى انقلاب اسلامى و طرح نظريه «ولايت فقيه» به عنوان مبناى نظام اسلامى،
بسيار طبيعى بود كه از زواياى مختلف به آن نگريسته شود و از هر سو مورد ارزيابى عالمانه و
منصفانه قرار گيرد؛ زيرا، براى نخستين بار، «ولايت فقيه» حضور جدّى خود را در عرصه
سياسى به نمايش مى‏گذاشت و جهان سياست، به عنوان يك تجربه محسوس، با آن رو به رو
مى‏شد. از اين رو، دور از انتظار نبود كه نظر موافقان و مخالفان فراوانى به سوى آن جلب شود
و هر كسى از ديد خود، آن را در بوته نقد قرار دهد.

ولى روشن است كه پيش از هر نقّادى و داورى، براى آشنايى با هر نظريه‏اى، بايد مفاهيم
مندرج در آن، به طور دقيق و كامل، تعريف و تبيين شود، تا باب گفت‏وگو، با روشى عالمانه و
به دور از حبّ و بغضها، به خوبى گشوده شود. بنابراين، به عنوان درآمدى بر نظريّه ولايت
فقيه، لازم است، مبادى تصوّرى اين نظريه در جايى، به طور شفّاف تعريف شود. در
باب‏ولايت فقيه، اين ضرورت، مضاعف است؛ زيرا، در بسيارى از چالشها وقتى به دقّت
نگريسته شود، مى‏بينيم ريشه آن، در بى‏توجّهى و فهم صحيح نشدن واژگان مندرج در اين
نظريه است.

براى رسيدن به اين هدف بزرگ، پيش از هر چيز، توجّه عميق به يك نكته لازم است،
آن نكته، اين است كه تعريف واژگان يك نظريه علمى، به هيچ روى، قابل تفسير به رأى و
برداشتهاى شخصى نيست. تعريفهاى علمى، از سنخ معرفت پسينى است و براى فهم درست
يك واژه، بايد از پيشداورى، با دقّت تمام پرهيز شود.

جهت پيشگيرى از آفت اِعمال سليقه‏هاى شخصى، بايد تعريفى را كه اهل اصطلاح براى
واژگان مورد نظر خويش ارائه كرده و بر آن توافق جمعى داشته‏اند و يا نظريّه‏پرداز، در ارائه


|12|

نظريه خود اعلام كرده، ملاك عمل دانست و آن را مبناى هر سخن قرار داد.

در مواردى كه واژگان، به طور شفّاف، در گفتار و نوشتار اهل اصطلاح تبيين نشده‏اند و
شفافيّت لازم را ندارند، بايد در پرتوِ كاربرد آن واژه‏ها از سوى صاحب‏نظران و قرينه قراردادن
موارد مختلف استعمال، به مقصود خود رسيد. به هر حال، براى تعريف واژه، بايد مستندسازى
كامل انجام گيرد؛ زيرا، اگر غير از اين باشد، بحث، به اَغراض غير علمى و مسموم، آلوده
مى‏شود.

در اين كتاب، تلاش بر آن است كه با توجّه به نكته بالا، مفاهيم اساسى نظريه ولايت
فقيه تبيين شود و با استفاده از ابزارهاى لازم تحقيق، در سه فصل جداگانه، به تبيين مفاد
واقعى مفاهيم «ولايت»، «انتصاب» و «فقاهت» - كه مفاهيم بنيادين «ولايت فقيه» شمرده
مى‏شوند - پرداخته شود. با توجّه به گستردگى بحثهاى مربوط به «ولايت»، فصل يك، در دو
بخش ارائه مى‏شود. بخش نخست، به تبيين معناى لغوى «ولايت» و مفاد اصطلاحى آن در
قلمرو دانشهاى مختلف مى‏پردازد و آن‏گاه وارد ولايت شرعى شده و با بررسى همه جانبه آن،
معناى «ولايت» را در نظريه ولايت فقيه روشن مى‏كند. امّا بخش دو، به مقايسه و تبيين
نسبت ميان ولايت و وكالت، از يك‏سو، و ولايت و حكومت از سوى ديگر، اختصاص دارد.

ارائه شفّاف مبادى تصوّرى و مفاهيم كليدى يك انديشه، مهم‏ترين و يا لااقلّ از مهم‏ترين
بخشهاى يك پژوهش است. در همان مرحله نخست، وقتى به قول قدما، محلّ نزاع، به
شايستگى، تحرير شود، نه تنها بسيارى از شبهه‏ها و نكته‏هاى مبهم، رخت برمى‏بندد، بلكه
فضاى گفت‏وگوى موافق و منتقد، كاملاً، شفّاف شده و راه بر امورى مانند، جدل و مغالطه و
نزاع لفظى و ديگر آفتهاى يك بحث علمى، تا حدود زيادى مسدود مى‏شود.

با توجّه به اين نياز، افق بحث از مفهوم ولايت گشوده مى‏شود. در فصل يكم، نخست،


|13|

ريشه و مفهوم لغوى ولايت و معناى آن در كتاب و سنّت بحث مى‏شود و آن‏گاه محتواى
اصطلاحى آن در حوزه‏هاى مختلفِ كلامى و عرفانى و فقهى بررسى خواهد شد. در حوزه فقه،
مفاد ولايت شرعى و اقسام و اركان آن نشان داده مى‏شود و در پايان، معلوم مى‏شود كه؛
منظور از «ولايت» در نظريه ولايت فقيه، چه مفهومى است و اين‏كه آيا اين معنا، با قيمومت و
محجوريّت توأم است يا ملازمه‏اى با آن ندارد. ضمناً به اين پرسش هم پاسخ داده مى‏شود كه
«نسبت ميان ولايت و آزادى چيست و اراده آزاد انسان، در ولايت، چگونه تبلور مى‏يابد؟».

مصطفى جعفرپيشه فرد
تعداد نمایش : 1341 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما