صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
حكومت دينى و متفكران عرب
حكومت دينى و متفكران عرب تاریخ ثبت : 1390/11/16
طبقه بندي : ,21,
عنوان : حكومت دينى و متفكران عرب
مولف : <#f:72/>
دریافت فایلpdf :

pdffileبرای دریافت فایل  PDF کلیک نمایید.

متن :

|2|
سرمقاله

حكومت ديني و متفكران عرب

 

حمله ناپلئون به مصر (1798م.) در نظر بسياري از پژوهش گران، آغاز
تحولات جديد در جهان عرب است.
[1] دنياي عرب از آن پس، انديشه هاي
اصلاحي، جنبش هاي اجتماعي و مبارزات سياسي بسياري را شاهد بود.
در اين دوران خلافت دراز مدت عثماني (1924م.) سقوط كرد و با
شكل گيري دولت هاي مستقل، عصر استعمار و سپس عصر استقلال آغاز
شد. عصر نهضت در جهان عرب پي آمدهاي فراوان به دنبال داشته كه از آن
جمله مي توان از:

 

1- پيدايش افكار و انديشه هاي سياسي - اجتماعي نو؛

 

2- تعاطي افكار ميان انديشه غربي و عربي و رواج نهضت ترجمه و تعريب؛

 

3- حضور زنان در مسائل اجتماعي، سياسي و فرهنگي؛

 

4- پيدايش احساس قوم گرايي عربي؛

 


|3|

 

5- نُضج يافتن حرفه مطبوعاتي و رسانه؛

 

و… را نام برد.

 

تحولات جهان عرب، با پيشگامي مصر و لبنان و سوريه، شكل مي گيرد و
اندك اندك توسعه و گسترش مي يابد و به تونس، عراق، شمال آفريقا و…
سرايت مي كند.

 

تبار پيش گامان ِاصلاح؛ يعني رفاعه طهطاوي (1801-1873م.)، محمد
عبده (1849-1905م.) عبدالرحمن كواكبي (1849-1902م.)، محمد
رشيد رضا (1865-1935م.) گواه اين ادعا است.

 

وقتي به تاريخ انديشه سياسي در جهان عرب نظر مي افكنيم، مدرسه ها
"مكتب ها"يي در برابر خود مي بينيم كه برخي داراي فكر و نظام سياسي
بودند و برخي ديگر تنها صاحب نظريه سياسي يا رأيي خاص در باب دولت
كه مي توان در يك نگاه كلي آن ها را چنين فهرست كرد:

 

1- مدرسه علي عبدالرازق: در اين مدرسه از كتاب "الاسلام واصول
الحكم" نوشته علي عبد الرازق و "من هنا نبدأ" اثر خالد محمد خالد
"والقرآن والدولة" تأليف محمد احمد خلف اللّه مي توان نام برد.

 

2- مدرسه اخوان المسلمين: شخصيت هاي برجسته اين مدرسه عبارت اند
از: حسن البنا، عبدالقادر عوده، محمد المبارك، يوسف القرضاوي،
سيدال قطب، عبداللّه غوشه، فتحي يكن. هر يك از اين متفكران،
صاحب اثر در حوزه انديشه سياسي و نظام حكومت اند.

 

3- مدرسه رشيد رضا: اين مدرسه با كتاب "الخلافة اوالامامة العظمي" از

 


|4|
سويي بر اخواني ها تأثير گذار بوده و از سوي ديگر با تأييد نظريه خلافت با
سرسختي با علي عبدالرازق برخورد كرده است.

 

4- حزب التحرير: شخصيت برجسته آن، تقي الدين النبهاني است
با كتاب هاي "الدولة الاسلامية"، "نظام الحكم في الاسلام" و
"نظام الاسلام". در اين كتاب ها با دفاع از انديشه حكومت ديني،
نظام سياسي اسلام، به ارائه قانون اساسي اسلامي در 99 ماده پرداخته
است. اين مدرسه در فلسطين، اردن، سوريه، لبنان و عراق تأثير گذار بوده
است.

 

5- مدرسه شمال آفريقا: انديشمندان اين نحله عبارت اند از: عبدالحميد ب ِن
باديس، بشير ابراهيمي علال الفاسي، مالك بِن نبي، طاهر بن عاشور.
اين مدرسه به انديشه سياسي بيشتر پرداخته تا نظام سياسي.

 

6- مدرسه سودان: متفكر برجسته اين مدرسه، حسن الترابي است و در
حركت ‌هاي اسلامي تونس و شمال آفريقا مؤثر بوده است.

 

7- حركت نهضت در تونس: اينان با دو گرايش اخواني و غير اخواني
شكل گرفتند و مي توان در ميان آنها از محمد مورو، راشد الغنوشي و
صلاح الدين جوريش نام برد.

 

8 - مدرسه مصر جديد (يعني جريان روشن فكري و تجديد در انديشه و
نظام سياسي): شخصيت هاي اين مدرسه عبارت اند از: محمد الغزالي،

 


|5|
محمد عماره، محمد كمال ابو المجد، طارق البشري، محمد سليم
العوّا، فهمي هُويدي.

 

10- مدرسه نجف اشرف: اين مدرسه،كه مبيّن ِانديشه سياسي شيعي
است، انديشمنداني چون محمد حسين كاشف الغطاء، محمد رضا مظفر،
محمد تقي حكيم، محمد جواد جزايري، محمد مهدي شمس الدين، باقر
شريف القرشي، شهيد محمد باقر صدر و جمعيت هايي چون حزب الدعوة
الاسلامية، جماعة العلماء، جماعة الشباب المسلم را در خود جاي داده
است.

 

11- اخوانيون عراق: با متفكراني چون عبدالكريم زيدان، عبدالعزيز
البدري.

 

12- مدرسه سنهوري (حقوقدان بزرگ مصري): وي به اسلامي بودن
دولت از خلال اسلامي بودن قانون گذاري معتقد بود. هم چنين در اين
مدرسه مي توان از عبدالحميد متولّي نويسنده كتاب "مبادي نظام الحكم
في الاسلام" و احمد حسين المصري نويسنده كتاب "الطاقة الانسانية" نام
برد.

 

در برابر اين جريان هاي فكري و اجتماعي كه از منظر دين به انديشه و
نظام سياسي نگريسته اند، چهار جريان معارض نيز در جهان عرب مطرح
بوده كه عبارت اند از: دموكراسي، سوسياليسم، ناسيوناليسم و
سكولاريسم.

 

برخي از نحله ها و تبارهاي ياد شده، تلاش هايي در راستاي تلفيق انديشه

 


|6|
‏سردبير‏


پي نوشت :
[1] . برخي نويسندگان لبناني بر اين باورند كه نخستين بذرهاي عصر نهضت در لبنان بر زمين پاشيده شد. "د.جرج كلاّس، تاريخ الصحافة النبوية، ص5".


تعداد نمایش : 2582 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما