صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
تازه هاى نشر
تازه هاى نشر تاریخ ثبت : 1390/11/16
طبقه بندي : ,21,
عنوان : تازه هاى نشر
مولف : <#f:72/>
دریافت فایلpdf :

pdffileبرای دریافت فایل  PDF کلیک نمایید.

متن :

|210|

تازه هاي نشر

 

طرح عظيم پژوهشي در موضوع مهدويت

 


 

هدف مجله از معرفي تازه هاي نشر، اطلاع رساني و نيز گسترش امر كتاب خواني در بين
خوانندگان اين مجله است و نظري به رد يا تأييد محتواي آن ها ندارد.

 

شبهات وردود (الحلقة الاولي)

 

الرد علي الشبهات التي اثارها احمد الكاتب حول العقيده الاثني عشريه

 

السيد سامي البدري

 

176 ص در قطع رقعي، مركز التوزيع، مكتبه سعيد بن جبير

 

الطبعه الثانيه - ربيع الاول /1417

 

شبهات وردود عنوان سه جلد كتابي است كه توسط "سيد سامي البدري" پژوهنده عراقي
در پاسخ به شبهاتي كه "احمد كاتب" درباره عقيده اماميه مطرح كرده، نگاشته است، وي
در مقدمه جلد اوّل چنين مينويسد: "اگر چه انتشار شبهات و اشكالات مي تواند اثرات
منفي در نشر و گسترش حقايق به دنبال داشته باشد ولي با اين حال نبايد اثرات مثبت
شبهات و پرسش ها را در تحريك حق جويان به پاسخ گويي از ياد برد كه نتيجه آن تعميق و
غنا بخشيدن به مباحث فكري و كنار زدن پرده ها از چهره نوراني حقيقت به گونه اي كه

 


|211|

ظلمت جهل، كج فهمي و بد فهمي ها را بر آفتاب ميافكن."

 

وي ميافزايد: "كتاب هاي مهم اعتقادي در حوزه اسلام و تشيع كه ناظر به آراي
مخالفان است در واقع در پاسخ به شبهات ديگران نگاشته شده است هم چون كتاب "غيبت
نعماني" و "اكمال الدين" در پاسخ به شبهات زيديه، كتاب "الشافي في الامامه" سيد
مرتضي در پاسخ به كتاب "المغني" عبد الجبار، كتاب "عبقات الانوار" مير حامد حسين در
پاسخ به كتاب "التحفة الاثني عشريه" شاه عبدالعزيز دهلوي، كتاب "الهدي الي دين
المصطفي والرحله المدرسيه" شيخ جواد بلاغي در پاسخ به كتاب "الهداية" پاره اي
محققين مسيحي.

 

آري چنين كتاب هاي گران سنگي كه هم چون آينه اي حقايق مسائل نبوت، امامت،
سيره و تاريخ را باز ميتاباند، نتيجه جست و جو و پاسخ به شبهات و اشكالاتي است كه نه
تنها خللي در مجموعه اعتقادهاي اسلامي و شيعي وارد نساخت بلكه موجب قوت، غنا،
سرزندگي و پويايي اصول عقيدتي و باور داشت هاي ديني گرديد."

 

وي سپس شبهه ها و اشكال هاي مطرح شده در كتاب احمد كاتب تحت عنوان "تطور
الفكر السياسي الشيعي من الشوري الي ولاية الفقيه" را در سه محور مطرح و پاسخ داده
است: 1- حول العقيده الاثني عشريه (در جلد اول)، 2- حول النص علي علي (ع) (در
جلد دوّم)، 3- حول الائمه اهل البيت (ع) (در جلد سوم).

 

با اين كه نويسنده كتاب "تطور الفكر السياسي" ستون خيمه اعتقادات شيعي را نشانه
رفته است و به گمان خود الف" نظريه امامت الهي را ابطال نموده، ب" ولادت امام
مهدي (عج) را منكر شده و ج" به تبع نيابت عامه را از فقها سلب نموده است.

 

ولي با اين همه، ناقد كتاب يعني "سيد سامي البدري" همواره حريم ادب، متانت و
اخلاق را پاس داشته و بدون هيچ گونه، اهانت، درشتي و زخم زبان از وي به "استاد
كاتب" ياد مي نمايد، گويي در واقع اين آيه كريمه را مد نظر داشته كه خداي سبحان
مي فرمايد: "وجادلهم بالتي هي احسن".

 

جلد اول مشتمل بر نه فصل است كه نوعي دسته بندي اشكالات است و البته پاره اي از

 


|212|

اشكال ها ناظر به يك ديگر است و پاسخ واحد مي تواند حقايق را آشكار نمايد. نويسنده پس
از نقل چكيده اشكال احمد كاتب و پاسخ كوتاهي به آن وارد پاسخ تفصيلي آن مي شود.

 

چكيده پرسش ها و پاسخ ها بدين شرح است:

 

اثري از تعيين عدد ائمه (ع) به دوازده امام معصوم، در بين شيعيان قرن سوّم يافت
نميشود و نوبختي در "فرق الشيعه" و علي بن بابويه در "الامامه و التبصره من الحيره" به
آن اشاره اي ننموده اند.

 

پاسخ: چنين نسبتي صحيح نيست، علي ابن بابويه در مقدمه كتاب فوق بدان اشاره
نموده و هم چنين ابراهيم بن نوبخت نيز كه معاصر نوبختي بوده در كتابش "ياقوت الكلام"
اين مطلب را عنوان نموده است.

 

2- مفاد پاره اي روايات بيان گر اين است كه ائمه(ع) جانشينان خود را تا نزديكي وفات
خود نمي شناختند پس معلوم مي شود ليستي كه حاكي از اسامي امامان از قبل تعيين شده از
علي (ع) تا مهدي (عج) وجود نداشته است.

 

پاسخ: روايات معارض مخالف اين مطلب را اثبات مينمايد.

 

3- در نيمه قرن چهارم است كه نظريه دوازده امام معصوم (ع) در انديشه شيعه تثبيت
مي گردد و شيخ صدوق نيز در اين مسئله اظهار ترديد نموده است.

 

پاسخ: كلام شيخ صدوق نه تنها مؤيد ادعاي مذكور نيست بلكه ناظر به فترت زماني
پس از ظهور امام مهدي (عج) است نه نيمه قرن چهارم.

 

4- زراره فقيه بلند پايه شيعي در حالي از دنيا رفت كه جانشين امام صادق (ع) را
نمي شناخت پس معلوم مي شود ليست امامان از قبل تعيين شده اي وجود نداشته است.

 

پاسخ: پاسخ اين اشكال را شيخ صدوق به خوبي بيان نموده كه زراره در حالي از دنيا
رفت كه امام كاظم (ع) را مي شناخت و فقط به خاطر شرايط دشوار سياسي تقيه نمود.

 

5- عدد امامان معصوم پس از غيبت امام مهدي (عج) در جامعه شيعي بر سر زبان ها
افتاد و حتي برخي روايات عدد معصومين را سيزده تن نقل مي كنند.

 

پاسخ: محققان شيعه بر اين باورند كه جمله اين روايات بر اثر خطاي غير عمدي نسّاخ

 


|213|

بوده است و هيچ يك از علماي شيعه بر اين اعتقاد نيستند كه عدد ائمه (ع) سيزده تن است و
راويان اين احاديث نيز مورد اعتماد نميباشند.

 

6- در برخي روايات آمده است كه امام هادي (ع) ابتدا فرزندش محمد را جانشين خود
معرفي كرد و چون محمد در حيات پدر از دنيا رفت فرزند ديگرش حسن (ع) را معرفي
نمود.

 

پاسخ: اين روايات چون با دسته اي ديگر از روايات كه به جانشيني امام حسن (ع)
تصريح مي كند، معارض است، تأويل ميگردد.

 

7- كتاب سليم بن قيس و اشكالات وارده بر برخي راويان آن.

 

پاسخ: اين كتاب فقط از طريق راويان مردود نقل نشده تا به كلي بي اعتبار باشد بلكه
راويان مورد وثوق ديگري نيز آن را روايت نموده اند.

 

8- ضعف رواياتي كه مبيّن نظريه امامت اند.

 

پاسخ: بحث سندي در چنين رواياتي خلاف مدعي را ثابت ميكند.

 

9- بعض متأخرين براي اثبات نظريه امامت اثني عشري به تورات و انجيل استناد
ميكنند و شايد عبداللّه بن سبا (اگر وجود واقعي داشته باشد) با مقايسه بين (موسي (ع) -
يوشع) و (محمّد (ص) - علي (ع)) موجب شده تا شيعه را متهم نمايند كه عقايدش مأخوذ
از اسرائيليات است.

 

پاسخ: استدلال به تورات و انجيل از ابتكارات متأخرين نبوده است بلكه در طول
تاريخ وجود داشته و اول شخصي كه چنين مقايسه اي را مطرح ساخت رسول خدا (ص)
بود كه فرمود: "يا علي انت مني بمنزله هارون من موسي…".

 

محققان مباحث كلامي نيك ميدانند كه اين اشكال ها در طول تاريخ مطرح بوده و
عمدتاً از سوي زيديه مطرح ميشده است و كتاب هاي كلامي ما مشحون از چنين
پرسش ها و پاسخ هايي است، اشكال هاي دوم، چهارم و ششم در حقيقت اشكال واحدي
است كه نويسنده به گونه اي كه ملاحظه گرديد مطرح نموده است.

 


|214|

 

شبهات وردود(الحلقة الثانيه)

 

السيد سامي البدري

 

الطبعة الثانيه: ذي الحجة 1417

 

الناشر: المؤلف، قطعه: رقعي 207ص

 

1- مادامي كه مسلمانان هستند وجود دولت و امام براي آنان ضروري است، پس چرا عدد
امامان به دوازده تن محدود شده است؟

 

جواب: امامت صرفاً منصبي حكومتي نيست بلكه امامان با قول و فعل و تقرير خود،
حجت و گواه بر مردمند، در هر زماني امام حاضر عهده دار اين منصب است و در زمان
غيبت منصب حكومت و زمام داري از آن ِفقهاي عادل است.

 

2- در آن چه مربوط به امامت از علي (ع) نقل شده به نظريه نص اشاره نشده است.

 

جواب: حتي به نقل ِاهل سنت علي (ع) چندين بار به حديث غدير احتجاج فرموده
است.

 

3- آن چه در سقيفه گذشت صرفاً پيش نهاد و نامزدي بوده است و بيعتي كه در مسجد
به انجام رسيد با تهديد و اكراه همراه نبوده است.

 

جواب: روايات كتاب هاي حديث و سيره بيان گر آن است كه آن چه در سقيفه اتفاق
افتاد بيعت بود نه صرف نامزدي و پيش نهاد.

 

4- تعيين جانشين از سوي ابوبكر و منحصر نمودن اعضاي شورا به شش نفر از سوي
عمر، صرف پيش نهاد بوده است و امت مي توانست آن را رد يا قبول نمايد.

 

جواب: شواهد تاريخي بيان گر آن است كه شوراي شش نفره صرفاً پيش نهاد نبوده
است بلكه عمر از "ابو طلحه انصاري" خواسته است هر عضو شورا را كه بر رأي اكثريت
تمكين نكند به قتل برساند.

 

5- علي (ع) با طوع و رغبت با خلفا بيعت نمود در حالي كه شيعه اين عمل را حمل بر
تقيه مينمايد.

 

جواب: سيد مرتضي (ره) مي گويد: هر كس در اخبار و گزارش هاي تاريخي نيك

 


|215|

نظر كند، بدون شك در مي يابد كه حضرت پس از دفاع از حق خود و محاجه با خلفا به
علت شرايط خاص مجبور به بيعت گرديد.

 

6- اگر چنان چه نصي دال بر خلافت و وصايت علي (ع) وجود مي داشت، شأن و
منزلت صحابه والاتر از آن بود كه به مخالفت با فرمان پيامبر برخيزند.

 

جواب: صحابه معصوم نبودند و بارها عَلَم مخالفت با پيامبر را بر افراشتند كه معروف ترين آن
داستان "متعة الحج" است.

 

شبهات وردود (الحلقة الثالثه)

 

السيد سامي البدري

 

الناشر: مؤلف، سنة الطبع: 1419

 

الطبعة الاولي، قطع رقعي، 208ص

 

1- سيد مرتضي، عالم برجسته شيعي در قرن پنجم، روايتي را نقل مي كند كه علي (ع) و
عباس بر پيامبر وارد شدند و پرسيدند كه: آيا كسي را جانشين و خليفه بعد از خود قرار
مي دهي؟ پيامبر فرمود:نه.

 

جواب: روايت مذكور از جمله ميراث شيعي محسوب نمي شود بلكه سيد مرتضي
اين روايت را كه قاضي عبدالجبار در ردِّ نظريه امامت بدان استناد مي كند، نقل كرده و
سپس پاسخ آن را بيان ميكند.

 

2- هنگامي كه ابن عباس و ابوسفيان به امام علي (ع) پيش نهاد بيعت و ياري ميدهند
امام (ع) امتناع مي فرمايد، از موضع گيري امام (ع) در مي يابيم كه نصي بر جانشيني وي
نبوده است والا حضرت امتناع نمي فرمود.

 

جواب: انگيزه آن دو در طرح بيعت و ياري امام(ع) بر اساس معيارهاي قومي و قبيله اي
بود، نه ناظر به نص وارده از پيامبر، علاوه بر اين كه بيعت در صورتي تحقق مييافت كه از
سوي بزرگان مهاجر و انصار كه شاهد تصريح پيامبر بودند، انجام گيرد آن هم در حضور عموم
مردم.

 


|216|

 

3- با اين كه امام علي (ع) به احقيّت و اولويت (افضليت) خود در مسئله باور داشت
ولي از نظر خويش عدول نمود و با ابوبكر بيعت كرد.

 

جواب: امام (ع) در سخنان خود تصريح نمود كه مسئله خلافت و حكومت حقي
است منحصر به وي و مسئله صرفاً محدود به برتر بودن وي نسبت به ديگران نبوده است.

 

4- سيد مرتضي بر اين باور است كه حديث ِغدير، نص پوشيده و پنهاني است و به
طور صريح و آشكار دلالتي بر خلافت ندارد.

 

جواب: چنين نسبتي به سيد مرتضي صحيح نيست، چون وي صريحاً اظهار مي دارد
كه در دلالت حديث غدير هيچ گونه شك و شبهه اي وجود ندارد.

 

5- اگر حديث غدير صريحاً بر تعيين امام علي (ع) دلالت مي نمود، قطعاً امام (ع) در
مواجهه با اصحاب شورا به چنين دلالتي استشهاد مي نمود.

 

جواب: اولاً: امام با اجبار و اكراه در شورا حضور يافت و ثانياً: بنا به نقل اهل سنت
هم در شورا و هم در ايام خلافت خود بارها به حديث غدير استناد فرمود.

 

6- درك و دريافت صحابه از حديث غدير و رواياتي مانند آن وصايت و جانشيني پيامبر
نبود.

 

جواب: درست بر عكس چون اصحاب از مدلول اين گونه روايات وصايت و جانشيني
به خوبي آگاه بودند 25 سال از نشر و اشاعه آن ممانعت كردند.

 

7- در روايتي آمده است كه علي (ع) فرمود ما بر پيامبر وارد شديم و پرسيديم آيا كسي
را به جانشيني خود معين نميفرمايي؟ فرمود: نه مي ترسم تفرقه و اختلاف بر شما حاكم
شود و وصيت امام علي به فرزندش حسن(ع) ناظر به مسائل اخلاقي و معنوي است نه
جانشيني و خلافت.

 

جواب: روايت مذكور از جمله ميراث شيعي محسوب نمي شود و سيد مرتضي
ضمن پاسخ به آن گفته است كه علي (ع) فرزندش حسن (ع) را وصيت نمود و با اشاره به
وي، او را به جانشيني خود تعيين فرمود.

 

8- اگر خلافت مستند به نص الهي و ابلاغ پيامبر بود، جايز نبود امام حسن (ع) تحت

 


|217|

هيچ شرايطي از آن عدول نمايد.

 

جواب: منصب امامت الهي مشتمل بر دو ركن است اول: قول و فعل و تقرير
امام (ع) حجت است و آنان شاهد بر مردمند چه حاكم باشند چه نباشند، دوم: حاكميت
حق اختصاصي آنان است و مردم بايد با آنان بيعت نمايند و صلح امام حسن (ع) ناظر به
ركن دوّم بود آن هم به علت شرايط خاص و چنين صلحي به حكومت معاويه مشروعيت
نمي بخشد.

 

9- در مكاتبات مردم كوفه به امام حسين (ع) و پاسخ امام (ع) به آنان هيچ اشاره اي به
نظريه نص نشده است.

 

جواب: طبري در تاريخ خود نامه امام (ع) را به مردم كوفه نقل نموده كه صريحاً به
نظريه نص اشاره دارد.

 

10- امام حسين (ع) به تنها فرزندش امام سجاد (ع) وصيتي ننمود بلكه به خواهر خود
زينب وصيت كرد.

 

جواب: از روايات اهل بيت (ع) استفاده مي شود كه امام سجاد (ع) با وصيت پدرش و
هم چنين پيامبر جانشين و وارث پدر است.

 

11- ائمه (ع) بر اين اعتقاد بودند كه مردم در انتخاب زمام داران خود آزادند و هر گونه
حاكميت مبتني بر استيلا و غلبه را محكوم مي نمودند.

 

جواب: ائمه (ع) به همان مبدأ قرآني معتقد بودند كه تصريح مي كند حكومت به ترتيب
از آن پيامبر، اوصياي پيامبر و فقهاي عادل است.

 

12- طبق نقل نوبختي برخي شيعيان ِاوايل بر اين باور بودند كه علي (ع) از هر جهت
بر ابوبكر اولويت دارد ولي با اين حال اجازه داد ديگران بر اين منصب دست يابند و
علي (ع) با آنان بيعت نمود.

 

جواب: اين عقيده برخي از زيديه است و در مقابل شيعيان ديگري در همان زمان به
امامت منصوص باور داشتند.

 

13- نخستين مورخان شيعه نقل مي كنند كه عبداللّه بن سبا اولين كسي بود كه به

 


|218|

مناقشات عقيدتي شيعه دامن زد و اين عمل او از سوي امام علي (ع) محكوم گرديد.

 

جواب: چنين گزارش هايي فقط توسط اشعري نقل شده كه وي نيز از غير شيعه نقل
نموده است.

 

14- حقيقي يا افسانه اي بودن شخصيت عبداللّه بن سبا تغييري در مسئله نمي دهد.

 

جواب: اگر چنان چه افسانه اي بودن شخصيت وي اثبات گردد بسياري از مسائل و
تحليل هاي تاريخي كه مستند به وجود وي مي باشد دگرگون مي گردد.

 

15- اگر نظريه نص ثابت گردد احتياجي به بيعت مردم با علي (ع) نبود.

 

جواب: نقش نص، تثبيت ِحق شرعي است و نقش بيعت فراهم نمودن زمينه
حاكميت سياسي.


طرح عظيم پژوهشي در موضوع مهدويت

بخش قابل توجهي از ميراث مستند عصر نخست اديان ابراهيمي "وحتي اديان غير
توحيدي" به موضوع بسيار مهم نجات بخش و چگونگي فرجام كار جهان اختصاص دارد.
بگذريم از اين كه دانش وران و فرهيختگان هر آئيني در طول تاريخ با شرح و تبيين اين
موضوع بر غنا و طراوت و قوت اين بحث هر دم افزوده و هم چنان آن را فربه تر مي نمايند.

 

آنچه مورد اتفاق جمله اديان و مقبول نزد همه ملل است اعتقاد به ظهور نجات بخش
موعودي در آخر الزمان است كه كار جهان را سامان بخشد، امّا در چگونگي حدوث اين
واقعه عظيم اختلاف است و هر نحله اي را عقيده اي است. در اين خصوص هنگامي كه
وارد منظومه آموزه هاي اسلامي و سپس شيعي اماميه مي شويم، با نظريه اي روشن و
مستدل مواجه ميگرديم كه گويي ناظر بر تمامي گفتگوها، مناقشات، مكتوبات و باورهاي
ابراز شده در اين موضوع است و مصداق منحصر به فرد نجات بخشي را ترسيم مي كند كه
ويژگيها، علائم، صفات و خصوصيات و همه آن چه در اين باره گفته اند و نوشته اند را در
خود جمع كرده و آن چه اسباب كمال است همه يك جا دارد. به منظور ارائه و عرضه
ديدگاهي جامع در خصوص مهدويت كه ناظر بر تمامي مباحث، موضوعات، افكار و

 


|219|

انديشه هاي مطرح شده در درازناي تاريخ باشد، در اوائل دهه هفتاد شمسي پژوهش گاه
ولي عصر (عج) تأسيس شد كه هدف آن تبيين و تشريح ديدگاهي كه شامل تمامي مؤلفه هاي
مشترك بين مسلمانان و حتي غير مسلمانان در موضوع مهدويت (نجات بخش جهان)
باشد.

 

اين طرح عظيم تمامي عرصه هاي تاريخ، ادب، فلسفه، عرفان، كلام، عقايد،
احكام، متون مقدس و… را در مي نوردد، آراء موافق و مخالف، مناقشات و گفتگوهاي
پيشينيان و معاصران از هر فرقه و نحله و مسلك و آئيني كه باشند و به هر لغت و زباني كه
آراء و افكار خويش را نگاشته باشند، مورد بحث و بررسي دقيق قرار مي گيرد. از مجموع
مباحث مطروحه در اين موضوع تا كنون بيش از شصت عنوان اصلي استخراج شده است.
مراحل تحقيق عبارت است از: الف" جمع آوري منابع،ب" تحليل و بررسي، ج" تدوين و
نگارش نهايي، كه مرحله اوّل پايان يافته و بخش عمده مرحله دوّم نيز در شرف اتمام است
و مرحله سوّم در پاره اي موضوعات آغاز گشته است.مؤسس و ناظر بر اين پژوهش گاه آية
اللّه امامي كاشاني است.

 

ابن رشد و كتاب "سياست" افلاطون

 

الضروري في السياسة

 

ابوالوليد بن رشد الحفيد

 

مترجم (از عبري به عربي): دكتر احمد شحلان

 

مقدمه: محمد عابد الجابري

 

ناشر: مركز دراسات الوحدة العربيه - بيروت

 

سال نشر:1998 ميلادي؛ تعداد صفحات:340 ص

 

اين، چهارمين كتابي است كه با عنوان "ميراث فلسفي عرب - تأليفات ابن رشد" منتشر
ميشود.

 

اصل عربي اين كتاب از بين رفته است، لذا نام حقيقي آن نيز مشخص نيست و تنها

 


|220|

ترجمه عبري آن موجود است.

 

بازگرداندن دوباره متن به زبان عربي، به دست دكتر احمد شحلان و عمد الجابري
انجام گرفته است. اينان سعي كرده اند كه نام واقعي كتاب را با توجه به مقالات آن به دست
آورند و نيز بر آن بوده اند كه با توجه به ساير نوشته هاي ابن رشد، رابطه اين كتاب را با
هدف علمي اي كه او مي پيموده، نشان دهند.

 

بر اساس مقدمه دكتر الجابري، اين كتاب،شناخت جديدي از سيره عقلاني ابن رشد
و ديد اصلاحي او را در بردارد، زيرا وي در اين كتاب، تنها يك چكيده نويس
"بايستني هاي علم سياست در نزد افلاطون" نيست، بلكه او هر آن چه از مطالب نظري و
روشي درباره اين موضوع را كه لازم دانسته و چيزهايي را كه افلاطون نياورده است، اضافه
كرده است. هم چنين به جاي حذف شده ها، آرا و تحليل هايي را كه از تجربه تمدن عربي
اسلام، به طور عموم، و حكوت اسلامي اندلس، به طور خصوص، به دست آمده
جايگزين كرده است، تا ثابت كند كه تحقّق مدينه فاضله ، امري است ممكن، و راه آن نيز
منحصر به روش پيش نهادي ِافلاطون نيست.

 

بنابراين، كتاب حاضر، چون مطالبي غير ضروري را حذف كرده، از نوع "خلاصه
كتاب"ها است و از سوي ديگر با توجه به مطالب اضافه شده اين كتاب، از نوع "تكميل
كننده"ها است.

 

فصول كتاب حاضر عبارت است از: "مدخل" و "مقدمه تحليلي مطالب كتاب" و
"متن كتاب كه سه مقاله مفصّل با "باب"هاي گوناگون است و "خاتمه" و "اضافه هاي
توضيحي مترجم عبري" و "قسمتي از آثار ابن رشد كه به عبري موجود است". و "خلاصه
كتاب سياست افلاطون، كه به دست ابن رشد تلخيص شده است."


تعداد نمایش : 2120 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما