صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
گزارشى از مركز مطالعات وحدت عربى (كارنامه بيست ساله)
گزارشى از مركز مطالعات وحدت عربى (كارنامه بيست ساله) تاریخ ثبت : 1390/11/16
طبقه بندي : ,21,
عنوان : گزارشى از مركز مطالعات وحدت عربى (كارنامه بيست ساله)
مولف : <#f:72/>
دریافت فایلpdf :

pdffileبرای دریافت فایل  PDF کلیک نمایید.

متن :

|221|

گزارشي از مركز مطالعات وحدت عربي (كارنامه بيست ساله)

 

سيدمصطفي مطبعه چي اصفهاني

المستقبل العربي

گزارش فعاليت هاي سال 1979:

گزارش فعاليت هاي سال 1980:

گزارش فعاليت هاي سال 1981:

گزارش فعاليت هاي سال 1982:

پيش نويس برنامه فرهنگي مركز براي سال هاي 1982- 1985

گزارش فعاليت هاي سال 1983:

گزارش فعاليت هاي سال 1984:

گزارش فعاليت هاي سال 1985:

گزارش فعاليت هاي سال 1986:

گزارش فعاليت هاي سال 1987:

گزارش فعاليت هاي سال 1988:

گزارش فعاليت هاي سال 1989:

برنامه پنج ساله فرهنگي سال هاي (1989 تا 1993)

وحدت عربي: بازسازي انديشه وحدت عربي در منظومه فكري اعراب:

دموكراسي: بازسازي انديشه دموكراسي و نقش آن در آگاهي ملت عرب:

توسعه مستقل:

عدالت اجتماعي:

استقلال ملي و عربي:

بازسازي تمدني:

گزارش فعاليت هاي سال 1990:

گزارش فعاليت هاي سال 1991:

گزارش فعاليت هاي سال 1992:

گزارش فعاليت هاي سال 1993:

گزارش فعاليت هاي سال 1994:

گزارش فعاليت هاي سال 1995:

گزارش فعاليت هاي سال 1996:

طرح هاي فرهنگي جديد مركز

گزارش فعاليت هاي سال 1997:

گزارش فعاليت هاي سال 1998:

طرح ها و برنامه هاي آينده مركز

بيستمين سال

 


 

در سال 1975 سي و دو دانشور عرب از كشورهاي مختلف عربي در بيروت گرد هم آمدند
و با صدور اعلاميه اي تأسيس مركز مطالعات وحدت عربي را اعلام نمودند. اين اعلاميه
متضمن شرح روشني از اهداف، استراتژي و ساز و كارهاي تحقق آرمان هاي آنان است و
در آن آمده است:
"… بعد از شكست اقدامات وحدت گرايانه، خصوصاً شكست اتحاد سوريه
و مصر، و هزيمت كشورهاي عربي در جنگ 1973 با اسرائيل، يأس و
نا اميدي و بحران هاي مختلف در سطوح گوناگون جامعه عربي، انديشه
وحدت، اولويت خود را از دست نهاده است ولي كيست كه در بحبوحه
چالش استعمار غربي و صهيونيستي با مردم و كشورهاي عرب، ضرورت
طرح و اهتمام علمي به اين مسئله را نداند…."

 

هدف اين مركز عبارت بود از: بحث و كاوش عالمانه درباره جنبه هاي مختلف جامعه
عربي و مسئله وحدت عربي به دور از هرگونه فعاليت سياسي وابستگي دولتي و گرايش
حزبي. در اين اعلاميه فعاليت هاي مركز را در عمل مبتني بر اصول ذيل قلمداد نموده
است:

 


|222|

 

1- سياست مركز در توسعه انديشه و آگاهي ِوحدت طلبانه، سفارش و تهيه تحقيقات،
پژوهش و يا ترجمه متوني است كه ابعاد مختلف واقعيت هاي موجود كشورهاي عربي را
لحاظ نمايد.

 

2- تهيه، تنظيم و آماده سازي اطلاعات، آمار، اسناد و هرگونه شاخص هاي آماري كه
بتوان در پژوهش هاي علمي در راستاي وحدت عربي مورد استفاده قرار داد.

 

3- اهتمام به وحدت عربي مي طلبد كه هم به جوانب مختلف اين مسئله و هم مراحل
متعدد آن عنايت شود.

 

4- ضروري است از تجارب وحدت طلبانه دولت ها و ملت هاي ديگر كمال استفاده به
عمل آيد.

 

5- استخدام و به كارگيري بهترين و مؤثرترين وسايل و ابزار براي مورد خطاب قرار
دادن تمامي اقشار در كشورهاي عربي.

 

6- كوشش و اهتمام به بسط و گسترش فعاليت هاي مركز به تمامي كشورهاي عربي و
مشاركت دادن تمامي صاحب نظران و فرهيختگان عرب در تحقق اين مهم.

 

7- مركز صرفاً محلي است كه دانشوران ِعرب به منظور چاره جويي مشكلات و
مسائل مختلف كشورهاي عربي در آن گردهم مي آيند و هيچ گونه صبغه سياسي، قومي،
ايدئولوژيكي و… نخواهد داشت.

 

8- تمام كساني كه به مسئله وحدت عربي اهتمام مي ورزند صرف نظر از سابقه،
گرايش سياسي، اجتماعي و… مي توانند با اين مركز همكاري نمايند.

 

9- مركز به مسائل سياسي ِجاري در كشورهاي عربي نمي پردازد و هيچ گاه موضعي
سياسي در هيچ مسئله اي اتخاذ نخواهد كرد و در اختلافات و كشمكش هاي سياسي وارد
نخواهد شد و به هيچ دولت، حزب و يا جبهه اي وابسته نيست.

 

10- بودجه مالي مركز از طريق فروش كتاب هاي منتشره، مجله ارگان مركز،
تبرعات، اعانات و كمك هاي افراد و سازمان ها و حق عضويت اعضا تأمين خواهد شد.

 

اولين گردهم آيي مؤسسين در نوامبر 1976 در كويت برگزار شد و مركز فعاليت هاي

 


|223|

خود را به طور رسمي آغاز كرد. اساس نامه، نظام نامه داخلي و بودجه سال اوّل به تصويب
رسيد، در ماده سوم اساس نامه آمده است كه مركز از طريق ذيل اهداف خود را محقق
خواهد ساخت:

 

1- جمع آوري اسناد، مدارك، تأليفات، مخطوطات و مطبوعاتي كه به مسئله وحدت
و جامعه عربي اهتمام ورزيده اند.

 

2- سامان دادن تحقيقات و پژوهش هاي علمي و نشر آن.

 

3- هرگونه فعاليتي كه به نحوي به تحقق امور ياد شده ياري رساند.

 

نظام نامه داخلي در مورد عضويت اشخاص تصريح مي كند كه اعضا بايستي تبعه يكي
از كشورهاي عربي باشند. در اين گردهم آيي هيئت امنا، هيئت اجرايي و تشكيلات اداري
انتخاب و تصويب شد و هيئت اجرايي خط مشي فرهنگي مركز را در پنج بخش زير
تصويب كرد:
1- فكري، فرهنگي؛
2- اجتماعي، رواني؛
3- اقتصادي؛
4- سياسي؛

 

5- تهيه سلسله مجموعه هاي مختلف زير:
الف) اطلاعات و آمار و شاخص هاي مختلف؛
ب) داستان هايي براي اطفال كه حس ملي عربي آنان را تقويت كند؛
ج) پژوهش ها و آمارهاي نظامي؛
د) ميراث عربي در راستاي وحدت.

 

سپس به تدريج مقدمات اجرايي فراهم شد و در ابتداي سال 1978 ميلادي اولين گام
عملي در تحقق بخشيدن به برنامه ها و اهداف برداشته شد.

 


|224|


المستقبل العربي

بدين شرح كه طرح انتشار مجله "المستقبل العربي" به عنوان نشريه مركز تهيه شد و
شماره اوّل آن در ماه پنجم سال 1978 منتشر گرديد. اين مجله در ابتدا به صورت
فصل نامه و از شماره 11 به بعد به صورت ماهانه، تاكنون بيش از 240 شماره انتشار
يافته است.

 

اين مجله شامل بخش هاي: روز شمار وحدت عربي، كتاب شناسي وحدت
عربي، نقد و بررسي كتاب در حوزه فكر و فرهنگ و علوم در جهان عرب، ميزگرد،
مقالات، شاخص هاي آماري مختلف در مورد كشورهاي عربي، مصاحبه، گزارش
كنفرانس ها، مجامع و گردهم آيي هاي علمي، فرهنگي است و هر شماره مجله
به موضوع ويژه اي اختصاص دارد. تيراژ اين مجله به طور متوسط حدود هفت
هزار نسخه است كه در بيش تر كشورهاي عربي و غير عربي به صورت اشتراك يا
فروش عرضه مي شود. البته عرضه آن در كشورهاي عربي منوط به اجازه اداره
نظارت بر مطبوعات هر كشور است و برخي شماره هاي آن به علل مختلف چنين
اجازه اي را نيافته اند. در اين سال، سيزده طرح پژوهشي (فردي، گروهي يا توسط
مركز) به تصويب رسيد.

 

در سال 1978 هيئت امنا و هيئت اجرايي بنا به هم آهنگي و دعوت رسمي از
كشورهاي كويت، ابوظبي، قطر، ليبي، سوريه و مغرب بازديد كردند و بازديد از
كشورهاي الجزاير، تونس و اردن نيز در دستور كار قرار گرفت. اين بازديدها به منظور
ايجاد ارتباط بين مركز و هر يك از كشورهاي عربي كه مايل به مساعدت بدون قيد و
شرط مادي و معنوي مركز باشند انجام ميپذيرد. در اين سال هم چنين نُه طرح پژوهشي
به تصويب رسيد.

 


|225|


گزارش فعاليت هاي سال 1979:

انتشار پنج پژوهش و دو مجموعه براي كودكان در قالب كتاب، برگزاري پنج كنفرانس و سه سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- نقش تعليم و تربيت در وحدت عربي. بغداد، آوريل 79.

 

با همكاري جنبش مبارزه با بيسوادي، اتحاديه معلمان عراق و سازمان عربي

 

تربيت، فرهنگ و علوم.

 

2- زندگي سياسي اعراب، بيروت، سپتامبر79.

 

3- دموكراسي در جهان عرب، بيروت، ژانويه 79.

 

4- ملي گرايي عربي در انديشه و عمل، بيروت، نوامبر 79.

 

5- زبان و اثر آن در وحدت عربي، بيروت، سپتامبر 79.

 

- سخنراني:

 

در سالن اجتماعات ِدارالندوه در بيروت سخنراني هاي ذيل برگزار گرديد:

 

1- دموكراسي و نظام هاي سياسي عربي، عبدالعزيز الدوري.

 

2- بنيان هاي اقتصادي - اجتماعي ِدموكراسي ِدر جهان عرب، اسماعيل صبري عبداللّه.

 

3- دموكراسي در لبنان و تأثيرات آن بر كشورهاي عربي، منح الصلح.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 1502 صفحه به چاپ رسيد (به جز
مجموعه كتاب هاي كودكان كه به علت موضوع چاپ مكرر در شمارگان وسيع درآمار به
حساب نميآيد):

 

1- نفت و وحدت عربي: تأثير نفت كشورهاي عربي برآينده وحدت و روابط اقتصادي عربي، در 272ص.

 

2- مشرق عربي و غرب: درآمدي بر نقش عوامل خارجي در تحول نظام اقتصادي عربي، در 176ص.

 


|226|

 

3- علم و سياست علمي در جهان عرب، در 282ص.

 

4- نظام منطقه اي عربي: پژوهشي در روابط سياسي كشورهاي عربي، در 324ص.

 

5- از تجزيه به وحدت: مباني اساسي تجربه وحدت، در 448ص.

 

مجموعه كتاب هاي كودكان: 1ـ زن قهرمان 2ـ مردي از صحرا 3ـ انتظار 4ـ كشاورزي
از قبيله بني سويف 5- بانويي از موصل 6- در جست و جوي حامد 7- مجموعه كتاب هاي مصور
آشنايي با شهرهاي عربي:

 

1- ابوظبي 2- بغداد 3- قاهره 4- خرطوم 5- صنعاء 6- مسقط 7- حلب 8- نواكشوط.


گزارش فعاليت هاي سال 1980:

انتشار ده پژوهش، برگزاري سه كنفرانس

 

جلسه ساليانه هيئت امنا در تاريخ 27 دسامبر 1980 در عمان تشكيل شد و گزارش
فعاليت هاي اين سال بدين شرح ارائه شد. در اين سال دامنه فعاليت هاي مركز به تدريج
گسترش يافت و موفق شد از خلال كتاب ها، گزارش ها و مجله المستقبل العربي با
اشخاص، سازمان ها و مؤسسات دولتي و خصوصي بيشتري ارتباط برقرار سازد و از اين
طريق توانست منزلت ويژه علمي و پژوهشي و مستقل خود را به دور از هرگونه گرايش
سياسي، حزبي و دولتي، تثبيت نموده و انظار را به سوي خود جلب نمايد. در اين سال
بسياري از انديش منداني كه به آرمان وحدت عربي اهتمام مي ورزيدند باب همكاري و
هم فكري با مركز را گشودند و فعاليت هاي مستمر و گسترده مركز موجب شد با بسياري از
سازمان هاي جهاني و منطقه اي قراردادهاي همكاري و تحقيقاتي منعقد نمايد.

 

- كنفرانس ها:

 

نظر به اهميت تعاطي آراء در حوزه هاي مختلف فكري و تجربه گران سنگي كه از
خلال ميزگردهاي علمي، سمينارها و كنفرانس هاي پژوهشي به دست آورده است در اين
سال مركز اقدام به برگزاري سه كنفرانس نمود:

 

1- كنفرانس (نقش ادبيات در آگاهي ملي و فراخواني به وحدت عربي) با همكاري

 


|227|

كانون ادبا و نويسندگان عرب و انجمن معلّمان عراق، آوريل 1980 در بغداد برگزار و
مجموعه مباحث مطروحه در كتابي در همين سال به چاپ رسيد.

 

2- كنفرانس "ملي گرايي ِعربي و اسلام" با همكاري سازمان عربي تربيت، فرهنگ و
علوم و دانش گاه سازمان ملل كه در دسامبر 1980 در بيروت منعقد شد. مباحث مطروحه
عبارت بود از:

 

زمينه هاي تاريخي، اسلام و زبان عربي، نقش اسلام و ملي گرايي عربي در آگاهي
ملي در جهان عرب، دانش گاه عربي و دانش گاه اسلامي، نقش اسلام در جنبش معاصر
عربي، نخبگان و مردم در بين اسلام و ملي گرايي، اسلام، مسيحيت، ملي گرايي و
سكولاريزم، اصالت فرهنگ، آينده ملي گرايي عربي و اسلام، راهبردي نوين در ارتباط
ملي گرايي و اسلام، چشم انداز ملي گرايي و اسلام در جهان جديد، موضع گيري
بيگانگان در مواجهه با ملي گرايي و اسلام. مباحث اين كنفرانس در سال 1981 منتشر
گرديد.

 

3- كنفرانس (پيشرفت هاي مالي و اقتصادي جهان عرب(

 

اين كنفرانس با همكاري صندوق پول عربي در نوامبر 1980 در ابوظبي برگزار شد.
در اين گرد هم آيي چهل متخصص اقتصادي عرب و ميهمان، ابعاد اقتصادي و مالي
كشورهاي عربي را از جنبه هاي مختلف مورد بحث و بررسي قرار دادند، مجموعه اين
مباحث گام بلند و مؤثري است در خلق و ارائه نوعي ادبيات علمي، اقتصادي و موجب
تفاهم و هم كاري در عرصه هاي دانش اقتصاد در جهان عرب.

 

با افتتاح سالن كنفرانس مركز در بيروت برنامه ريزي هايي در دست انجام است تا
سلسله سخنراني هاي علمي - فرهنگي به طور مرتب برگزار گردد.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 4309 صفحه به چاپ رسيد و نُه كتاب
نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- برنامه ريزي توسعه عربي، در 268 ص.

 


|228|

 

2- افكار عمومي عرب و مسئله وحدت عربي، در 388ص.

 

3- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1979، در 736ص.

 

4- ابعاد ادغام اقتصاد عربي و آينده آن، در 448ص.

 

5- تحليل محتواي انديشه ناسيوناليستي عرب، در 200ص.

 

6- اتلاف امكانات و منابع، در 140ص.

 

7- ابعاد مختلف عربي كردن در جهان عرب، در 621ص. "مجموعه رساله هاي دكتري"

 

8- ملي گرايي عربي در انديشه و عمل: گزارش مشروح كنفرانس، در 640ص.

 

9- نقش ادبيات در آگاهي ملي عرب: گزارش مشروح كنفرانس، در 436ص.

 

10- مهاجرت مغزها از كشورهاي عربي: گزارش مشروح كنفرانس، در 432ص.

 

در اين سال مقرر گرديد جهت تشويق دانش جويان ِمقطع دكتري كه به مسائل جهان
عرب اهتمام مي ورزند، رساله هاي آنان تحت عنوان "مجموعه رساله هاي دكتري" پس از
لحاظ نمودن معيارهاي علمي، دانش گاهي به چاپ برسد كه اولين شماره اين مجموعه در
همين سال به چاپ رسيد.

 

در اين سال شش طرح پژوهشي به تصويب رسيد كه برخي از آن ها با همكاري
سازمان هاي علمي - پژوهشي منطقه اي سامان خواهد يافت.


گزارش فعاليت هاي سال 1981:

انتشار هشت پژوهش، برگزاري چهار كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- تجربه دولت امارات متحد عربي، با همكاري دانش گاه امارات، مارس 1981، امارات.

 

2- راه هاي ارتباطي در كشورهاي عربي، با همكاري كانون مهندسين عراقي و انجمن
معلمان عراق، سپتامبر 1981بغداد.

 

3- زنان و نقش آنان در جنبش وحدت عربي، سپتامبر 1981، بيروت.

 

4- ابعاد مختلف عربي كردن در جهان عرب، نوامبر 1981، بيروت.

 


|229|

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 4448 صفحه منتشر شد و پنج عنوان
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- تجربه دولت امارات متحد عربي، تجارب اتحاد عربي، گزارش مشروح كنفرانس، در 816ص.

 

2- پيشرفت هاي مالي و اقتصادي جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 740 ص.

 

3- ملي گرايي عربي و اسلام، گزارش مشروح كنفرانس، در780ص.

 

4- تكنولوژي و وحدت عربي، در 116 ص.

 

5- ملي گرايي عربي در انديشه جمال عبدالناصر در 416 ص "مجموعه رساله هاي دكتري".

 

6- آينده عرب، در 212ص.

 

7- نظام اجتماعي نوين عربي: پژوهشي در تأثيرات نفت و انتقال نيروي كار، در 304ص.

 

8- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1980، در 1064ص.


گزارش فعاليت هاي سال 1982:

انتشار سيزده پژوهش، برگزاري يك كنفرانس و يازده سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- دانش گاه اتحاديه عرب، آوريل 1982، تونس.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 6586 صفحه به چاپ رسيد و هفت
عنوان كتاب نيز تجديد چاپ گرديد.

 

1- زنان و نقش آنان در جنبش وحدت عربي، گزارش مشروح كنفرانس، در 556ص.

 

2- راه هاي ارتباطي در كشورهاي عربي، گزارش مشروح كنفرانس، در 404ص.

 

3- پژوهش هايي در رشد و توسعه اقتصادي كشورهاي عربي در 476 ص (مجموعه
كتاب هاي المستقبل العربي).

 

4- سياست امريكا و كشورهاي عربي، در 308ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 


|230|

 

5- مصر، پان عربيسم و انقلاب افسران جوان، در 400ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

6- انديشه اقتصادي عربي و مسائل آزادسازي، توسعه و وحدت، در 348ص.

 

7- مشكل تورم در اقتصاد كشورهاي عربي، در 132ص. اين پژوهش با مشاركت
سازمان وحدت اقتصادي عرب سامان يافته است.

 

8- تحول تاريخي نظام هاي پولي در كشورهاي عربي، در 500 ص. اين پژوهش با
مشاركت صندوق پول عربي، انجام شده است.

 

9- نظام منطقه اي عربي، ويرايش جديد همراه با اضافات، در 220ص.

 

10- كتاب شناسي وحدت عربي "1908 - 1980" جلد اول، در 1600ص.

 

11- ترجمه انگليسي كتاب پيشرفت هاي مالي و اقتصادي جهان عرب با همكاري
صندوق پول عربي توسط انتشارات Groom Helm در لندن.

 

12- توانائي ها و امكانات جهان عرب، در 136ص.

 

13- روزشمار و اسناد وحدت عربي، سال1981 در 1080ص.

 

- سخنراني ها:

 

1- تعليم و تربيت و تغييرات اجتماعي در كشورهاي عربي، مالكولم كير 2- جهان
عرب و نظام بين الملل كنوني، غسان سلامه 3- ماهيت دولت در مغرب عربي، عبدالباقي
هرماسي 4- اقتصاد عربي ميان وابستگي و استقلال، ابراهيم سعد الدين 5- رابطه دين و
سياست در انديشه معاصر عرب، هشام جعيط 6- شوراي همكاري كشورهاي خليج،
عبداللّه يعقوب بشاره. 7- اقليت ها و مسئله وحدت عربي، ابراهيم سعدالدين 8- شريعت
اسلامي و وحدت عربي، مجيد خدوري. 9- جوان عرب و بحران رشد، فؤاد زكريا
10- حقوق بشر در كشورهاي عربي، حسين جميل. 11- خودكفايي غذايي در جهان
عرب، افسانه يا واقعيت، حسن يعقوب.

 

در اين سال مقرر شد مجموعه كتاب هايي تحت عنوان "مجموعه المستقبل العربي"
منتشر گردد، اين كتاب ها در برگيرنده مجموعه مقاله ها، پژوهش ها و يا ميزگردهايي است
كه به موضوعات معيني اختصاص دارد و در مجلّه المستقبل العربي منتشر شده است.

 


|231|

شماره اول، دوم و سوم اين مجموعه در همين سال انتشار يافت، همچنين قرارداد
همكاري انتشاراتي با "دار المستقبل العربي للنشر" در قاهره منعقد گرديد و توافق شد برخي
از كتاب هاي مركز در قاهره تجديد چاپ گردد.

 

در اين سال طرح "مجموعه فرهنگ ملي" تهيه و جهت اطلاع عموم دانش پژوهان در
مجلّه "شماره38" به چاپ رسيد كه در توجيه آن آمده است: يكي از اهتمامات جدي مركز
گسترش آگاهي در سطوح مختلف اقشار و گروه هاي مختلف جامعه عربي است و نظر به
اهميت شايان نسل جوان و عموم علاقه مندان به سرنوشت جامعه عربي، طرحي به عنوان
مجموعه فرهنگ ملي تدارك ديده شد كه هدف آن: انتقال و گسترش مفاهيم اساسي
وحدت عربي در سطح عموم، كاستي ها و بايستگي هاي جامعه عربي، رشد و ترويج
انديشه، فرهنگ و مسائل علمي، تقويت عزم و اراده ملي در مقابل تهديدات، طرح و
پاسخ گويي به تمام مسائلي كه به نوعي با وحدت و جامعه عربي مربوط مي گردد و ….

 

اين مجموعه به صورت تأليف كتاب هايي كم حجم به زباني ساده، متقن، مختصر و
مفيد سامان خواهد يافت.

 

سپس 191 عنوان پيش نهادي مطرح شده و از عموم محققان و انديشه مندان خواسته
شده تا با نگارش عنوان يا عناويني مركز را در ايفاي رسالت خود ياري رسانند.


پيش نويس برنامه فرهنگي مركز براي سال هاي 1982- 1985

فعاليت هاي مركز در چهارچوب آن چه در اساس نامه و مصوبات هيئت اجرايي آمده بود،
آغاز گشت و استمرار يافت. تجارب سال هاي گذشته، مقتضيات ويژه، شرايط و احوال
پديد آمده و ضرورت هاي نوين مركز را بر آن داشت تا برنامه ريزي هاي كوتاه مدتي را
تدارك ببيند. پس از ورود در بستر عمل، علي رغم تمامي مشكلات، چشم انداز وسيعي با
آفاق روشن نمايان گشت و مركز همواره كوشيد با انعطاف لازم فضايي را ايجاد كند تا
بتواند جمع پراكنده انديش مندان عرب را به سامان آورد و در ارتباطي وثيق مشاركت تمامي
روشن فكران متعهد را در راستاي تحقق بخشيدن به اهداف خود جلب كند.

 


|232|

 

برنامه ذيل ثمره تجارب گذشته و برنامه ريزي كوتاه مدت براي آينده است، تا بدين
وسيله چهار چوب كلي فعاليت ها جهت ارزيابي هاي بعدي به سهولت امكان پذير گردد.
اين طرح به معناي نفي ساير فعاليت ها كه در چهارچوب تحقق انديشه وحدت عربي صورت
مي گيرد، نخواهد بود.

 

طبق برنامه فرهنگي سالهاي "1982-1985" رئوس برنامه ها و فعاليت هاي مركز
"محتواي مجله، ميزگردها، كنفرانس هاي بزرگ و كوچك، مطالعات و طرح هاي
پژوهشي، انتشار كتاب و روابط و همكاري هاي منطقه اي و جهاني" به شرح ذيل پيش بيني
شده است:

 

1- انديشه ملي گرايي و فرهنگ عربي 2- نقش تعليم و تربيت در گسترش آگاهي ملي
3- نقش عوامل رواني - اجتماعي در وحدت و آگاهي ملي 4- عوامل اقتصادي و وحدت عربي
5- ساز و كارهاي تحقق وحدت عربي 6- فلسطين و آگاهي ملي 7- نمونه هاي وحدت عربي
8 - قانون اساسي دولت هاي عرب و مسئله وحدت عربي 9- مناقشات عربي 10- وحدت و
دفاع ملي 11- وحدت عربي و روابط بين الملل 12- تجارب منفي وحدت عربي 13- ريشه هاي
تجزيه قلمرو عربي 14- جغرافياي اجتماعي كشورهاي عربي 15- ملي گرايي عربي در برخي
كشورهاي عرب16- اهميت جهاني كشورهاي عرب 17- جهان و ملي گرايي عربي
18- بخش اسناد و مدارك، شامل:

 

- جمع آوري متون مربوط به وحدت عربي در قوانين اساسي كشورهاي عرب و
شرح و تبيين آن.

 

- جمع آوري متون مربوط به وحدت عربي در اساس نامه، اهداف و برنامه
احزاب و گروه هاي سياسي.

 

- جمع آوري و تحليل رويدادهاي وحدت طلبانه عربي.

 

- تهيه اطلس هاي مختلف، آمار و اطلاعات و شاخص هاي گوناگون جهان عرب.

 

- تهيه كتاب راهنماي كشورهاي عربي.

 

- تهيه روز شمار و اسناد وحدت عربي.

 


|233|

 

- كتاب شناسي وحدت عربي.

 

19- سلسله كتاب هايي براي كودكان الف" سلسله قهرمانان عرب ب" سرزمين هاي عربي.

 

20- سلسله كتاب هايي براي نوجوانان الف" فرهنگ ملي عرب.


گزارش فعاليت هاي سال 1983:

انتشار چهارده پژوهش و برگزاري چهار كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- نيروي كار خارجي در كشورهاي خليج، نوامبر 1983، كويت با همكاري انجمن عربي برنامه ريزي.

 

2- اعراب و افريقا، آوريل 1983، اردن، با همكاري دانش گاه اتحاديه عرب و مجمع انديشه عربي در اردن.

 

3- زبان عربي و آگاهي ملي، سپتامبر 1983، بغداد، با همكاري مجمع علمي عراق و انجمن مطالعات عربي.

 

4- بحران دموكراسي در كشورهاي عربي، نوامبر 1983، قبرس، هيچ يك از كشورهاي عربي پذيراي اين كنفرانس نشدند.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 7026 صفحه منتشر شد و هشت عنوان
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- دانش گاه اتحاديه عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 1004 ص.

 

2- نيروي كار خارجي در كشورهاي عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 712 ص.

 

3- اعراب و افريقا، گزارش مشروح كنفرانس، در 816 ص.

 

4- تحليل سياسي ناصري: پژوهشي در انديشه ها و سياست خارجي (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

5- سياست امريكا در قبال نزاع عربي - اسرائيلي در 350 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

6- دموكراسي و حقوق بشر در كشورهاي عربي در 349 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 


|234|

 

7- توان هسته اي جهان عرب، در 156 ص.

 

8- نقل و انتقال نيروهاي كار عربي: مشكلات، پي آمدها و خط مشي ها، در 312 ص.

 

9- مناقشه اعراب و اسرائيل: نيروهاي نظامي كلاسيك و هسته اي در 248 ص.

 

10- هجرت به سوي نفت، در 250ص.

 

11- انديشه در مشرق عربي، (1890 - 1939)، در 349 ص.

 

12- كتاب شناسي وحدت عربي، (1908- 1980) جلد سوم، در 1096 ص.

 

13- كتاب شناسي وحدت عربي،، (1908- 1980) جلد چهارم، در 368 ص.

 

14- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1982، در 732ص.

 

نظر به اهميت حضور در نمايش گاه هاي كتاب در كشورهاي مختلف، بخش انتشاراتي
مركز شركت فعال در نمايش گاه هاي كتاب را آغاز كرد.

 

در اين سال پيش نويس ِطرح "چشم انداز آينده جهان عرب" پس از دو سال مطالعه،
پژوهش و رايزني به انجام رسيد و مقرر شد مركز شعبه اي در قاهره تأسيس نمايد تا اجراي
اين طرح بزرگ پژوهشي را به عهده بگيرد، در اجراي اين طرح چهل محقق برجسته به طور
تمام وقت و پاره وقت همكاري خواهند داشت و سازمان ها و مؤسسات مختلف دولتي و
خصوصي از اين طرح حمايت مالي خواهند نمود محورهاي چهارگانه اين طرح
عبارت است از: الف - جهان عرب و جهان ب - توسعه در كشورهاي عربي ج - جامعه و
دولت در جهان عرب د - آينده جهان عرب، چالش ها و استراتژي.


گزارش فعاليت هاي سال 1984:

انتشار دوازده پژوهش و برگزاري يك كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- ميراث گذشته و تهديدات آينده در جهان عرب، 1984، قاهره.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 5370 صفحه منتشر شد و چهارده عنوان

 


|235|

كتاب نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- ريشه هاي سياسي، فكري و اجتماعي جنبش استقلال عراق، در 488 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

2- همكاري به منظور رشد و توسعه كشورهاي خليج در 492 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

3- درياي سرخ و مناقشه اعراب و اسرائيل در 360 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

4- پژوهش هايي در ملي گرايي و وحدت عربي، در 384 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

5- توسعه عربي، واقعيت و آينده آن، در 360 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

6- زبان عربي و آگاهي ملي، گزارش مشروح كنفرانس، در 488 ص.

 

7- بحران دموكراسي در كشورهاي عربي، گزارش مشروح كنفرانس، در 928 ص.

 

8- تكوين تاريخي اعراب: پژوهشي در هويت و آگاهي، در 336 ص.

 

9- ثروت معدني كشورهاي عرب، در 152 ص.

 

10- جامعه معاصر عربي، در 516 ص.

 

11- مصر و مناقشه اعراب و اسرائيل: از درگيري محتوم تا سازش محال، در 256 ص.

 

12- 6 جلد از مجموعه آثار 17 جلدي ساطع الحصري. اولين سري از (مجموعه
ميراث ملي عرب): 1- انديشه هايي در مسئله ملي گرايي 2- مباحثي در تربيت و اجتماع 3- يادداشتهايي پيرامون گذشته نزديك 4- پان عربيسم مخالفان و موافقان آن 5- سرچشمه هاي انديشه ملي 6- مباحثي در علم، اخلاق و فرهنگ.

 

13- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1983، در 616ص.

 

در اين سال طرح انتشار مجموعه آثار (يا آثاري كه به وحدت عربي مربوط ميشود)
دانش وران ِسترگ عرب تحت عنوان "ميراث ملي عرب" مورد تصويب قرار گرفت و شش
جلد از مجموعه اوّل انتشار يافت.

 

در اين سال بيش از شصت هزار نسخه از كتاب هاي مركز به فروش رسيد.

 


|236|


گزارش فعاليت هاي سال 1985:

انتشار پانزده پژوهش، برگزاري دو كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- تحول انديشه ملي عرب، با هم كاري مجمع علمي عراقي و كانون مورخين عرب
مارس 1985، بغداد.

 

2- اعراب، دست آوردها و فعاليت هاي علمي، با هم كاري مؤسسه شومان، مارس
1985، اردن.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 8274 صفحه انتشار يافت و 21 عنوان
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- اعراب، دست آوردها و فعاليت هاي علمي، گزارش مشروح كنفرانس در
548 ص.

 

2- فلسفه در كشورهاي معاصر عربي، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط دانش گاه
اردن برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت. در 336 ص.

 

3- تكنولوژي در جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط كميته اقتصادي
اجتماعي سازمان ملل برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت، در 528 ص.

 

4- ميراث گذشته و چالش هاي معاصر در جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 872 ص.

 

5- چهره اعراب در كتاب هاي درسي مدارس آلمان، در 220 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

6- وسايل ارتباط جمعي مشترك عربي: پژوهشي در تبليغات جهاني اعراب، در 164 ص.

 

7- ترجمه انگليسي كتاب "ساخت و ساز تأسيسات در جهان عرب" در 392 ص.

 

8- روند تصميم گيري در جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط دانش گاه
سازمان ملل برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت، در 260 ص.

 

9- به سوي استراتژي جاي گزين براي توسعه همه جانبه، در 196 ص.

 

10- گسترش صحراها در جهان عرب، در 172ص.

 


|237|

 

11- موضع كشورهاي آلمان، ايتاليا و فرانسه در قبال وحدت اعراب "1919
- 1945"، در 548ص.

 

12- تكوين عقل عربي، در386ص.

 

13ـ انتشار يازده جلد باقي مانده از مجموعه آثار هفده جلدي ساطع الحصري
"مجموعه ميراث ملي عرب"، در سال 1984 شش جلد از اين مجموعه به چاپ رسيد و
عناوين يازده جلد باقيمانده بدين شرح است: 7- انديشه هايي در ملي گرايي عربي
8 - يادداشتهايي پيرامون جامعه و تاريخ 9- گام نخست ملي گرايي 10- دفاع از ملي گرايي
11- ارتباط زبان و ادبيات با ملي گرايي 12- وحدت فرهنگي اعراب 13- معنا و مضمون
ملي گرايي 14- پيرامون ملي گرايي عربي 15- اصول و مباني انديشه منطقه گرايي
16- فرهنگ در اتحاديه عرب 17- گفتارهاي منتخب پيرامون ملي گرايي عربي.

 

14- كتاب شناسي وحدت عربي (1908- 1980) جلد دوم در3270 ص.

 

15- روزشمار و اسناد وحدت عربي،سال 1984، در776 ص.


گزارش فعاليت هاي سال 1986:

انتشار 21 پژوهش، برگزاري يك كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- توسعه مستقل در جهان عرب، باشركت 54 كارشناس و متخصص عرب، آوريل
1986، اردن.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 9824 صفحه انتشار يافت و 21 عنوان
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- حقوق بشر در جهان عرب، در 180 ص (مجموعه فرهنگ ملي)، شرح اين مجموعه
در گزارش فعاليت هاي سال 1982 گذشت.

 

2- درباره قوميت عربي و اسلام، در 476 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 


|238|

 

3- جغرافياي طبيعي و انساني كشورهاي عربي در 184 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

4- اتحاديه عرب، 1945- 1985، پژوهشي تاريخي در 128 ص (مجموعه فرهنگ
ملي).

 

5- اتحاديه اروپا، تجربه پيشرفت و اتحاد در 288 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

6- سياست عربي كردن و ناسيوناليسم عربي در مغرب عربي در 200 ص (مجموعه
فرهنگ ملي).

 

7- وحدت پولي عرب در 168 ص "مجموعه فرهنگ ملي".

 

8- اروپا و جهان عرب در 368 ص "مجموعه فرهنگ ملي".

 

9- تحول انديشه ملي عرب، مشروح گزارش كنفرانس، در407 ص.

 

10- ابعاد تربيتي مناقشه اعراب و اسرائيل، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط
دانش گاه كويت برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت در 524 ص.

 

11- اعراب در دهه آينده: احتمالات ممكن، مشروح گزارش كنفرانسي كه توسط
دانش گاه جرج تاون برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت،در 468 ص.

 

12- توسعه مستقل در جهان عرب، مشروح گزارش كنفرانس، در 1000 ص.

 

13- وحدت مغرب عربي، مشروح گزارش كنفرانسي كه توسط مركز مطالعات
خاورميانه برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت، در 300 ص.

 

14- وحدت اقتصادي جهان عرب، تجارب و انتظارات 2 جلد، در 1291 ص.

 

15- ساختار عقل عربي، در 599 ص.

 

16- قرائتي جديد از ملي گرايي و وحدت عربي، در 168 ص.

 

17- هويت ملي در سينماي عربي، در 468 ص.

 

18- روزشمار و اسناد وحدت عربي،سال 1985، در853 ص.

 

19- جامعه شناسي نوين عربي، در 406 ص. (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

20- تحوّل آگاهي ملي در مغرب عربي، در 360 ص. (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

پس از موفقيت نسبي طرح چهار ساله فرهنگي 1982 تا 1985 بنا به تصميم هيئت امنا

 


|239|

طرح چهار ساله دوم براي سال هاي 1987 تا 1990 تهيه و مراحل نهايي خود را ميگذراند.


گزارش فعاليت هاي سال 1987:

انتشار 25 پژوهش، برگزاري دو كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

طرح "چشم انداز آينده جهان عرب"، اكتبر 1987 تونس، با شركت بيش از صد
پژوهش گر، صاحب نظر و كارشناس جهان عرب، اين بزرگ ترين كنفرانسي بود كه تاكنون
توسط مركز برگزار ميشد و بحث و گفت و گوهايي در مورد پيش نويس طرح در چهار محور
انجام شد.

 

الف ـ آينده جهان عرب، چالش ها و استراتژي ب - جامعه و دولت در جهان عرب
ج - عرب و جهان د - توسعه كشورهاي عربي. 2- آينده روابط اتحاد شوروي و اعراب، نوامبر 1978 قاهره.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 7146 صفحه منتشر گرديد و دوازده
كتاب نيز تجديد چاپ شد:

 

جامعه و دولت در مشرق عربي، در 316 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان عرب -
محور جامعه و دولت در جهان عرب).

 

جامعه و دولت در مغرب عربي، در 156 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان
عرب - محور جامعه و دولت در جهان عرب).

 

جامعه و دولت در خليج و شبه جزيره، در 216 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان
عرب - محور جامعه و دولت در جهان عرب).

 

4- عرب و همسايگانش، در 236 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان عرب - محور عرب و
جهان).

 

عرب و آينده نظام جهاني، در 292 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان عرب - محور

 


|240|
عرب و جهان).

 

پنج قدرت بزرگ بين المللي و كشورهاي عرب، در 224 ص، (طرح چشم انداز آينده
جهان عرب - محور عرب و جهان).

 

آينده مناقشه اعراب و اسرائيل، در 244 ص، (طرح چشم انداز آينده جهان عرب - محور
عرب و جهان).

 

8- نقش نخبگان فرهيخته در توسعه كشورهاي خليج، در 244 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

در آمدي بر قرارداد اجتماعي عربي نوين، كاوشي در مشروعيت قانوني، در
108 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

10- سياست امريكا و مناقشه اعراب و اسرائيل (1973- 1975)، در 144 ص (مجموعه
فرهنگ ملي).

 

11- موانع همكاري مشترك در جهان عرب، در 156 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

12- تاريخ تجزيه جهان عرب، در 324 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

13- مهاجرت براي كار در جهان عرب، در 116 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

14- سياست خارجي فرانسه و جهان عرب از 1967 تاكنون، در 268 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

15- بعد ملي مسئله فلسطين، در 276 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

16- پس از سرمايه داري، در 260 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

17- وحدت و تنوع در ادبيات عرب، در 440 ص.

 

18- پژوهش هايي در جنبش ترقي خواهي عربي، در 468 ص.

 

19- نظاميان عرب و مسئله وحدت عربي، در 468 ص.

 

20- اعراب از ديدگاه امريكائيان، در 268 ص.

 

21- قبطيان مصر و مسئله وحدت عربي، در 236 ص.

 

22- جنبش هاي اسلامي معاصر در جهان عرب، در 424 ص.

 

23- مناقشات جاري در جهان عرب، در 236 ص.

 


|241|

 

24- انتشار ترجمه انگليسي كتاب "تكوين تاريخي اعراب" توسط Groom Helm
در لندن.

 

25- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1986، در 864 ص.

 

هم چنين در اين سال تهيه پيش نويس طرح فكري فرهنگي براي سال هاي 1989 تا
1993 در دستور كار مركز قرار گرفت و به منظور استقلال مالي و روزآمد كردن هزينه ها و
درآمدها و تمركز بخشيدن به كمك هاي مؤسسات و اشخاص تأسيس صندوق حمايت مالي
از مركز مورد تصويب قرار گرفت و مقدر گشت كليه محاسبات مالي توسط اين صندوق
انجام پذيرد.


گزارش فعاليت هاي سال 1988:

انتشار بيست پژوهش، برگزاري هشت كنفرانس و ده سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- وحدت عربي، تجارب وانتظارات، 1988 يمن، بزرگ ترين كنفرانس مركز با
شركت بيش از 150 متخصص و كارشناس

 

2- دشواري هاي سوسياليسم، نوامبر 1988 قاهره.

 

3- قيام مردمي در فلسطين، مارس 1988 قاهره.

 

4- پژوهش گران جوان، مشكلات و آرمان ها، 1988 قاهره.

 

5- آينده روابط مصر و اعراب، 1988 قاهره.

 

6- ارزيابي نتايج انتخابات اسرائيل، 1988 قاهره.

 

7- در لبنان چه ميگذرد؟، 1988 بيروت.

 

8- آينده روابط امريكا و اعراب، 1988 يمن.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 7818 صفحه انتشار يافت و سه كتاب
نيز تجديد چاپ گرديد:

 


|242|

 

1- آينده جهان عرب، چالش ها و استراتژي، گزارش نهايي طرح چشم انداز آينده
جهان عرب - در 576ص.

 

2- جامعه و دولت در جهان عرب، در 452 ص (طرح چشم انداز آينده جهان عرب).

 

3- اعراب و جهان، در 412 ص.

 

4- شهرك سازي اسرائيل در فلسطين اشغالي، در 304 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

5- استراتژي اسرائيل در سازش با اعراب، در 208 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

6- طرح هاي مشترك عربي؛ واقعيت موجود و چشم انداز آينده، در 180 ص (مجموعه
فرهنگ ملي).

 

7- وحدت اعراب در شعر عربي، در 456 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

8- عرب، دانش و فرهنگ، در 126 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

9- چهره عرب در روزنامه هاي انگليس، در 348 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

10- ديپلماسي مصر در دهه 70 ميلادي در 208 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

11ـ قدرت، جامعه و فعاليت سياسي، تاريخ تسلط عثماني در قلمرو شام، در
248 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

12- ساختار اجتماعي و شكل گيري طبقات در جهان عرب، در 252 ص.

 

13- در جست و جوي كار؛ پژوهشي ميداني درباره نيروي كار مصري در جهان
عرب، در 356ص.

 

14- ملي گرايي در آثار محمد عزت دروزه، در 828 ص دومين سري از "مجموعه ميراث
ملي عرب".

 

15ـ درياي مديترانه و جهان معاصر: پژوهشي در تحولات تطبيقي جهان عرب،
تركيه و جنوب اروپا، در 120 ص.

 

16- طرح هاي وحدت عربي (1913- 1987): پژوهشي در اسناد و مدارك، در 760 ص.

 

17- فلسفه معاصر عربي: پژوهشي در ديدگاه ها، گزارش مشروح كنفرانس، در
500 ص.

 


|243|

 

18- اقتصاد اسرائيل، در 404 ص.

 

19- منبع درآمد واحد و گرايش مصرفي حاكم در جوامع عربي، در 216 ص.

 

20- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1987، در 864 ص.

 

- سخنراني ها:

 

نگراني هاي آينده: حسنين هيكل، سمت و سوي همكاري مشترك عربي: محمود
رياض، فعاليت مشترك اقتصادي جهان عرب: يوسف صايغ، قدرت و دموكراسي در
مشرق عربي: غسان سلامه، پيرامون نقد عقل عربي: محمد عابد الجابري، برهه هايي از
تاريخ عرب: عبدالعزيز الدوري، قرائت معاصر ميراث عربي - اسلامي:
محمد عابد الجابري، تأملاتي پيرامون توسعه جهان عرب: خير الدين حسيب، قيام مردمي
در فلسطين: اسعد عبد الرحمن، حقوق بشر از ديدگاه جهاني و عربي: اديب الجادر.

 

در اين سال طرح پنج ساله فعاليت هاي فكري، فرهنگي مركز در سال هاي 1989 تا
1993پس از بررسي، مطالعه و رايزني هاي مفصل كه ناظر به طرح ها و تجارب پيشين
و لحاظ كاستي ها و بايستگي ها بود تهيه شد.

 

رئوس برنامه هاي طرح مصوب بدين شرح است:

 

1- مسئله وحدت عربي 2- دموكراسي 3- توسعه مستقل 4- عدالت اجتماعي
5- استقلال ملي 6- بازسازي تمدني اعراب 7- فعاليت هاي بخش اسناد و مدارك 8-
اعطاي جوايز و مساعدت به دانش جويان.

 

به منظور گسترش مخاطبان و ايجاد نشرياتي كه بتوانند پلي بين كتاب و مجله باشند و
هم چنين ارائه موضوعات معيني به خوانندگان پيش نهادي جهت انتشار مجموعه اي تحت
عنوان "دفترهاي عربي" در حجم 50تا 60صفحه به تصويب رسيد.

 

موضوعات اين مجموعه عبارت است از:

 

1- انديشه ها و آراي جديد 2- مطالعات و پژوهش هاي استراتژيك و نظامي 3- خط مشي
مشترك عربي 4- پژوهش هايي براي آينده 5- پژوهش هايي در برنامه ريزي سياسي.

 


|244|


گزارش فعاليت هاي سال 1989:

انتشار پانزده پژوهش، برگزاري هشت كنفرانس و پنج سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- گفت و گوي ملي - مذهبي، سپتامبر 1989 قاهره.

 

2- تحولات مسئله فلسطين، نوامبر 1989 قاهره.

 

3- صنايع نظامي در جهان عرب، ژانويه 1989 قاهره.

 

4- حركت از بخش دولتي به بخش خصوصي، اگوست 1989 قاهره.

 

5- جنبش متحد عربي، نوامبر 1989 بيروت.

 

6- قبطيان مصر و مسئله ملي گرايي عربي، سپتامبر 1989 قاهره.

 

7- اعراب و جهان معاصر، دسامبر 1989 قاهره.

 

8- تحولات اردوگاه سوسياليسم و دنياي عرب، دسامبر 1989 قاهره.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 7188 صفحه انتشار يافت و پنج اثر نيز
تجديد چاپ گرديد:

 

1- مغرب عربي بزرگ، پيامي براي آينده در 168 ص.

 

اقتصاد فلسطين در 348 ص، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط مؤسسه تعاون
فلسطيني برگزار و مركز نشر آن را به عهده گرفت.

 

3- تاريخ رياضيات عربي، در 404 ص (مجموعه تاريخ علوم عربي).

 

4- روز شمار و اسناد وحدت عربي سال 1988، در 792 ص.

 

5- ادغام ملت و دولت در جهان عرب، در 1088 ص، با همكاري انجمن امور بين الملل ايتاليا.

 

6- توسعه عربي، در 440 ص (طرح چشم انداز آينده جهان عرب).

 

7- دشواري هاي انديشه معاصر عربي، در 200 ص.

 

8- استراتژي توسعه علوم و تكنولوژي در جهان عرب، در 644 ص.

 


|245|

 

9- امريكا و وحدت اعراب "1945- 1982"، در 272 ص.

 

10ـ مسئله فلسطين پس از چهل سال مناقشه، واقعيت ها و چشم انداز آينده، گزارش
مشروح كنفرانس انجمن فارغ التحصيلان كويت در 520 ص.

 

11- دولت مركزي در مصر، در 236 ص (طرح چشم انداز آينده جهان عرب).

 

12- ابعاد وابستگي در جهان عرب، در 264 ص.

 

13ـ وحدت اعراب، تجارب و انتظارات، مشروح گزارش كنفرانسي در 1152 ص
كه توسط مركز با همكاري دانش گاه صنعا برگزار شد.

 

14- اقتصاد عربي در محاصره، در 360 ص.

 

15- گفت و گوي ملي - مذهبي گزارش مشروح كنفرانس در 384 ص.

 

- سخنراني ها:

 

1- روابط ميان كشورهاي عربي: اخضر ابراهيمي 2- اتحاد مغرب عربي: مصطفي
فيلافي 3- شوراي همكاري خليج: احمد الربعي 4- شوراي همكاري عربي: نادر فرجافي
5- آينده بحران لبنان: الياس سابا.

 

در اين سال به پاس خدمات و تلاش هاي علمي مرحوم "دكتر حسين خلاف" جايزه اي
به نام ايشان در نظر گرفته شد كه هر سال به يك نفر از محققاني كه بهترين پژوهش را در
حوزه مسائل جهان عرب ارائه دهد، تعلق خواهد گرفت.

 

مشابه اين جايزه قبلاً به نام اساتيد درگذشته دكتر جمال احمد و دكتر لبيب شقير نيز
اختصاص يافته بود.


برنامه پنج ساله فرهنگي سال هاي (1989 تا 1993)

نظر به تجارب به دست آمده از برنامه هاي فرهنگي سال هاي گذشته پيش نويس برنامه
فرهنگي پنج ساله اي براي سال هاي 89 تا 93 حول شش محور تنظيم شده كه عبارت اند
از: 1- وحدت عربي، 2- دموكراسي، 3- عدالت اجتماعي، 4- توسعه مستقل 5- استقلال
ملي و عربي 6- بازسازي تمدني. در ذيل هر يك از عناوين فوق، موضوعات مختلفي قرار

 


|246|

مي گيرد. مركز مطالعات وحدت عربي از تمامي انديشه مندان، روشن فكران و اهل قلم
دعوت كرد تا با مشاركت فعال خود در تدوين، تحقيق و ارائه موضوعات و مسائل ذيل به
صورت طرح هاي پژوهشي اين مركز را در تحقق اهداف وحدت طلبانه خود ياري نمايند.
بديهي است محور تمامي موضوعات ذيل وحدت عربي و گستره جغرافيايي آن، جهان
عرب مي باشد.


وحدت عربي: بازسازي انديشه وحدت عربي در منظومه فكري اعراب:

1- وحدت عربي در مناطق مختلف عربي: انديشه و رفتار (مطالعات منطقه اي).

 

2- وحدت عربي از منظر نخبگان عرب در مؤسسات رسمي و غير رسمي.

 

3- توده هاي مردم و آگاهي ملي: مدخلي بر فهم و تحليل آگاهي توده ها.

 

4- اقدامات وحدت طلبانه در تاريخ معاصر عرب.

 

5- تاريخ عرب و انديشه وحدت عربي.

 

6- نظام تربيتي عرب و انديشه وحدت عربي.

 

7- سازمان هاي اجتماعي عرب و انديشه وحدت عربي.

 

8- موانع فكري و ايدئولوژيك وحدت.

 

9- صهيونيسم و وحدت اعراب.

 

10- سياست خارجي اعراب از ديدگاهي وحدت طلبانه.

 

11- استراتژي همبستگي عربي.

 

12- ساز و كارهاي وحدت.

 

13- مليت و حاكميت منطقه اي.

 

14- تجربه وحدت از ديدگاه انديشه و عمل.

 

15- پژوهشي در نمونه هاي وحدت در جهان عرب.

 

16- پژوهشي تحليلي از تجربه اتحاد مصر و سوريه.

 

17- تحولات وحدت گرايانه در كشورهاي خليج.

 

18- تحولات اقتصادي مصر و سودان.

 


|247|

 

19- ارتباط مشرق و مغرب عربي پس از تأسيس دولت صهيونيستي.

 

20- نقش مؤسسات مردمي در وحدت.

 

21- همساني پاره اي از مظاهر زندگي اجتماعي و فرهنگي اعراب.

 

22- نظام ارتباطات جهان عرب ومسئله وحدت.

 

23- نقش راديو در زمينه سازي وحدت با رويكردي به اوضاع كنوني.

 

24- تحول وپيشرفت در جهانگردي عربي.

 

25- نقش سينما و تلويزيون در استراتژي وحدت.

 

26- نقش راه هاي ارتباطي زميني، هوايي و دريايي در تحقق وحدت.

 

27- نقش ارتباطات پستي و مخابراتي در ميان كشورهاي عربي.

 

28- نقش سازمان هاي عربي كار در تحقق وحدت.

 

29- صحرانشيني، قبائل، مهاجرت داخلي و خارجي در جهان عرب.

 

30- نظام هاي حقوقي عربي و مسئله وحدت.

 

31- طرح مشترك عربي به منظور تبادل اطلاعات، اسناد و معاهدات.

 

32- نمونه هاي ادغام و وحدت در خارج از جهان عرب.

 

33- بحران جنبش ملي عربي: علل و پي آمدها.

 

34- جوانان، آموزش و مسائل رواني در مسئله وحدت.

 

35- اثرات كاهش قيمت نفت در جهان عرب.

 

36- اصلاح منشور اتحاديه عرب و سازمان هاي وابسته.

 

37- ساز و كارهاي گذار از واقعيت موجود به مرحله تعاون و اتحاد.

 

38- نظام سياسي دولت واحد عربي.

 

39- نقش وسائل غير مستقيم در تحقق وحدت.

 

40- نقش رهبران و گروه هاي اجتماعي در تحقق وحدت.


دموكراسي: بازسازي انديشه دموكراسي و نقش آن در آگاهي ملت عرب:

1- تبيين مفهوم دموكراسي.

 


|248|

 


|249|

 


|250|

 


|251|

 

14- بحران ارزش ها در كشورهاي عربي.

 

15- طرح تأسيس گنجينه تاريخ و فرهنگ عربي.

 

16- پاسداري از زبان عربي.


گزارش فعاليت هاي سال 1990:

انتشار شانزده پژوهش، برگزاري هفت كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- بخش دولتي و بخش خصوصي در جهان عرب - قاهره.

 

2- لبنان و چشم انداز آينده ، بيروت.

 

3- روابط اعراب و اروپا در سال 1992، قاهره.

 

4- آينده دموكراسي در جهان عرب، قاهره.

 

5- خرد سياسي عربي، قاهره.

 

6- مهاجرت يهوديان روس به فلسطين اشغالي، قاهره.

 

7- راهبردهاي پيشرفت علوم و تكنولوژي در جهان عرب، قاهره.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 6338 ص انتشار يافت و هفت عنوان
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد.

 

1- كمك هاي امريكا به اسرائيل، در 280 ص.

 

2- روند تصميم گيري در سياست خارجي اردن در 260 ص، (مجموعه رساله هاي
دكتري - 14).

 

3- خرد سياسي عربي، در 392 ص.

 

ابعاد مذهبي سياست خارجي امريكا در مناقشه اعراب و اسرائيل، در 224 ص،
(مجموعه رساله هاي دكتري -15).

 

5- نقد تمدني جامعه عربي در پايان قرن بيستم، در 104 ص.

 


|252|

 

6- همكاري نظامي اعراب، در 390 ص.

 

7- تاريخ اقتصادي هلال خصيب (1800 تا 1914)، در 724 ص.

 

8- دين در جامعه عربي، گزارش مشروح كنفرانس، در 634 ص.

 

9- سرمايه داري، سوسياليسم و همزيستي مسالمت آميز، در 264 ص.

 

10- دانش مندان برجسته عرب در قرن سوم هجري در 288 ص.

 

11ـ دست يابي به تكنولوژي: پژوهشي در سازمان هاي مشاوره اي و مهندسي جهان
عرب، در 298 ص (مجموعه ميراث ملي).

 

12- تاريخ علم نجوم عربي، در 496 ص، (مجموعه تاريخ علوم ميان اعراب).

 

13- نظام قانوني انتقال سرمايه در جهان عرب، در 286 ص (مجموعه رساله هاي
دكتري - 16).

 

14- اعتماد متقابل، پيشرفت اقتصادي و واقعيت موجود جهان عرب، گزارش
مشروح كنفرانس، در 413 ص.

 

15- كشورهاي جنوب در مواجهه با تهديدات، در 345 ص.

 

16- بخش دولتي و بخش خصوصي در جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 940 ص.


گزارش فعاليت هاي سال 1991:

انتشار پانزده پژوهش، برگزاري پنج كنفرانس

 

- كنفرانس ها:

 

1- بحران خليج و انعكاس آن در جهان عرب، قاهره.

 

2- يك سال پس از وحدت يمن، قاهره.

 

3- كشورهاي جنوب در مواجهه با تهديدات، قاهره.

 

4- نقش سازمان هاي عربي - امريكايي در دفاع از منافع عربي، قاهره.

 

5- تحولات كنوني در شاخ افريقا و اثرات آن بر امنيت ملي اعراب، قاهره.

 


|253|

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 5896 صفحه انتشار يافت و پنج كتاب نيز تجديد
چاپ گرديد.

 

مقاومت فلسطين از جنگ لبنان تا انتفاضه "قيام مردمي"، در 223 ص، (مجموعه
فرهنگ ملي - 20).

 

2- لبنان و چشم انداز آينده، گزارش مشروح كنفرانس، در 370 ص.

 

3- فلسطين، تاريخ، تجربه و فرجام، در 351 ص، (مجموعه ميراث ملي).

 

4- نشانه هاي تمدن عربي در قرن سوم هجري، در 578 ص، (مجموعه ميراث ملي).

 

5- دولت سلطه گر در مشرق عربي، در 421 ص.

 

6- توسعه صنايع عربي و سياست هاي دول صنعتي تا سال 2000، در 237 ص.

 

7- اعتماد متقابل در مسائل نفتي: مخاطرات و فرصت ها در 186 ص.

 

8- ميراث و مدرنيسم: نقد و بررسي، در 326 ص.

 

9- بسوي فلسفه تربيتي عربي: فلسفه تربيتي و آينده جهان عرب، در 336 ص.

 

10- تبليغات و ارتباطات در جهان عرب، در 346 ص.

 

11- تأملاتي در تاريخ عرب، در 256 ص.

 

12- بحران خليج و انعكاس آن در جهان عرب، گزارش مشروح كنفرانس، در 375 ص.

 

13- جهان فردا: جهان سوم متهم ميكند، در 324 ص.

 

14- راهبردهاي نظامي جنگ هاي اعراب و اسرائيل (1948 تا 1988)، در 588 ص.

 

15- نظام پدر سالاري و مشكل عقب ماندگي جوامع عربي، در 182 ص.

 

16- صنايع نظامي در جهان عرب، در 427 ص.

 

17- پديده خشونت سياسي در كشورهاي عربي، در 412 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

18- چاپ ترجمه انگليسي كتاب آينده امت عرب، تهديدات و راه حل ها.

 


|254|


گزارش فعاليت هاي سال 1992:

انتشار پانزده پژوهش، برگزاري هشت كنفرانس و يازده سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- جامعه مدني در جهان عرب و نقش آن در تحقق بخشيدن به دموكراسي، نوامبر1992 بيروت.

 

2- تركيه و امنيت ملي اعراب، مسائل آب و اقليت ها، فوريه 1992، قاهره.

 

3- آينده اتحاد مغرب عربي، مارس 1992، مغرب.

 

4- جنبش هاي اسلامي و مسئله دموكراسي، مي 1992، قاهره.

 

5- اريتره و روند استقلال، ژانويه 1992، قاهره.

 

6- مغرب عربي و نظم نوين جهاني، ژانويه 1992، مغرب.

 

7- آينده لبنان، نوامبر 1992، بيروت.

 

8- چشم انداز گفت و گو ميان مليون و اسلاميون، بيروت.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 4680 صفحه انتشار يافت و نُه كتاب نيز
تجديد چاپ گرديد:

 

1- ارزش زندگي در جهان عرب، در 121 ص.

 

2- سكولاريزم از ديدگاه هاي مختلف، در 378 ص.

 

3- تكنولوژي در جهان عرب، در 329 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

4- علم و قدرت در جوامع عربي، فرهيختگان و قدرت، در 260 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

5- كشمكش دولت و قبائل در خليج، در 151 ص.

 

6- جنبش ملي مغرب و مسئله ملّيت (1947 - 1986)، در 295 ص.

 

7- توسعه ناهمگون، از دنباله روي تا اعتماد به نفس در جهان عرب، در 317 ص.

 

8- ديدگاهي در بازسازي انديشه معاصر عربي، در 219 ص.

 

9- جامعه مدني در جهان عرب و نقش آن در تحقق بخشيدن به دموكراسي، گزارش

 


|255|

مشروح كنفرانس در 879 ص.

 

10- موانع تحقق دموكراسي، در 489 ص.

 

11- جنگ خليج، در 261 ص.

 

12- اولين انقلاب جهاني در جهت تحقق جامعه جديد جهاني، در 235 ص.

 

13- فرهنگ و فرهيختگان در جهان عرب، در 430 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

14- نجات كره زمين، تهديدها و آرزوها، در 316 ص.

 

15- چاپ ترجمه انگليسي كتاب صنايع نظامي در جهان عرب كه توسط مركز از
عربي به انگليسي ترجمه و در لندن به چاپ رسيد.

 

- سخنراني ها:

 

1- توسعه مستقل و تحولات دنياي معاصر: ابراهيم سعد الدين 2- آينده نظام
منطقه اي اعراب: جميل مطر 3- دوّمين جنبش عربي: اسماعيل صبري 4- مهاجرت
مغزها از جهان عرب: آنطوان زحلان 5- مغرب عربي و دموكراسي: محمد البصري
6- آينده اقتصادي خليج: جاسم سعدون 7- آينده روابط بين كشورهاي عربي:
احمد يوسف احمد 8- اسلام و دموكراسي: فهمي هويدي 9- تاريخ نويسي در ميان
اعراب: عبد العزيز الدوري 10- آينده مناقشه اعراب و اسرائيل: برهان دجاني
11- تحولات نظام بين الملل: ناصيف حتي.


گزارش فعاليت هاي سال 1993:

انتشار هجده پژوهش، برگزاري چهار كنفرانس و هفت سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- جهان عرب و تهديدات خاورميانه اي جديد، نوامبر 1993 بيروت.

 

2- اعراب و تركان: گفت و گويي براي آينده، نوامبر 1993 بيروت.

 

3- جهان عرب و چالش هاي حال و آينده، نوامبر 1993 بيروت.

 

4- قرارداد فلسطيني - اسرائيلي: پيامدها، ابعاد و نتايج، نوامبر 1993 بيروت.

 


|256|

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 6650 صفحه انتشار يافت و چهار كتاب
نيز تجديد چاپ گرديد:

 

رفتار انتخاباتي كشورهاي عربي در مجمع عمومي سازمان ملل، در 258 ص
(مجموعه رساله هاي دكتري).

 

2- جنبش هاي ملي و استعمار در مغرب عربي، در 505 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

3- نقش وسايل ارتباطي در تصميم گيري در جهان عرب، در 369 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

4- نخبگان سياسي در مصر: پژوهشي در نخبگان بلند پايه، در 236 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

5- جست و جو در وطنم: زن عرب در عرصه مطالعات اجتماعي، در 233 ص.

 

6- اسلحه و غذا: هزينه هاي نظامي در جهان عرب، در 429 ص.

 

7- بلاي عرب: دولت ضد مردم، در 324 ص.

 

8- انقلاب افسران جوان در مصر 1952 (مجموعه فرهنگ ملي).

 

9- پژوهشي در انديشه ملي گرايي، كتاب اول: ملي گرايي عربي انديشه و مؤلفه هاي
آن، در 865ص.

 

10- پژوهشي در انديشه ملي گرايي، كتاب دوم: وحدت عربي، در 789 ص.

 

11- وحدت ملي مشكل اقليت ها در افريقا در 326 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

12- آزادي هاي عمومي در دولت اسلامي، در 382 ص.

 

13- اروپا و جهان عرب: آئين همسايگي، در 278 ص.

 

14- مشكلات كشاورزي جهان عرب، در 155 ص.

 

15- اعراب، تربيت و تمدن: انتخابي دشوار، ويرايش جديد، در 266 ص.

 

16- درآمدي به فلسفه علم، عقلانيت معاصر و تحول انديشه علمي، در 477 ص.

 

17- وحدت فرهنگي جهان عرب و پايداري در برابر تهديدات، (گزارش مشروح

 


|257|

كنفرانسي با همكاري مجمع علمي عراق)، در 177 ص.

 

18- وحدت يمن: پژوهشي در چگونگي گذار از تجزيه به وحدت، در 309 ص.

 

- سخنراني ها:

 

آينده اعراب و مسلمانان: احمد كمال ابو مجد،مديريت بحران هاي عربي درنظام نوين
بين الملل: فهمي هويدي، واقع گرايي نوين در جهان عرب، گستره و مرزهاي آن:
محمود عبد الفضيل، سازمان ملل و مسائل جهان عرب: حسن نافعه، ساختار دموكراسي
در الجزاير، نقش عوامل سياسي و اقتصادي: عبد اللطيف بن اشنهو، آينده روابط ايران و
اعراب: محمود سريع القلم،طرح بازار خاورميانه اي: جلال اميني.

 

موقوفه جمال عبد الناصر:

 

يكي از علاقه مندان به فعاليت هاي مركز از عربستان سعودي كه درخواست نموده
نامش ذكر نشود مبلغ يك مليون دلار تحت عنوان (موقوفه جمال عبد الناصر) در اختيار
مركز قرار داده است تا در فعاليت هاي مركز مورد استفاده قرار گيرد به شرط اين كه اصل
مبلغ همواره محفوظ باشد و صرفاً بهره و يا درآمدهاي حاصله از آن مصرف شود و موارد
مصرف را نيز چنين برشمرده است:

 

1- احياي آثار جمال عبد الناصر: انتشار مجموعه آثار، گزيده آثار و مباحث و
موضوعات براي قشرهاي مختلف جامعه عربي، حمايت مالي از طرح هاي پژوهش و
تحليل آثار عبد الناصر.

 

2- جايزه ساليانه (حداقل 20هزار دلار) به پژوهش گراني كه بهترين آثار را در
خصوص موضوعات زير پديد آوردند:

 

نقش عبد الناصر در بيداري عرب، مسائل مبرم جهان عرب در عرصه هاي گوناگون
سياسي، اجتماعي، نظامي و ….

 

جايزه سالانه به يكي از شهروندان عرب يا جهان سوم كه اقدام و فعاليت مهمي در
راستاي تحقق وحدت عربي، كاهش مناقشات جهان عرب، كمك به رفع مشكلات و
موانع پيشرفت جهان عرب و مانند آن، انجام داده باشد.

 


|258|

 

4- حمايت مالي از برگزاري كنفرانس ها و سخنراني ها و برنامه هايي درباره احوال،
افكار و آثار عبد الناصر و دست آوردهاي فكري، فرهنگي، سياسي و اجتماعي حركت وي
و آموزه هاي او در بهبود اوضاع كنوني جهان عرب.

 

5- حمايت مالي از رساله هاي فوق ليسانس و دكتري كه به موضوعات بند 4 اختصاص دارد.

 

6- حمايت از تأسيس كرسي مطالعات جمال عبد الناصر در يكي از دانش گاه هاي
معتبر عربي جهت تحقيق و پژوهش در مسائل مبرم جهان عرب.

 

7- حمايت از مؤسسات آموزشي و پژوهشي كه به انديشه جمال عبد الناصر اهتمام ميورزند.


گزارش فعاليت هاي سال 1994:

انتشار نوزده پژوهش و برگزاري يك كنفرانس

 

- كنفرانس:

 

1- رسانه هاي گروهي و امنيّت اعراب، آوريل 1994 بيروت.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 7912صفحه انتشار يافت و يازده كتاب
نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- پيشگامان جنبش بيداري عرب: احمد بهاء الدين، در 697 ص.

 

2- مطالعاتي در انديشه ملي: كتاب سوم: ملي گرايي عربي، اسلام، تاريخ و
انسانيت، در 525 ص.

 

3- تهديدات منطقه خاورميانه و جهان عرب،گزارش مشروح كنفرانس در 405 ص.

 

4- ماليات از آغاز فتوحات اسلامي تا اواسط قرن سوم، در 415 ص (مجموعه
رساله هاي دكتري).

 

5- نيروهاي نظامي بيگانه در جهان عرب، در 301 ص.

 

6- تكوين سياسي عرب و مفهوم دولت منطقه اي، در 203 ص.

 

7- ملي گرايي و وحدت عربي، پرسش و پاسخ در 368 ص.

 


|259|

 

8- پيرامون انتخاب دمكراتيك: پژوهش هاي انتقادي در 238 ص.

 

9- حقوق بشر: مقدمه اي بر آگاهي حقوقي، در 238 ص.

 

10- صفحه جديد، در 137 ص.

 

11- مجموعه آثار قسطنطين زريق، در 4 جلد در 2391 ص (دومين اثر از مجموعه ميراث
ملي).

 

12- اصلاح عقل در فلسفه عربي، در 305 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

13- مسئله فرهنگ، در 304 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

14- دموكراسي و حقوق بشر، در 265 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

15- جامعه، دولت و استعمار در ليبي، در 226 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

16- تاريخ اقتصادي عراق در قرن چهارم هجري، در 308 ص.

 

17- چهره اعراب و اسلام در كتاب هاي درسي فرانسه، در 363 ص.

 

18- كتاب "اعراب و تركان" كه از عربي به زبان تركي ترجمه و در تركيه منتشر گرديد.

 

19- گزارش توسعه انساني سال 1993، تهيه شده توسط سازمان ملل، در 231 ص.

 

موقوفه عبد الناصر: 1- اعطاي ده بورس تحصيلي 2- پرداخت هزينه هاي سفر و اقامت يكي از اساتيد
مصري جهت تدريس يك ترم در موريتاني.


گزارش فعاليت هاي سال 1995:

انتشار بيست پژوهش، برگزاري 13 كنفرانس و ميزگرد و سه سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- به سوي فردايي روشن: وضعيت كنوني كشورهاي عرب و راه هاي گذر از بحران،
ژانويه 1995، قطر.

 

2- روابط ايران و اعراب: وضعيت كنوني و چشم انداز آينده، سپتامبر 1995، قطر.

 

3- عادي سازي روابط فرهنگي با اسرائيل، 1995، مغرب.

 


|260|

 

4- مفاهيم جديد: شمال و جنوب، 1995، قاهره.

 

5- اعراب و انقلاب، تناقضاتي در مفاهيم ملي، منطقه اي و جهاني، 1995، قاهره.

 

6- دست آوردهاي" كنفرانس جامعه" در كپنهاك، 1995، قاهره.

 

7- دست آوردهاي" كنفرانس زن" در چين، 1995، قاهره.

 

8 - دست آوردهاي دومين معاهده اُسلو، 1995، قاهره.

 

9- دست آوردهاي" كنفرانس اقتصادي عمان"، 1995، قاهره.

 

10- آينده ملي گرايي در جهان عرب، 1995، قاهره.

 

11- تكوين سياسي اعراب و مفهوم دولت ملي، 1995، قاهره.

 

12- توان هسته اي اسرائيل و احتمالات ممكن، 1995، قاهره.

 

13- آينده روابط اروپا و اعراب، 1995، بيروت.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 8263 صفحه انتشار يافت و شش كتاب
نيز تجديد چاپ گرديد:

 

1- دموكراسي بدون دمكرات ها: سياست فضاي باز در جهان عرب و اسلامي.
گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط انجمن بريتانيا در لندن برگزار و مركز نشر آن را به عهده
گرفت، در 390 ص.

 

2- دشواري هاي انديشه معاصر عرب، مشروح گزارش كنفرانسي كه توسط مجمع
علمي عراق برگزار و مركز نشر آن را عهده دار شد، در 219 ص.

 

3- روابط اعراب و تركيه، مشروح گزارش كنفرانس در 673 ص.

 

4- توسعه انساني در جهان عرب، مشروح گزارش كنفرانسي كه توسط دانش گاه
سازمان ملل برگزار و مركز، نشر آن را عهده دار شد، در 504 ص.

 

5- مجموعه پيام ها، سخنراني ها و مكتوبات جمال عبدالناصر، (1952-1954)
جلد اول، در 385 ص. اين كتاب اولين جلد از مجموعه آثار جمال عبدالناصر است
كه موقوفه عبدالناصر هزينه هاي آن را تقبل كرده است.

 


|261|

 

6- فرهنگ عربي و چالش هاي آينده، مشروح گزارشي كه توسط مجمع علمي عراق
برگزار و مركز نشر آن را عهده دار شد، در 213 ص.

 

7- گات و سازمان هاي مشابه: نظام جديد تجارت جهاني و آينده توسعه عربي، در
159ص.

 

8 - مسئله هويت، ملي گرايي و اسلام، در 197 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

9- به سوي آينده اي درخشان: يونسكو 1946 - 1993، در 404 ص.

 

10- مجموعه آثار كواكبي، در 579ص (سومين اثر از مجموعه ميراث ملي).

 

11- توسعه مستقل: شرايط، استراتژي و نتايج، در 297ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

12- اروپا و كشورهاي خليج: شركاي دور، در 309 ص.

 

13- اولين كنفرانس ملي - اسلامي: اسناد، مباحث و تصميمات، در 562 ص.

 

14- موريتاني: فرهنگ، دولت و جامعه، در 206 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

15- اتلاف انرژي: توسعه و مشكل انرژي در جهان عرب، در 375 ص.

 

16- روز شمار و اسناد وحدت عربي سال 1994, در 660 ص.

 

17- روشن فكران در تمدن عربي: بلاي ابن حنبل و مصيبت ابن رشد، در 156 ص.

 

18- ملاحظاتي در انديشه ملي، در 713 ص.

 

19- روشن فكر عرب، دل مشغولي ها و دست آوردهاي آن، در 326 ص (با همكاري
مؤسسه شومان).

 

20- روز شمار و اسناد وحدت عربي سال هاي (1989-1993)، در 936 ص.

 

- سخنراني ها:

 

1- انديشه ملي عربي: محمد عابد الجابري 2- دموكراسي و موانع تحقق آن در جهان
عرب: محمد عابد الجابري 3- آينده روابط اروپا و جهان عرب: ناصيف حتي.

 


|262|


گزارش فعاليت هاي سال 1996:

انتشار بيست پژوهش، برگزاري هشت كنفرانس و ميزگرد و يك سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- پي آمدهاي كنفرانس شرم الشيخ، قاهره.

 

2- تجاوز نظامي اخير اسرائيل به لبنان؛ آثار و نتايج، بيروت.

 

3- بحران هاي جهان عرب، قاهره.

 

4- ابعاد و نتايج كنفرانس قاهره، قاهره.

 

5- انتخابات مجلس لبنان؛ واقعيت موجود و چشم انداز آينده، بيروت.

 

6- نقد و بررسي كتاب محمد حسنين هيكل (مذاكرات اعراب و اسرائيل)، قاهره.

 

7- پي آمدهاي سومين كنفرانس اقتصادي قاهره، قاهره.

 

8 - نقد و بررسي كتاب رفعت الجادرجي (بحثي در ساختارگرايي هنر و ادبيات) قاهره.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 8433 صفحه انتشار يافت و ده كتاب نيز
تجديد چاپ گرديد:

 

بحران الجزاير: زمينه هاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي، در
492 ص (مجموعه كتاب هاي المستقبل العربي).

 

2- شوراي همكاري خليج از همكاري تا پيشرفت، در 407 ص (مجموعه رساله هاي
دكتري).

 

3- دين، دولت و اجراي شريعت، در 210 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

4- منزلت عقل در انديشه عربي، گزارش مشروح كنفرانسي كه توسط مجمع علمي
عراق برگزار شد و مركز نشر آن را به عهده گرفت. در 424 ص.

 

5- مجموعه كامل پيام ها، سخنراني ها و مكتوبات جمال عبدالناصر، جلد دوم
"1955-1957"، در 646 ص (موقوفه عبدالناصر).

 

6- قدرت فرهنگي و قدرت سياسي، در 280 ص.

 


|263|

 

7- اسرائيل و هويت از هم گسيخته، در 140 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

8 - فلسطين و سياست امريكا از ويلسون تا كلينتون، در 362 ص.

 

9- روابط ايران و اعراب، وضعيت كنوني و چشم انداز آينده، گزارش مشروح
كنفرانس، در 1006 ص.

 

10ـ قانون، حاكميت و امتيازات نفت، بررسي تطبيقي با شريعت اسلامي، در
400 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

11- جنبش ملي گرايان عرب و نقاط عطف فكري آن در 294 ص (مجموعه فرهنگ ملي).

 

12ـ دانش هندسه در قرن چهارم هجري: ابن سهل القوهي و ابن الهيثم، در
532 ص (مجموعه تاريخ علوم عربي).

 

13- سازمان ملل: ضرورت هاي اصلاحات پس از نيم قرن: ديدگاهي عربي، در
334 ص.

 

14- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1995، در 704 ص.

 

15- جنبش هاي اسلامي و مسئله دموكراسي، در 391 ص.

 

16- گفتارهايي در انديشه ملي، كتاب پنجم، ملي گرايي عربي، فلسطين، امنيت
ملي و مسائل آزادي بخش، در 552 ص (از مجموعه ميراث ملي).

 

17- جنبش عربي، ديدگاهي انتقادي، در 195 ص.

 

18- اعراب از ديدگاه تركان، در 281 ص.

 

19- مغرب عربي و تحولات جهاني، در 483 ص.

 

20- توسعه عقب ماندگي يا نابود كردن فرصت هاي توسعه: تحولات نفتي در
كشورهاي خليج، در 300 ص.

 

- سخنراني ها:

 

1- نقش اتحاد اروپا در روند سازش اعراب و اسرائيل: ناصيف حتي.

 


|264|


طرح هاي فرهنگي جديد مركز

مشكلات مالي موجب شد مركز نتواند برنامه پنج ساله فرهنگي 1989 - 1993 را در موعد
مقرر به انجام برساند و لذا موارد انجام نشده آن برنامه دنبال مي شود در عين حال هيئت
اجرايي، طرح هاي ذيل را به تصويب رساند تا در خلال سه سال آينده اجرا گردد.

 

طرح تمدّن نوين عربي: پس از به انجام رسيدن طرح (چشم انداز آينده جهان
عرب) و نتايج و دست آوردهاي ارزش مند آن در قالب كنفرانس ها، مباحثات، مقاله ها و
مجموعه پژوهش هاي منتشر شده و استقبال چشم گير اساتيد، متخصصين و كارشناسان و
ساير علاقه مندان به مسائل جهان عرب طرح (تمدن نوين عربي) در دستور كار مركز قرار
گرفت تا ضمن بررسي هاي مقدماتي پيش نويس آن را جهت بحث و مذاكره در كنفرانسي
كه به همين منظور تشكيل خواهد شد، تهيه نمايد.

 

تأسيس مؤسسه ترجمه: بديهي است كه هر جنبش فكري و علمي در جهان عرب
نيازمند نهضت ترجمه اي است كه متون و مطالب مورد نياز را از زبان هاي زنده دنيا به عربي
برگرداند و در حال حاضر هيچ مركز يا مؤسسه اي كه به طور مشخص به اين مهم اهتمام
نميورزد، لذا مركز پيش نهاد ِتأسيس چنين مؤسسه اي را مطرح نمود به اميد اين كه بتواند
جهت حمايت مالي آن موقوفه اي ويژه تدارك ببيند بدين منظور مركز پيش نويس طرح
جامعي را تهيه نمود و نسخه اي از آن را جهت اطلاع مراكز و مؤسسات و شخصيت هاي
علمي فرهنگي ارسال نمود تا كنون دوازده مؤسسه و مركز علمي پژوهشي به دعوت مركز
پاسخ مثبت داده و همكاري خود را در سطوح مختلف مالي، تداركاتي، علمي، پژوهشي
و مانند آن اعلام نموده اند. اميد مي رود با مطالعات و بررسي هاي در دست انجام به زودي
سنگ بناي اين طرح مهم و ماندگار نهاده شود.

 

3- اقليت هاي عربي در ديگر كشورها: شمار زيادي از هم وطنان عرب، در كشورهاي
مختلف به سر ميبرند ولي متأسفانه هيچ گونه تحقيق جامعي در مورد آنان به عمل نيامده است
به منظور به كار گرفتن اين هم وطنان در خدمت مسائل وحدت عربي و تأثيراتي كه ميتوانند
در سياست هاي كشورهايي كه در آن مقيم هستند بگذارند و بررسي امكانات ارتباط و تفاهم

 


|265|

بين اين اقليت ها، بين خود و بين كشورهاي عربي و ارزيابي چگونگي حمايت از اين اقليت ها
و نحوه استفاده از تجارب آنان در بهبود اوضاع كشورهاي عربي و مسائلي از اين قبيل،
ضرورت تحقيق و بررسي جامعي در مورد اين اقليت ها آشكار مي گردد، لذا مركز مترصد
است پيش نويس طرحي را تهيه نمايد تا پس از دست يافتن به منابع مالي در كنفرانسي اين
پيش نويس را مورد بحث و بررسي قرار دهد تا بتواند به تدريج به اين طرح جامه عمل
بپوشاند.

 

موقوفه جمال عبدالناصر:

 

از محل درآمدهاي موقوفه اقدامات ذيل انجام شده است:

 

1- اعطاي بورس تحصيلي به هشت دانش جو.

 

2- كمك به يك دانش جوي موريتانيايي.

 

3- تأمين هزينه هاي سفر چند نفر از اساتيد دانش گاه به موريتاني جهت ايراد
سخنرانيهاي علمي.

 

4- تأمين هزينه هاي انتشار مجموعه آثار جمال عبدالناصر، جلد دوم.

 

5 - تأمين هزينه هاي احداث تالار كنفرانس در دانش گاه موريتاني.

 

6- تأمين هزينه هاي تأسيس كرسي مطالعات "ساطع الحصري" در دانش گاه قاهره.


گزارش فعاليت هاي سال 1997:

انتشار نوزده پژوهش، برگزاري شش كنفرانس و دو سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

1- قرن افريقايي: مهم ترين مسائل مطروحه، قاهره.

 

2- اسرائيل از درون، قاهره.

 

3- روند سياست گذاري تركيه در قبال جهان عرب، قاهره.

 

4- روند سياست گذاري روسيه در قبال جهان عرب، قاهره.

 

5- موقوفات اسلامي، قاهره.

 


|266|

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 6650 صفحه انتشار يافت و پانزده كتاب
تجديد چاپ شد:

 

1- ساز و كارهاي تحوّل دمكراتيك در جهان عرب، در 424 ص.

 

سياست مصر در قبال ايالات متحده (1981 - 1991)، پژوهشي از زاويه اقتصاد
سياسي، در 327 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

3- ملي گرايي و مدرنيسم در مغرب، مجموعه پژوهش هايي پيرامون ملي گرايي و
مدرنيسم در مغرب عربي، در 186 ص.

 

طرح هاي پيشرفت و توسعه در جهان عرب، مشروح گزارش كنفرانسي كه توسط
انجمن عربي پژوهش هاي اقتصادي برگزار شد و مركز نشر آن را به عهده گرفت، در
699 ص.

 

5- معماي روابط فرهنگي با غرب، با همكاري مجمع علمي عراق، در 328 ص.

 

6- نظام منطقه اي عربي و ابرقدرت ها: پژوهشي در روابط كشورهاي عربي و جهان،
در 348 ص.

 

مسائل انديشه معاصر: كشمكش تمدن ها، بازگشت به اخلاق، تسامح، دموكراسي
و نظام ارزش ها، فلسفه و مدنيّت، در 156 ص.

 

8- توسعه عقب ماندگي و مديريت توسعه در جهان عرب، در 324 ص (مجموعه فرهنگ
ملي).

 

9- اوضاع جهان عرب: گزارش هفتمين كنفرانس ملي - عربي، اسناد، تصميمات و
بيانيه ها، در 479 ص.

 

10- روزشمار و اسناد وحدت عربي سال 1996، در 722 ص.

 

11- مناقشات داخلي جهان عرب، عوامل داخلي و خارجي، در 202 ص.

 

12- كاوشي در خاطرات گذشته دور، در 248 ص.

 

13- عدالت اجتماعي و توسعه در اقتصاد اسلامي، در 211 ص.

 


|267|

 

14- آباداني مجدد فلسطين، مسائل، سياست ها و استراتژي، با همكاري اداره
اقتصاد فلسطين، در 831 ص.

 

15- اعراب و تركان، بازسازي و مدرنيسم از دوران عثماني تا دوران معاصر، در 386 ص.

 

16ـ دولت، فقر و هزينه هاي عمومي، پژوهشي در كسري موازنه و اثرات اقتصادي
اجتماعي آن در جهان عرب، در 208 ص.

 

17- مجموعه آثار ابن رشد جلد اوّل، فصل المقال، در 134 ص.

 

18- هزينه هاي نظامي اسرائيل، در 263 ص (مجموعه رساله هاي دكتري).

 

19- دائرة المعارف تاريخ علوم عربي در 3 مجلد، در 1409 ص (مجموعه تاريخ علوم عربي).
در اين سال دو طرح پژوهشي به تصويب رسيد:

 

1- طرح بزرگ تحقيقاتي (عرب و تهديدات اسرائيل، احتمالات آينده) در
محورهاي:

 

الف - زمينه هاي تاريخي ب - مذاكرات عادي سازي جاري ج - امكانات جهان عرب و
اسرائيل و احتمالات آينده د - ابعاد جهاني عادي سازي مناقشه و سازش ه- - آينده مناقشه
اعراب و اسرائيل.

 

پژوهشي در روند سياست گذاري دولت ها در قبال جهان عرب (امريكا، روسيه،
تركيه، ايران، اتحاد اروپا و ژاپن) كه مطالعات مقدماتي در خصوص اين طرح به انجام
رسيده و پيش نويس طرح تهيه شد و در كنفرانس هايي كه به همين منظور برگزار ميگردد
مورد بحث و مناقشه قرار ميگيرد.

 

- سخنراني ها:

 

1- بحران الجزاير، واقعيت موجود و چشم انداز آينده، عبدالحميد مهري.

 

2- عوامل موفقيت شبكه گسترده اينترنت عربي: علي الاعسم.

 


|268|


گزارش فعاليت هاي سال 1998:

انتشار بيست و يك پژوهش، برگزاري پنج كنفرانس و شش سخنراني

 

- كنفرانس ها:

 

ضرورت تأسيس مؤسسه عربي ترجمه، مي 1988 بيروت. در اين گردهمايي بيش از
شصت نفر از دانش وران، محققين، ناشرين، كارشناسان و اشخاص يا مؤسساتي كه تدارك
مالي اين طرح را تقبل نموده بودند، شركت كرده و طرح پيشنهادي مركز را مورد بحث و بررسي
قرار دادند "اين طرح در گزارش سال 1996 به اختصار معرفي شده است." و ضمن تعيين
چارچوب اجرايي و مراحل عملي طرح بر شخصيت حقوقي مستقل اين مؤسسه تأكيد نمودند،
گزارش تفصيلي اين كنفرانس و مشروح اقدامات انجام شده بزودي اعلام خواهد شد.

 

2- تصميم گيري در سياست خارجي امريكا در قبال اعراب، جولاي 1998، قاهره با
همكاري مركز عربي مطالعات توسعه.

 

3- پيرامون كتاب چه بايد كرد؟ از قسطنطين زريق، آگست 1998، قاهره با همكاري
مركز عربي مطالعات توسعه گزارش مشروح اين گردهمايي در شماره 234 مجله المستقبل
العربي به چاپ رسيد.

 

4- پيرامون مجموعه آثار ابن رشد، نوامبر1988، بيروت.

 

5 - مذاكرات سازش خاورميانه، ژانويه 1988، قاهره با همكاري مركز عربي
مطالعات توسعه.

 

- كتاب:

 

پژوهش هاي ذيل در قالب كتاب مجموعاً در 8451 صفحه انتشار يافت و شانزده
كتاب نيز تجديد چاپ گرديد.

 

1- جامعه مدني: پژوهشي انتقادي، در 339 ص.

 

2- چه بايد كرد؟ رهنمودي به نسل آينده، در 96 ص.

 

3- روابط خارجي مصر در دوران سادات (1970-1981)، در 410 ص "سلسله
رساله هاي دكتري".

 


|269|

 

4- بحران مفاهيم و انحراف انديشه در 309 ص.

 

5 - روند تصميم گيري در روسيه در قبال جهان عرب، در 132 ص.

 

6- سياست منطقه اي پاكستان (1971- 1994)، در 295 ص (سلسله رساله هاي
دكتري).

 

7- فهرست مجله المستقبل العربي، سال اول تا بيستم، در 386 ص.

 

8 - چگونه و چه كساني سياست امريكا در قبال اعراب را هدايت ميكنند؟ در
184 ص.

 

9- اعراب و جهان شمولي، گزارش مشروح كنفرانس، در 515 ص.

 

10ـ پيشرفت اقتصادي عرب: واقعيت موجود و چشم انداز آينده، در 292 ص
(سلسله كتابهاي المستقبل العربي).

 

11- مجموعه ميراث فلسفي عرب: آثار ابن رشد (2): الكشف عن مناهج الادله في
عقايد المله، در 217 ص.

 

12- مجموعه ميراث فلسفي عرب: آثار ابن رشد (3): تهافت التهافت، در 600 ص.

 

13- مجموعه ميراث فلسفي عرب: آثار ابن رشد (4): الضروري في السياسه، در
340 ص.

 

14ـ پژوهش هايي در توسعه عربي: وضعيت كنوني و چشم انداز آينده، در 440 ص
(سلسله كتابهاي المستقبل العربي).

 

15- روند تصميم گيري در تركيه در قبال جهان عرب، در 350 ص.

 

16- شكنجه عراق: مجازات ها، قوانين و عدالت (ترجمه به عربي)، در 402 ص.

 

17- سرگذشت و انديشه ابن رشد: پژوهشي تاريخي، در 343 ص.

 

18- جبر و هندسه در قرن دوازدهم: آثار شرف الدين طوسي، در 718 ص.

 

19- توسعه كشاورزي در جهان عرب: وضع كنوني و امكانات پيشرفت، در 524 ص.

 

20- تمدن اسلامي - عربي در اندلس (2جلد)، در 1559 ص.

 

21- ترجمه كتاب "روابط ايران و اعراب" به انگليسي و نشر آن در لندن.

 


|270|

 

- سخنراني ها:

 

1- تاريخ علوم عربي: رشدي راشد، به مناسبت چاپ مجموعه تاريخ علوم عربي.

 

2- اعراب و آسيا: محمد سيد سليم.

 

3- ايران به كدام سو؟: غسان بن جدو.

 

4- مصر به كدام سو؟: حسام عيسي.

 

5- مغرب به كدام سو؟: عابد الجابري.

 

6- يمن به كدام سو؟: محمد عبدالملك المتوكل.

 

پژوهش هايي كه در سال 1999 انتشار خواهد يافت عبارتند از:

 

1ـ جنبش هاي اسلامي و دمكراسي: پژوهشي در انديشه و عمل 2ـ اعراب و
چالش هاي علم و تكنولوژي 3- جلد پنجم از مجموعه آثار ابن رشد: الكليات في الطب 4-
اصلاحات اقتصادي و سياست خصوصي سازي در جهان عرب 5- جلد سوم از مجموعه
آثار جمال عبدالناصر 6- روز و حال امت عرب: گزارش مشروح هشتمين كنفرانس ملي -
عربي 7- دمكراسي در جهان عرب 8 - بن بست كنوني اعراب 9- آبهاي منطقه عربي 10-
وضعيت زنان عرب 11- بريتانيا و وحدت اعراب (1919-1945): پژوهشي در اسناد 12-
جنبش بيدارگري در انديشه معاصر عرب 13- چهره ديگران از منظر اعراب 14- مسئله
دمكراسي 15- اعراب و چالش نظام هاي عربي 16- مدخلي بر تأسيس مؤسسه عربي
ترجمه 17- آلمان و وحدت اعراب (1945-1995) 18- درس هايي از تجربه نهضت
توسعه آسيايي 19- سرگذشت و انديشه ساطع الحصري 20- سرگذشت و انديشه سيف
الدوله 21- روند تصميم گيري ايران در قبال كشورهاي عربي 22- مجموعه آثار شيخ
عبداللّه الطريقي.


طرح ها و برنامه هاي آينده مركز

مشكلات مالي موجب شد تا مركز نتواند برنامه فرهنگي سالهاي (1989-1993) را بطور
مطلوب تحقق بخشد. در حال حاضر تكميل طرح ها و پژوهش هاي مصوب اين برنامه در

 


|271|

دستور كار مركز قرار دارد. در اين سال هيئت امنا طرح هاي پژوهشي ذيل را مورد تصويب
قرار داد.

 

كتابشناسي وحدت عربي سالهاي (1981ـ1999) و ادغام آن با كتاب شناسي هاي
منتشر شده به منظور تدوين و انتشار كتاب شناسي وحدت عربي "قرن بيستم" يعني از
1908 تا1999.

 

2- كنفرانس "اعراب و رويارويي با اسرائيل: احتمالات آينده".

 

3- كنفرانس "طرح تمدن عربي نوين".

 

4- كنفرانس "بزرگداشت ساطع الحصري".

 

5- كنفرانس "بزرگداشت عصمت سيف الدوله".

 

6- آينده الجزاير.

 

7- آينده اردن.

 

8 - آينده روسيه.

 

9- آينده تركيه.

 

10- آينده خليج.

 

11- آينده سودان.

 

موقوفه جمال عبدالناصر

 

اهميت مادي و معنوي اين موقوفه هر روز آشكارتر مي گردد و علاوه بر اينكه از محل
درآمدهاي اين موقوفه بودجه پاره اي از فعاليت هاي مركز تأمين مي گردد، در اين سال نيز از
محل درآمدها، اقدامات ذيل انجام شده است.

 

1- سرمايه گذاري به منظور تهيه فيلم هاي مستند از زندگي و مبارزات جمال
عبدالناصر.

 

2- تكميل نهايي جلد سوّم از مجموعه آثار جمال عبدالناصر.

 

3- اعلان (جايزه سالانه جمال عبدالناصر) كه به بهترين اثر عرضه شده، كه تأمين
كننده اهداف موقوفه باشد، اختصاص خواهد يافت.

 


|272|

 

موقوفه شيخ عبداللّه الطريقي

 

به منظور پاس داشت و تكريم از شخصيت برجسته و گران قدر جهان عرب مرحوم
شيخ عبداللّه الطريقي و يادآوري نقش مؤثر و سازنده وي در وحدت عربي، مركز مطالعات
وحدت عربي بر آن شد تا موقوفه اي به نام وي تدارك ببيند و از قبال آن جايزه اي هر دو سال
يك بار به بهترين اثر ارائه شده در زمينه پيشرفت علم و تكنولوژي در جهان عرب اعطا نمايد.

 

مبلغ پيش بيني شده يك ميليون دلار برآورد شده و با ارتباط و پيگيري هاي مستمر تا
كنون بيش از نيمي از مبلغ جمع آوري شده و نتايج تفصيلي آن در آينده اعلام خواهد شد.


بيستمين سال

با حلول سال 1998 بيست سال از تأسيس مركز مي گذرد. مجموعه دست آوردهاي مركز در
عرصه هاي گوناگون كه در خلال دو دهه به دست آمده است نشان ِموفقيّت مركز در وصول به
اهداف ترسيم شده اش مي باشد. اين مركز به تدريج همكاري گسترده اي را با افراد،
سازمان ها، مؤسسات علمي، دانش گاهي و نهاد هاي منطقه اي و جهاني آغاز كرد و حجم
گسترده اي از طرح هاي پژوهشي، كنگره ها، كنفرانس ها، ميزگردها و سخنراني هاي علمي،
فرهنگي را با مساعدت و همكاري افراد و مؤسسات ياد شده به انجام رسانيد. اين مركز در
طي بيست سال فعاليت خود موفق شد در سيزده موضوع ذيل: 1ـ انديشه ملي، هشتاد و دو
عنوان 2- فرهنگ، سي و يك عنوان 3- جامعه، پنجاه و يك عنوان 4- سياست، چهل و سه
عنوان 5- اقتصاد، پنجاه و شش عنوان 6- وسائل ارتباط جمعي، هشت عنوان 7- مسئله
فلسطين، بيست و يك عنوان 8 - علوم و تكنولوژي، هفده عنوان 9- تعليم و تربيت، سه
عنوان 10- تاريخ، چهار عنوان 11- جغرافي، يك عنوان 12- اسناد و مدارك، بيست و دو
عنوان 13- مجموعه كودكان، پانزده عنوان. مجموعاً 354 كتاب (كتاب هاي منتشر شده
مورد نظر است نه كتاب هاي در دست تهيه و يا آماده چاپ كه بيش از 20 عنوان ميباشد.)
در139224 صفحه منتشر مي كند، كه ساليانه بطور متوسط ‏6961/2 صفحه و هر ماه
‏1/580 صفحه ميباشد. انتشار بيش از 354 عنوان كتاب، بيش از 240 شماره مجله و

 


|273|

برگزاري بيش از 150 كنفرانس و ميزگرد جهاني و منطقه اي، و علي رغم اوضاع و شرايط
فوق العاده دشوار امنيتي (جنگ داخلي لبنان) و مالي توانست استقلال خود را از دولت ها،
احزاب و گروه ها و… حفظ كند به گونه اي كه موفق شد با درايتي قابل تحسين اين مركز را به
عنوان مؤسسه علمي معتبري در سطح منطقه و جهان تثبيت نمايد.

 

احياي انديشه وحدت عربي در جهان عرب، به ويژه در ميان فرهيختگان،
تحصيل كردگان، جوانان و حتي مردم عادي، نشر و اشاعه مفاهيم و افكار و آراي علمي و
فراهم نمودن گنجينه پرباري از دانش و معرفت در ابعاد مختلف جامعه عربي، تقويت
انديشه تفاهم و ايجاد فضاي گفت و گو ميان صاحبان آرا و انديشه هاي مختلف كه به
مشكلات و راه حل هاي آن در جهان عرب اهتمام مي ورزند، از جمله دست آوردهاي اين
مركز بوده است.

 

نشريه ماهانه مركز "المستقبل العربي" با انتشار بيش از دويست و چهل شماره در تيراژ
حدود هفت هزار نسخه يكي از گران سنگ ترين مجلاتي است كه توانسته است ارتباط
وثيقي بين انديش مندان عرب، دانش گاه ها، مراكز علمي، مؤسسات پژوهشي و آموزشي
در سطح منطقه و جهان و تمام كساني كه به نوعي به آن چه در عرصه هاي مختلف جهان
عرب ميگذرد اهتمام مي ورزند، برقرار نمايد. از جمله برنامه هاي مستمر مركز در طول
مدت فعاليت خود تلاش وسيع و گسترده جهت جلب و جذب تبرّعات و كمكهاي افراد و
مؤسسات منطقه اي و جهاني بوده است. موفقيّت چشمگير مركز در جذب و هدايت اين
كمك ها، نتيجه ارائه گزارش هاي بسيار دقيق مالي در هر سال از مجموعه فعاليت هاي
مركز بوده است.

 

اين گزارش ها شامل: درآمدها و هزينه هاي ثابت و جاري در بخش هاي چاپ و نشر،
كنفرانس ها و طرح هاي پژوهشي، مجله المستقبل العربي، كمك ها و تبرّعات (از مبلغ
بيست دلار تا يك ميليون دلار)، از سوي اشخاص حقيقي و حقوقي، موقوفات و غيره
ميگردد. دقّت، امانت و شفافيّت اين گزارش ها به گونه اي است كه اطمينان، اعتماد و
حمايت مادي و معنوي اقشار مختلف جامعه عربي را كسب نموده است.

 


|274|

 

آشنايي و شناخت سازمان ها و مؤسسات خصوصي و دولتي در سطح منطقه اي و
جهاني و ايجاد ارتباط به منظور استفاده از كمكها و امكانات موجود آنان در جهت تحقق
بخشيدن به اهداف و مقاصد مركز در ابعاد گوناگون از ديگر ويژگيهاي اين مركز است، لذا
بسياري از فعاليت هاي انجام شده مركز با مشاركت مالي و يا تداركاتي سازمان هايي
هم چون ملل متحد، يونسكو، انجمن هاي علمي - پژوهشي جهاني، دانشگاه ها،
مؤسسات عام المنفعه و غيره، تحقق يافته است.

 

نكته شايان توجه اين كه اين مركز در طول بيست سال فعاليت خود توانست به تدريج
الگو و نمونه اي كاملاً موفق از فعاليتي مستقل (غيردولتي) و گروهي در بعد نظري و عملي
ارائه نمايد. در حال حاضر مجموعاً 28 نفر "مديركل، معاون، رؤساي بخش هاي
چهارگانه و بيست و دو كارمند" فعاليت هاي مركز را سامان مي بخشند، عمر اين مؤسسه با
اندكي تسامح برابر با قدمت برخي از مؤسسات مشابه ايراني (دولتي، نيمه دولتي و يا
خصوصي) پس از انقلاب اسلامي است، مقايسه اي گذرا عمق اختلاف سطح را به خوبي
آشكار ميكند و ميتوان در يك جمله گفت، مؤسسين اين مركز با آنكه قوميت عربي را كه
پديده اي وارداتي و جديد (قرن بيستمي) بود، محور كار خود قرار دادند و دين و مذهب
اعراب را كه سرشت و سرنوشت و تاريخ و هويت مشترك آنان محسوب مي شود را به
حساب نياوردند، با اين حال ميدانستند چه مي خواهند و چگونه و با چه كساني و از چه
طريقي بايد به اهداف خود جامه عمل بپوشانند.


تعداد نمایش : 2565 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما