صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
بايسته هاى پژوهش در انديشه و فقه سياسى
بايسته هاى پژوهش در انديشه و فقه سياسى تاریخ ثبت : 1390/11/17
طبقه بندي : فصلنامه حکومت اسلامی شماره15 ,
عنوان : بايسته هاى پژوهش در انديشه و فقه سياسى
مولف : <#f:72/>
دریافت فایلpdf :

pdffileبرای دریافت فایل  PDF کلیک نمایید.

متن :

|2|

بايسته هاي پژوهش در انديشه و فقه سياسي

 

يكم. رسالت توجيه، تبيين و تعميق انديشه سياسي

دوم. گسترش زمينه هاي پژوهش و گشودن آفاق جديد

سوم. گسترش تحقيقات كاربردي

چهارم. كتاب و سنت، پيش فرض قطعي تحقيقات

پنجم. پيش فرض اداره جامعه بشري توسط اسلام

ششم. گسترش مخاطبان

هفتم. هنرمندي در تبيين

 


 

امروز و پس از گذشت دو دهه از استقرار نظام جمهوري اسلامي ايران، بي ترديد
يكي از مهمترين و در عين حال پردامنه ترين حوزه هاي پژوهش، پژوهش در انديشه و
فقه سياسي اسلام و تبيين مديريت اسلامي جامعه و مسايل نظام اسلامي به معناي وسيع
آن ميباشد. اگر از منظري كه اسلام به نظام سياسي و دستگاه مديريت و رهبري جامعه
مينگرد نگاه شود و اگر ارتباط تنگاتنگي كه نظام امامت امت و ولايت امر با كليت دين
و احكام شريعت و هدايت جامعه دارد در نظر آيد اذعان خواهيم كرد كه يكي از
اساسي ترين و گسترده ترين مباحث در حوزه هاي كلامي و فقهي، ترسيم و تبيين نظام
سياسي و مسايل آن ميباشد؛ هر چند كه سهمي از ديگر حوزه هاي علوم اسلامي و انساني
نيز به فراخور خود، به اين مهم اختصاص دارد.

 

آنچه اين نياز را دو چندان مي كند كاستيهاي گسترده اي است كه در اين زمينه به
عللي كه ناپيدا نيست، وجود دارد و تبعات آن دامنگير شده است.

 

پس از قرنها، آنچه مي تواند تجربه عملي حضور انديشه ناب اسلامي در قدرت
سياسي به شمار آيد، عمري بسيار كوتاه است به اندازه دو دهه حكومت با آنهمه مشغله و
مشكلات! در همين فرصت اندك، تلاشهاي بسياري صورت گرفته و ثمرات ارزشمندي
به بار نشسته است اما نميتواند كفاف اينهمه نياز باشد چه رسد به اينكه همه نيازها را

 


|3|

برآورده سازد. ديگران اگر در قرون گذشته به مقتضاي حضورشان در حكومت و
احساس نيازي كه از اين بابت ميكرده اند تلاشهاي علمي قابل ذكري را سامان داده اند اما
انديشه ناب اسلامي و متفكران، عالمان و فقيهان شيعي، قرنها از اين فرصت محروم
مانده اند و نتيجه اينكه كمتر توانسته اند آفاق جديد و جديدتر را به روي انديشه خلاق و
اجتهاد پويا و ادبيات دين شناسي خويش در حوزه مباحث حكومت و نظام امامت و
حاكميت سياسي دين، بگشايند. و با اين سرگذشت، جاي شگفتي نيست كه رهبري معظم
انقلاب، در بياناتي كه در همين شماره مجله آمده، آرزو ميكنند "اي كاش از اول انقلاب،
يكصد نفر از قبيل شماها پيدا مي شدند كه نه به جنگ كار داشتند و نه به دولت، مي رفتند،
مي نشستند و اين مسايل را براي اين نظام اسلامي تحقيق ميكردند!"

 

آنچه در اين فرصت و در استقبال از بيانات رهبري معظم در جمع محققان مركز
تحقيقات دبيرخانه مجلس خبرگان و دست اندركاران مجله حكومت اسلامي، مورد نظر
است تأكيد بر بايسته هايي چند در موضوع پژوهش در انديشه و فقه سياسي اسلام است
كه در سخنان معظّم له به آن اشاره شده است، هر چند ايشان در مقام استقراي همه آنچه كه
در اين خصوص، شرط راه محققان است نبودند اما نكات آمده، همه لازم و راهگشايند و
بايد دستمايه صاحبان انديشه و قلم و مراكز مسؤول در حوزه هاي علوم اسلامي و انديشه
سياسي اسلام قرار گيرد.


يكم. رسالت توجيه، تبيين و تعميق انديشه سياسي

تعبير بلند و زيباي جعفري (ع) در وصف عالمان شيعه را بارها خوانده ايم كه آنان را
"مرزبانان انديشه و ايمان" به شمار ميآورد؛ مرزباناني كه در مرزهاي فكري و
اعتقادي سنگر گرفته و مانع نفوذ و تأثير شيطان و عوامل او بر جامعه اسلامي مي شوند.
نفوذگاهها را ميشناسند و راه ورود عاملان گمراهي و سلطه مبلغان انحراف از حق را
ميبندند:

 


|4|

 

امروز مرزباني از انديشه ها و باورهاي ناب اسلامي و نفوذناپذير كردن مرزهاي
فكري و اعتقادي جامعه بويژه نسل پاك و مستعدّ جوان، جز به مدد تبيين، توجيه و
تعميق اين انديشه ها و باورها امكان ندارد. و اين مسؤوليتي دشوار و در عين حال بي بديل
ولي راهگشاست كه بر دوش عالمان دين و پژوهشگران علوم اسلامي سنگيني ميكند. و
ترديدي نيست طرح و تبيين انديشه سياسي اسلام و مباحث حكومت اسلامي و مديريت
ديني به شرحي كه گذشت بيشترين سهم را دارد. اين مهم، افزون بر اداي نقش در
مرزهاي انديشه و اعتقاد، در ذات خود موجب شكوفايي بيشتر انديشه و باروري
پژوهش و دستيابي به فضاهاي نو مي گردد.

 

اگر در سخن حضرت باقر (ع) "بيان"، پايه و عماد دانش به شمار رفته است
ميتواند ناظر به همين امر باشد چرا كه "علم" بي بيان سرنوشتي جز زوال ندارد و "عالم"
بي بيان، با كدام ابزار مي خواهد مرزباني كند.
[2] مرزبانان انديشه توحيد و ولايت، نه تنها
مانع نفوذ افكار بيگانه به داخل سرزمين انديشه و عمل مردماني كه تاب برابري و
مقاومت ندارند ميشوند بلكه به تعبير بلند تقوي (ع) چه بسيار مردگاني را كه به كتاب
الهي شفا ميدهند و زنده مي كنند و چه بسيار كشتگان به دست شيطان را كه حيات دوباره
ميبخشند و چه گمراهان سرگرداني را كه به زلال حقيقت هدايت ميكنند، اينان
عالماني اند كه خون خويش را نثار نجات بندگان از هلاكت ميسازند:
"اِنّهم يُحْيُون بِكتاب اللهِالموتي، و يبصرون بنورالله من العمي، كَمْ مِن قتيل
ل لابليس قد أحْيَوْه و كَمْ مِن تائهٍ ضالٍ قد هَدَوْه، يبذلون دماءَ هم دونَ هلكة ِ
العباد."> [3]

 

سخن رهبري معظم نيز تأكيدي است بر همين مسؤوليت:
"فضاي جوان كشور، امروز نيازمند توجيه و تبيين است؛ همه چيز هم با تبيين
درست ميشود. بنده از اول هم عقيده ام همين است؛ قبل از انقلاب هم عمده
كاري كه من بر عهده خودم مي دانستم و دنبال بودم همين بود؛ كار تبيين و
توجيهي و تعميق يك فكر در ذهن نسلهاي فعال،يعني نسل جوان. امروز هم
قضيه ما همين است.">

 


|5|


دوم. گسترش زمينه هاي پژوهش و گشودن آفاق جديد

ضرورت گسترش زمينه هاي تحقيق در حوزه هاي مختلف علوم اسلامي، و گشودن
افقهاي جديد به روي خود، موضوعي است كه تا كنون بارها و بارها از سوي شخصيتهاي
اجتماعي و فكري و محافل علمي مورد تأكيد قرار گرفته است و گامهاي زيادي در اين
زمينه برداشته شده است.

 

گذشته حوزه هاي علوم اسلامي و آثار علمي كه از گذشته نه چندان دور بر جاي مانده
نشان مي دهد كه مراكز دانش و حوزه هاي پژوهش ما به فراخور نيازهاي روز و گشوده
شدن درهاي جديد و پرسشهاي نو پيدا به روي معرفت و دانش، موفقيتهاي شايان
توجهي داشته اند اما نميتوان انكار كرد كه عمده تلاش علمي حوزه هاي علوم اسلامي در
يكي، دو سده اخير، مصروف تعميق علوم موجود گشته و عمدتاً در فقه و اصول محدود
شده است و در عين ژرف كاوي، در گسترش آن به تناسب نيازها تلاش لازم صورت
نگرفته است. هر چه در توان بوده است به تحقيقات فقهي و اصولي عمق بخشيده شده اما
نوعاً از گشودن زمينه هاي تازه فكري و پژوهشي باز مانده ايم و اين كاستي بزرگي است
كه تلاشهاي گسترده اين دو دهه تنها توانسته است بخش كوچكي از آن را از ميان ببرد.

 

امروز گشوده شدن مباحث انديشه و فقه سياسي اسلام و مديريت جامعه و
پرسشهاي بسياري كه در اين باب وجود دارد و هر روز بر حجم آن افزوده ميشود
افقهاي گسترده و جديدي را پيش روي محققان و صاحب نظران علوم اسلامي ميگشايد
كه چاره اي جز پرداختن به آنها و استقبال از آنها وجود ندارد.

 


|6|


سوم. گسترش تحقيقات كاربردي

اينك پژوهشگران انديشه و فقه سياسي اسلام در حالي به اين مهم ميپردازند كه
حكومتي مقتدر بر اساس اسلام و برخاسته از خواست مسلمانان به نام "جمهوري اسلامي
ايران" و به عنوان نسخه اي منحصر به فرد، زمام مديريت يكي از مهمترين كشورهاي
اسلامي را در دست دارد. ترديدي نيست كه تحقيق و تلاش علمي در مباني معرفتي و
كلامي و خاستگاه ديني فقهي آن امري مهم و در جاي خود لازم است اما حضور اين نظام
به عنوان واقعيتي پذيرفته شده را حتي دشمنان آن نيز نميتوانند ناديده بگيرند. اين نظام
در كنار همه مسؤوليتهايي كه همانند ديگر نظامهاي سياسي بر دوش دارد، به عنوان
حكومتي ديني و متعهد به اسلام و ارزشهاي ديني، رسالتي سنگين و مسؤوليتي گسترده را
بر عهده دارد. كارآمدي اين نظام و درآمدن آن به عنوان الگويي موفق از يك حكومت
ديني كه به "دنيا" و "آخرت" مردمان، هر دو، بها ميدهد و خود را مسؤول ميداند، در
گرو برآوردن نيازهاي بسياري است كه پيش روي آن است. آنچه در زمينه هاي مختلف
سياسي، اقتصادي و فرهنگي، نياز نخست نظام اسلامي به شمار ميرود هر چه كاربردي تر
كردن سياست، اقتصاد و فرهنگ اسلامي ميباشد. و اين امر، ضرورت گسترش
تحقيقات كاربردي را آشكار ميسازد. آنچه در منابع ديني و متون فقهي آمده هر چند
منبع اصلي مديريت جامعه بر مدار دين و ديانت ميباشد اما پرواضح است اين منابع و
متون براي قرار گرفتن به عنوان مبنا و چارچوب تنظيم همه مناسبات اجتماعي و از آن
جمله، مناسبات حكومت و اجزاي آن با شهروندان و شيوه مديريت جامع كشور بر مدار
دين، راه دراز و پرفراز و نشيبي را پيش روي دارد. كما اينكه در زمينه هاي فكري و
فرهنگي، بيش از همه بايد به نيازهاي روز پرداخت و نگريست كه كدام كاستي هاست كه
بيش از همه موجب خسارت و گسست پيوندهاي ايماني و اعتقادي ميان نظام سياسي و
مردم ميشود. اگر به حجم نيازهايي كه در اين خصوص وجود دارد توجه شود اذعان
خواهيم كرد كه اولويت نخست در تحقيقات، تحقيقات كاربردي و گسترش آن است؛ به
تعبير رهبري معظم:
"بايد تحقيقات ما كاربردي باشد؛ يعني تحقيق خشك خارج از زمينه عمل،

 


|7|
راه دور و دراز پيمودن در زمان و فرصت كم است. بايد شماها ببينيد اين
نظام اسلامي كه يك آرزوي بزرگ همه موحدين و مصلحين و مؤمنين بالله و
به اسلام بوده و تحقق پيدا كرده است، امروز به چه چيزهايي احتياج دارد؛
بايد دنبال اين بگرديد. انصافاً ما دير به اين پرداختيم.">


چهارم. كتاب و سنت، پيش فرض قطعي تحقيقات

مهمترين ويژگي تحقيقات اسلامي همان اسلامي بودن آن است. آنچه به عنوان
منبع و ملاك اصلي تحقيقات از منظر دين به شمار ميرود كتاب و سنت است كه بايد با
روشهاي پذيرفته شده و صحيح مورد استفاده قرار گيرد. گشودن آفاق جديد و نوآوري
در عرصه دانش دين و پژوهشهاي اسلامي و ارائه تصويري جامع از حكومت اسلامي و
مديريت ديني، تنها و تنها بايد بر اساس منابع ديني و به دور از گرايشهاي بيروني و فارغ
از تأثير انديشه و خواست دنيايي باشد كه مباني معرفتي، انديشه و فرهنگ و طبعاً ارزشها
و اهداف آن متفاوت با اسلام و جامعه اسلامي است. همه همت محققان بويژه در حوزه
انديشه و فقه سياسي و تبيين مباني و مسايل نظام سياسي اسلام، بايد بر اين نقطه متمركز
باشد كه با پرهيز از جمود فكري و همراه با تلاش براي نوآوري در طرح پرسشهاي
جديد و پاسخگويي به نيازها، به زيركي تمام از افتادن در دام انديشه و فرهنگ بيگانه و
مشخصاً غرب پرهيز كنند. بسياري از منابع مطالعاتي در حوزه انديشه سياسي بلكه عمده
آن، منابعي است غربي و برخاسته از انديشه سياسي غرب و در توجيه بلكه تحميل آن.
دموكراسي غربي با همه قرائتهايي كه دارد و نظامهاي مديريتي و دست گاه انديشه سياسي
غرب نميتواند و نبايد در تحقيقاتي كه به نام اسلام صورت ميگيرد تأثير بگذارد و آن را
آلوده كند. تنها خواسته و ملاك محققان و صاحب نظران ما و طبعاً مديران فكري و
فرهنگي جامعه ما، مرّ اسلام و موازين آن است. حتي اگر در مقام تبليغ و ارائه نيز
ملاحظاتي وجود داشته باشد اما جايگاه تحقيق، اين ملاحظات را نيز بر نميتابد؛ به بيان
رهبري:
"بايستي آن مرّ دين و فهم را در نظر گرفت و آن را بيان كرد. در همه زمينه ها
اين جور است؛ بايستي نگذاريم فرهنگ رايج و مسلط غربي، هيچ گونه

 


|8|
دخالت، تصرف و نفوذي در فكر ما بكند. انسان گاهي در زمينه هاي تحقيقات
در گوشه و كنار مشاهده ميكند كه بعضيها دچار خطاهايي مي شوند؛ من
مي بينم منشأ اغلب اين خطاها اين است كه در يك مسأله به جاي اينكه
حجيت كتاب و سنت و پيش فرض حقانيت نظام اسلامي را در نظر بگيرند و
وارد ميدان تحقيق بشوند، پيش فرض تفكرات رايج غرب را در نظر
ميگيرند!">


پنجم. پيش فرض اداره جامعه بشري توسط اسلام

يكي از بايسته هاي پژوهش، اين پيش فرض است كه اسلام دين اداره مادي و
معنوي جامعه بشري است. اسلام، در حاشيه و تماشاچي مديريت جامعه به دست ديگران
نيست. اسلامي كه قدرت را در دست دارد و به انتظار پاسخگويي به نيازهاي بشري و حل
مشكلات آن توسط ديگران نيست. داراي نظامي سياسي است و داعيه دار تأمين مصالح
بشري و تنظيم و مديريت مناسبات اجتماعي ميباشد. اسلامي كه در كوچكترين مصالح
انساني و نيازهاي اجتماعي نيز، دست نياز به سوي ديگران دراز نميكند، چه رسد به
مصلحت و نياز بزرگي چون برخورداري مردمان از حكومت صالحي كه نقش اول را در
ساماندهي سلوك فردي و تنظيم روابط اجتماعي بر عهده دارد. با اين پيش فرض است كه
بايد به نيازهاي فكري و كاربردي پرداخت و تحقيقات را جهت داد. البته وقتي عرصه
پژوهش و بيان از حاملان واقعي دين و راست انديشان حوزه معرفت و دين شناسي خالي
باشد، كساني تلاش خواهند كرد اساساً حاكميت دين و طبعاً حكومت برخاسته از آن را به
زير مهميز ناآگاهي يا غرض ورزي خويش گيرند و بر آن خرده روا دارند؛ ولي آنچه
عرصه را بر خرده گيران تنگ خواهد كرد حمايت همه جانبه فكري و علمي
صاحب نظران و محققان از مباني فكري و نيازهاي فرهنگي و علمي جامعه و حكومت
است. چنان كه پيامبر اكرم (ص) فرمود:
"بار اين دين را در هر دوره اي، عادلاني چند بر دوش مي كشند؛ حاملاني كه
به سان زدودن زنگار از آهن زنگ زده، دين را از تأويلها و توجيه هاي
نارواي ناحقان، و تحريف كج انديشان گزافه گو، و استقبال و پذيرش

 


|9|
ناآگاهان، ميزدايند."> [5]

 

اين ضرورت را رهبري معظم نيز يادآور شده اند:
"ما بايستي با اين فرض بحث كنيم كه اسلام آمده است تا اينكه يك جامعه و
يك مجموعه بشري را - كه اين مجموعه بشري، اندازه مشخصي هم ندارد؛
ممكن است شامل همه بشر بشود - از جهت مادي و معنوي اداره كند؛ حالا
اين به چه چيزهايي احتياج دارد؟ پايه ها و أسس آن چه چيزهايي هستند؟
ليكن فرض بر اين است كه اقتدار در دست اسلام و نظام اسلامي است و او
ميخواهد اداره بكند؛ نميخواهد بنشيند و تماشاچي اداره ديگران باشد. با
اين پيش فرض بايد همه تحقيقاتمان را جهت بدهيم و نيازهايمان را بسنجيم،
ببينيم چه چيزي لازم داريم و وارد بشويم.">


ششم. گسترش مخاطبان

امروز براي همه كساني كه ناظر جريانات فكري فرهنگي و فضاي سياسي اجتماعي
موجود هستند اين واقعيت كه نياز نسل جوان و جامعه رو به رشد ما به شناخت درست
دين و آگاهي عميق از مباني فكري، فقهي حاكميت دين و تبيين حكومت انديشه سياسي
اسلام و حكومت ديني بسيار گسترش يافته است، امري بي نياز از شاهد و دليل مي باشد.
حضور نسلي كه دوران پيش از انقلاب را تجربه نكرده است، تقويت و ترويج علم گرايي
و حقيقت جويي كه در ذات اسلام و شريعت وجود دارد، گسترش عرصه نفوذ و
تأثيرگذاري رسانه ها، رشد بسيار بالاي نرخ باسوادي و قشر تحصيل كرده، تجربه عملي
دو دهه استقرار نظام ديني كه طبعاً پرسشهاي بسياري را در صحنه عمل مطرح ساخته
است و تلاش بسيار وسيعي كه براي فاصله انداختن ميان اين نسل و مباني معرفت ديني و
انديشه اسلامي وي و انباشتن فضاي ذهن و شخصيت او از افكار وارداتي صورت
مي گيرد، همه و همه ضرورت پرداختن صد چندان به نيازهاي فكري، علمي و فرهنگي
اين نسل و قانع ساختن روح آگاهي طلب و حقيقت جوي او توسط حاملان دين و انديشه
اسلامي را گوشزد مي كند. بخش عمده بلكه بيشتر پژوهشهايي كه اينك در حوزه انديشه
و فلسفه و فقه سياسي و تبيين مباني حكومت ديني و ولايت فقيه صورت ميگيرد، گرد

 


|10|

شمع وجود محدود صاحب نظران و مخاطبان خاصي ميگردد كه با ادبيات خاصي اين
پژوهشها و آثار گفتاري و نوشتاري آن آشنايند و انس دارند، اما در ميان عموم جامعه و
نسل گسترده اي كه سخت تشنه سخن دين اند راه چنداني ندارد. اگر در رهنمودهاي
اولياي عظيم الشأن دين (ع)، جايگاه يك عالم ديني از صدها عبادت پيشه والاتر است
درست از همين نقطه است كه عالم دين به گسترش دين و دينداري در ميان عموم و
تقويت باورهاي ديني مردم همت مي گمارد و توانايي چنين اقدامي را دارد؛ توانايي
گسترش امر دين و شناخت آن در ميان مردم و به تعبير امام صادق (ع) "بثّ في الناس":
"راوية لحديثنا يبثّ في الناس و يشدّد في قلوب شيعتنا أفضل من الف
عابد."> [6]

 

امروز به مرهم گذاراني نيازمنديم كه به تعبير اميرالمؤمنين (ع) در وصف پيامبر
اكرم (ص)، پيامبرگونه، پزشكاني دوره گرد و سيار باشند و به سوي مخاطبان نيازمند
خويش دست بگشايند و بر نيازهاي روحي و جراحتهاي فكري آنان مرهم بگذارند:

 

رهبري معظم انقلاب، در بيانات يادشده در همين خصوص يادآور شدند:
"كار خود را وسعت بدهيد؛ حالا البته اينترنت هم كار خيلي جالبي است -
ورود در اين كار اطلاع رساني جهاني - ولي حداقل به همان اندازه هم به
دانشگاهها توجه كنيد؛ يعني شما همان قدر كه مي خواهيد مطالبتان را به
اينترنت بدهيد كه جواني در فلان جاي دنيا - با غير جواني - آن مطلب و
عنوان شما را بگيرد و به عمق مطلبتان برسد و حرف شما را بشنود، همان قدر
بايد بدانيد در دانشگاه صنعتي شريف و دانشگاه تهران و دانشگاه اميركبير و
دانشگاه فلان، يك مشت جوان هستند كه امت و بچه هاي ما هستند؛ اينها به
حرفهاي شما احتياج دارند؛ كار باارزش خودتان را به اينها وصل كنيد.">

 


|11|


هفتم. هنرمندي در تبيين

آخرين نكته اي كه در اين فرصت در رديف بايسته هاي پژوهش در انديشه و فقه
سياسي اسلام مورد تأكيد قرار ميگيرد ضرورت تبيين و ارائه هنرمندانه افكار و
دستاوردهاي فكري و علمي توسط محققان و صاحب نظران علوم اسلامي ميباشد. اين
مهم كه رهبري معظم با تعبير "بسته بندي و ويترين سازي و ارائه هنرمندانه" سخت بر
آن تأكيد ورزيده اند يكي از نخستين شرطهاي موفقيت در تبيين و تعميق انديشه اسلامي
و معارف ديني در سطح جامعه و در ميان قشر تحصيل كرده ميباشد. با شناخت مخاطب و
سخن گفتن با او با زبان و ادبيات جذاب، قابل فهم و تأثيرگذار، ميتوان در رشد علمي و
تربيت فكري جامعه موفق بود حتي اگر شخص از نظر قوت پژوهشي و علمي و
گستردگي آگاهي در سطح متوسطي قرار داشته باشد؛ اما گسترده ترين آگاهيها و
قوي ترين انديشه ها اگر در دسترس مخاطبان نباشد، در بازار رقابت، شكست خواهد
خورد. اين آرايشهاي گفتاري و نوشتاري است كه جاذبه لازم را براي جذب مخاطبان
ايجاد ميكند و دشوارترين مباحث را به سطح فهم آنان نزديك ميسازد. اينجاست كه
صرف بحق بودن، آگاهي داشتن، پژوهش كردن، قوت و عمق انديشه و گستردگي
معلومات كافي نيست. بايد راهي براي انتقال اينها به ذهن و فهم و روح مخاطب جست.
در سطح فهم مخاطبان و با زبان آنان سخن گفتن، يك اصل روشن در هدايت جامعه به
شمار ميرود. يك علت اساسي در تأثيرگذاري قرآن، بيان هنرمندانه آن است. اينكه در
روايات ما تأكيد شده است در چارچوب آنچه مردم مي شناسند و پذيرش دارند سخن
بگوييد
[8] يك وجه آن همين است. و يا اين سخن معروف پيامبر (ص) "انّا أمرنا، معاشر
الانبياء، أن نكلّم الناس بقدر عقولهم"> [9] سخن گفتن با مردم در سطح فهم و با ادبيات قابل
فهم براي آنان را يك مأموريت الهي و يك اصل در دعوت مردم به شمار ميآورد.
شرح بيشتر اين مهم را به كلام رهبري خطاب به محققان مركز تحقيقات دبيرخانه پيوند
ميدهيم:
"يكي از كارهايي كه به نظر من بايد در همين مجموعه، يك مركز داشته
باشد و نبايد واگذار به سلايق و به پيشامد بشود - كه حالا ببينيم چه جور
مي شود - و بايد يك مأمور و مسؤول داشته باشد، عبارت است از

 


|12|
بسته بندي كردن و ويترين سازي! بايد ويترين آرايي كنيد؛ صرف اين كافي
نيست كه ما انبارمان پُر از كالاهاي باارزش است؛ بايستي ويترين خوبي
داشته باشيد كه بتواند جذب كند. اگر نكرديد، آن جنس پلاستيكي كم ارزش
ميآيد و بازار اين جنس اصيل پر ماده قوي شما را بدون ترديد خواهد
شكست! زبان، مؤثر است؛ تعبيرات و قالبها مؤثر است؛ غلاف اين كتاب و
اين جزوه اي كه ميدهيد و نوع چاپ، مؤثر است؛ نحوه ورود و خروج در
مطلب و آميختگي با هنر هم مؤثر است.
برادران عزيز، هر چه ميتوانيد، هم در زمينه نوشتار، هم در زمينه گفتار،
هنرمندي كنيد. در زمينه گفتار هم همين جور، بايد هنرمندي به خرج بدهيد؛
صرف اينكه ما اين جا يك حرف درست و حسابي داريم، اينجا ميايستيم و
بنا ميكنيم حرفمان را همين طور گفتن، كافي نيست؛ بايستي بتوانيد با زير و
بمهاي مناسب و آرايشهاي گوناگون ِبياني، اين حرف را در ذهن آن مخاطب
خودتان آرايش بدهيد كه او بتواند اين را بگيرد و جذب كند. اينها جزو
كارهاي لازم است.">

 

اينها تنها برخي نكات است كه بايد در امر پژوهش در حوزه انديشه و فقه حكومت
لحاظ گردد. نكات ديگري از جمله در شيوه چنين پژوهشهايي وجود دارد كه بايد در
فرصتي ديگر به آن پرداخت. ان شاء الله.
‏"سردبير"‏


پي نوشت ها:
[1] - احتجاج طبرسي، ج 2، ص155.
[2] - البيان عماد العلم، بحارالانوار، ج 1، ص181. [3] - امام جواد (ع)، كافي، ج 8، ص56. [4] - حضرت آيت الله خامنه اي، همين شماره حكومت اسلامي. [5] - امام صادق (ع): قال رسول الله: يحمل هذا الدين في كل قرن عدول ينفون عنه تأويل المبطلين و تحريف
الغالين و انتحال الجاهلين، كما ينفي الكير خبث الحديد. رجال كشي، ص4.
[6] - متن كامل حديث به نقل معاوية بن عمار چنين است: قلت لابي عبدالله (ع): رجل راوية لحديثكم يبثّ ذلك
الي الناس و يشدّده في قلوب شيعتكم و لعلّ عابداً من شيعتكم ليست له هذه الرواية، أيّهما افضل؟ قال: راوية
لحديثنا يبثّ في الناس و يشدّد في قلوب شيعتنا افضل من الف عابد. بحارالانوار، ج 2، ص145.
[7] - طبيب دوّار بطبّه قد احكم مراهمه، و أحمي مواسمه، يضع ذلك حيث الحاجة اليه من قلوب عميٍ و آذان صمّ
و ألسنة بكم. متبع بدوائه مواضع الغفلة و مواطن الحيرة. نهج البلاغه، خطبه 108.
[8] - از جمله: امام رضا (ع): يا يونس! حدّث الناس بما يعرفون و اتركهم ممّا لا يعرفون. رجال كشي، ص487. [9] - بحارالانوار، ج2، ص69.


تعداد نمایش : 2342 <<بازگشت
 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما